H υποχώρηση στην ανοησία

Χαζεύοντας στο Χ έπεσα πάνω σε μια φωτογραφία ενός μικρού κειμένου που εμφανίζεται πριν την έναρξη της ταινίας «Rush Hour» σε κάποια πλατφόρμα: «Όλοι αγαπάμε τα buddy comedies της δεκαετίας του ‘90… αλλά αυτή η ταινία είναι προϊόν μιας άλλης εποχής. Συγκεκριμένες περιγραφές, η γλώσσα και το χιούμορ μπορεί να μοιάζουν ξεπερασμένα και σε ορισμένες περιπτώσεις προσβλητικά» προειδοποιεί τα ευαίσθητα μπουμπούκια του 21ου αιώνα.

Η ταινία είναι του 1998 και είναι μια κωμική περιπέτεια στην οποία πρωταγωνιστούν ο Τζάκι Τσαν και ο Κρις Τάκερ. Ένας Ασιάτης και ένας Αφροαμερικάνος οι οποίοι, σε μια εποχή που οι αυτάρεσκοι ηθικολόγοι δεν είχαν τη δύναμη που έχουν σήμερα, μπορούσαν να κάνουν αστεία και με την καταγωγή τους και με την εμφάνισή τους και με την «κληρονομιά» τους και με όλα αυτά που στην πραγματικότητα καταδικάζουν το άτομο να περιορίζει την αντίληψη για τον εαυτό του αποκλειστικά στο πλαίσιο ενός φυλετικού συνόλου (ναι, λίγα πράγματα είναι τόσο ρατσιστικά όσο τα identity politics). Η πλατφόρμα που την προβάλλει ανησυχεί όμως για όσους μπορεί να προσβληθούν από ένα έργο τέχνης και, φοβούμενη τις αντιδράσεις τους, τους προειδοποιεί λες και είναι μικρά παιδιά που δεν μπορούν να αντέξουν οτιδήποτε διαφέρει από τις δικές τους αντιλήψεις και τον κόσμο όπως τον έχουν στο μυαλό τους.

Υπάρχουν πολλές λέξεις για τους ανθρώπους που δεν αντέχουν οτιδήποτε διαφορετικό από τις δικές τους αντιλήψεις και καμία δεν είναι καλή. Ακόμα χειρότερες λέξεις είναι αυτές που περιγράφουν τους ανθρώπους που μπορεί να προσβληθούν από τις αντιλήψεις και τις συνήθειες άλλων εποχών. Ποια άλλη λέξη πέρα από το «κρετίνος» θα μπορούσε να χαρακτηρίσει έναν άνθρωπο που π.χ. προσβάλλεται από την Ιλιάδα επειδή στέκεται επικριτικά στη δουλεία; Πόσο ανόητη θα μας φαινόταν μια έκδοσή της που θα είχε κάποια σχετική προειδοποίηση στο εξώφυλλο;

Και για να μην περιοριζόμαστε σε διαφορετικές εποχές, πώς θα σας φαινόταν αν η Εθνική Πινακοθήκη είχε στην είσοδό της μια τεράστια επιγραφή που θα έγραφε «Όλοι αγαπάμε την τέχνη αλλά συγκεκριμένα έργα τέχνης που εκτίθενται εντός της Πινακοθήκης μπορεί να θεωρηθούν προσβλητικά» επειδή εκεί εκτίθενται έργα που μπορεί να προσβάλουν τον βουλευτή της Νίκης Παπαδόπουλο και διάφορους άλλους θρησκόληπτους;

Και για να φύγουμε εντελώς από την τέχνη, πώς σας φαίνεται η προειδοποίηση πάνω στα ποτήρια του καφέ ή του τσαγιού που προειδοποιεί για την πιθανότητα ένα βραστό ρόφημα να καίει; Πώς σας φαίνονται οι επιγραφές πάνω σε απορρυπαντικά που προειδοποιούν τους χρήστες να μην τα καταπιούν;

Κάποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι όλες αυτές οι προειδοποιήσεις δεν βλάπτουν κανέναν και καλό είναι να υπάρχουν ώστε να αποφεύγονται οι δυσάρεστες εκπλήξεις. Εγώ νομίζω ότι κάθε προειδοποίηση για το αυτονόητο είναι και μια υποχώρηση στην ανοησία. Είναι η αποδοχή της ηλιθιότητας όχι ως κάτι αναπόφευκτο αλλά θλιβερό, αλλά ως κάτι που αξίζει σεβασμό. Η ανοησία από αντικείμενο χλευασμού μετατρέπεται σε καθοριστικό παράγοντα της κοινωνικής μας ζωής. Που γίνεται κι αυτή αναπόφευκτα όλο και πιο ανόητη. Και μπράβο της.