Ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ: Τα επτά σενάρια που μπορούν να αλλάξουν την τελευταία διετία του Τραμπ

Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα αναδείξουν νέο πρόεδρο, μπορούν όμως να καθορίσουν πόση εξουσία θα έχει ο Ντόναλντ Τραμπ στα τελευταία δύο χρόνια της δεύτερης θητείας του. Με τους Δημοκρατικούς να διεκδικούν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας, το αποτέλεσμα ενδέχεται να αλλάξει ριζικά τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσινγκτον, χωρίς απαραίτητα να περιορίσει αποφασιστικά την ικανότητα του Αμερικανού προέδρου να κυβερνά.

Οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν σήμερα οριακή πλειοψηφία και στα δύο σώματα του Κογκρέσου, με 218 έναντι 214 εδρών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και 53 έναντι 47 στη Γερουσία. Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρή αύξηση τεσσάρων εδρών σε κάθε σώμα για να ανατρέψουν τους υφιστάμενους συσχετισμούς.

Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις που επικαλείται το Reuters, οι Δημοκρατικοί έχουν το προβάδισμα για την κατάκτηση της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενώ η μάχη για τη Γερουσία παραμένει αμφίρροπη.

Με τη δημοτικότητα του Τραμπ να βρίσκεται κοντά στα χαμηλότερα επίπεδα της προεδρίας του, το αποτέλεσμα μπορεί να μεταβάλει την πολιτική πραγματικότητα στην αμερικανική πρωτεύουσα. Ωστόσο, ακόμη και στην περίπτωση που οι Δημοκρατικοί κερδίσουν και τα δύο σώματα, ο πρόεδρος θα εξακολουθήσει να διαθέτει το δικαίωμα του βέτο και ευρείες εκτελεστικές εξουσίες, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητα της αντιπολίτευσης να προωθήσει μεγάλες νομοθετικές αλλαγές.

Αναλυτές, πολιτικοί στρατηγικοί και οικονομολόγοι που μίλησαν στο Reuters εκτιμούν ότι οι συγκρούσεις για το ανώτατο όριο του ομοσπονδιακού χρέους και τη χρηματοδότηση της κυβέρνησης θα αποτελέσουν βασικά ζητήματα μέσα στο 2027, ανεξάρτητα από το εκλογικό αποτέλεσμα.

Το πρακτορείο εξετάζει επτά διαφορετικά σενάρια για την επόμενη ημέρα.

1. Οι Δημοκρατικοί κερδίζουν οριακά τη Βουλή, αλλά όχι τη Γερουσία

Στο πρώτο σενάριο, οι Δημοκρατικοί αποκτούν πλειοψηφία από 5 έως 20 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί διατηρούν τον έλεγχο της Γερουσίας.

Η αλλαγή θα τους επιτρέψει να αναλάβουν την προεδρία των κοινοβουλευτικών επιτροπών, να διεξάγουν έρευνες για τον Τραμπ και την κυβέρνησή του και να εκδίδουν κλητεύσεις για την κατάθεση αξιωματούχων ή την προσκόμιση εγγράφων.

Η δυνατότητα αυτή, ωστόσο, ενδέχεται να αποδειχθεί περιορισμένη στην πράξη. Αξιωματούχοι της κυβέρνησης θα μπορούσαν να αρνηθούν να συμμορφωθούν με τις κλητεύσεις, καθώς το υπουργείο Δικαιοσύνης, υπό την ηγεσία προσώπων διορισμένων από τον Τραμπ, θεωρείται απίθανο να επιδιώξει την επιβολή τους.

Παράλληλα, ο πρόεδρος θα διατηρήσει τη δυνατότητα άσκησης βέτο και τις ευρείες αρμοδιότητές του σε ζητήματα δασμών, μετανάστευσης και εξωτερικής πολιτικής.

Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, είχε δηλώσει στις 20 Οκτωβρίου ότι μια Βουλή υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών θα μπορούσε να κάνει «πολύ λίγα» για να εμποδίσει την πολιτική ατζέντα του Τραμπ.

Οι Δημοκρατικοί θα έχουν τη δυνατότητα να εγκρίνουν νομοσχέδια για την υγειονομική περίθαλψη, το δικαίωμα στην άμβλωση, τη στεγαστική πολιτική και τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, τα περισσότερα θα έχουν κυρίως πολιτικό και συμβολικό χαρακτήρα, καθώς η Γερουσία θα μπορεί να τα μπλοκάρει.

Η σημαντικότερη σύγκρουση ενδέχεται να αφορά το ανώτατο όριο του χρέους, με τους αναλυτές να αναμένουν μια μεγάλη αντιπαράθεση μέχρι το καλοκαίρι του 2027, ικανή να προκαλέσει αναταραχή στις αγορές και ανησυχία στους επενδυτές.

Ο Τραμπ, ο οποίος τα τελευταία δύο χρόνια έχει σε μεγάλο βαθμό παρακάμψει το Κογκρέσο, αναμένεται σε αυτό το σενάριο να συνεχίσει να προωθεί την πολιτική του μέσω εκτελεστικών διαταγμάτων.

2. Οι Δημοκρατικοί αποκτούν ισχυρή πλειοψηφία στη Βουλή

Μια μεγαλύτερη νίκη των Δημοκρατικών, με πλειοψηφία από 21 έως 40 έδρες, θα προσέφερε στην ηγεσία τους σημαντικά μεγαλύτερη ευχέρεια κινήσεων.

Με περισσότερους βουλευτές, οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν να αντέξουν ευκολότερα εσωκομματικές διαφωνίες και να προωθήσουν τις νομοθετικές τους προτεραιότητες.

Παράλληλα, η εκλογή περισσότερων νέων και προοδευτικών βουλευτών θα μπορούσε να ενισχύσει τις πιέσεις για την έναρξη διαδικασίας παραπομπής του Τραμπ.

Το Reuters επισημαίνει επίσης ότι μια μεγάλη ήττα των Ρεπουμπλικανών στη Βουλή θα μπορούσε να οδηγήσει ορισμένους βουλευτές τους σε διαφοροποίηση από τον πρόεδρο, ιδιαίτερα σε ζητήματα όπως οι δασμοί και ο πόλεμος με το Ιράν, τα οποία, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, δεν είναι δημοφιλή.

Μια ευρύτερη δημοκρατική πλειοψηφία θα ενίσχυε και τη διαπραγματευτική θέση του κόμματος στις συζητήσεις για τον προϋπολογισμό και το όριο δανεισμού, αυξάνοντας τις πιθανότητες να εξασφαλίσει παραχωρήσεις από τους Ρεπουμπλικανούς.

Οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν επίσης να εγκρίνουν ευκολότερα νομοσχέδια για την υγεία, τις αμβλώσεις και το κόστος ζωής, υποχρεώνοντας τους Ρεπουμπλικανούς της Γερουσίας να λάβουν θέση.

Στην πράξη, πάντως, οι δυνατότητες για ουσιαστικές νομοθετικές αλλαγές θα παρέμεναν περιορισμένες. Η ρεπουμπλικανική πλειοψηφία στη Γερουσία και το προεδρικό βέτο θα αποτελούσαν δύο σημαντικά εμπόδια.

Οι Δημοκρατικοί πιθανότατα θα προωθούσαν νομοσχέδια για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού, τον περιορισμό των πολεμικών εξουσιών του προέδρου και την αντίθεσή τους στην ανάπτυξη κέντρων δεδομένων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι πρωτοβουλίες τους θα μετατρέπονταν σε νόμους.

3. Δημοκρατική Βουλή και ισοπαλία 50-50 στη Γερουσία

Ένα από τα πιο σύνθετα ενδεχόμενα είναι οι Δημοκρατικοί να κερδίσουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων και η Γερουσία να μοιραστεί ακριβώς στη μέση, με 50 έδρες για κάθε πλευρά.

Σε αυτή την περίπτωση, οι Ρεπουμπλικανοί θα εξακολουθούσαν να ελέγχουν τη Γερουσία, καθώς ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς μπορεί να δίνει την καθοριστική ψήφο σε περιπτώσεις ισοπαλίας.

Ωστόσο, οι ισορροπίες θα ήταν εξαιρετικά εύθραυστες. Ένας μικρός αριθμός γερουσιαστών που εμφανίζονται διατεθειμένοι να διαφοροποιηθούν από την κομματική γραμμή θα μπορούσε να αποκτήσει δυσανάλογα μεγάλη επιρροή.

Ανάμεσά τους βρίσκεται ο Δημοκρατικός γερουσιαστής της Πενσιλβάνια, Τζον Φέτερμαν, καθώς και ορισμένοι μετριοπαθείς Ρεπουμπλικανοί.

Σε κρίσιμες ψηφοφορίες, οι συγκεκριμένοι γερουσιαστές θα μπορούσαν να καθορίζουν την έκβαση των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό, το δημόσιο χρέος, ακόμη και σημαντικές πολιτικές και δικαστικές αποφάσεις.

Οι συγκρούσεις για τη χρηματοδότηση της κυβέρνησης θα γίνονταν πιο απρόβλεπτες, καθώς κανένα κόμμα δεν θα είχε την πολυτέλεια να χάσει ψήφους.

Ο Τραμπ, πάντως, θα μπορούσε να συνεχίσει να εξασφαλίζει την επικύρωση των υποψηφίων του για κυβερνητικές και άλλες θέσεις, με την καθοριστική ψήφο του Βανς όπου προβλέπεται.

Παράλληλα, οι πολιτικές του για τους δασμούς, τη μετανάστευση και τις διεθνείς σχέσεις θα παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστες.

Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι μια Ουάσινγκτον σε κατάσταση παρατεταμένου πολιτικού αδιεξόδου, όπου λίγοι γερουσιαστές θα είχαν τη δυνατότητα να καθορίζουν αποφάσεις με ευρύτερες συνέπειες.

4. Οι Δημοκρατικοί κερδίζουν και τα δύο σώματα, αλλά με οριακή πλειοψηφία στη Γερουσία

Η κατάκτηση της Γερουσίας θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερη σημασία για την προεδρία Τραμπ από μια νίκη μόνο στη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Και αυτό επειδή η Γερουσία ελέγχει την επικύρωση των διορισμών ομοσπονδιακών δικαστών, υπουργών, πρεσβευτών και άλλων υψηλόβαθμων αξιωματούχων.

Εάν οι Δημοκρατικοί εξασφάλιζαν πλειοψηφία μόλις δύο εδρών στη Γερουσία, θα αποκτούσαν τον έλεγχο των επιτροπών και της νομοθετικής ατζέντας του σώματος.

Θα μπορούσαν επίσης να μπλοκάρουν μεγάλο αριθμό δικαστικών υποψηφίων του Τραμπ και ενδεχομένως να καθυστερήσουν την πλήρωση οποιασδήποτε κενής θέσης στο Ανώτατο Δικαστήριο μέχρι τις προεδρικές εκλογές του 2028.

Ακριβώς γι' αυτό, σύμφωνα με το Reuters, οι Ρεπουμπλικανοί θα είχαν ισχυρό κίνητρο να επισπεύσουν τις επικυρώσεις υποψηφίων πριν από την ανάληψη καθηκόντων του νέου Κογκρέσου τον Ιανουάριο.

Η δημοκρατική πλειοψηφία και στα δύο σώματα θα ενίσχυε επίσης τη θέση του κόμματος στις διαπραγματεύσεις για το χρέος και τον προϋπολογισμό.

Παρά ταύτα, το δικαίωμα βέτο του Τραμπ και ο κανόνας του filibuster στη Γερουσία θα εξακολουθούσαν να περιορίζουν τη δυνατότητα ψήφισης σημαντικών νόμων. Ο συγκεκριμένος κοινοβουλευτικός μηχανισμός επιτρέπει στη μειοψηφία να καθυστερεί ή να εμποδίζει νομοθετικές πρωτοβουλίες, καθώς για τη λήξη της σχετικής διαδικασίας στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτούνται 60 ψήφοι.

Έτσι, ακόμη και με τον έλεγχο ολόκληρου του Κογκρέσου, οι Δημοκρατικοί δεν θα μπορούσαν να επιβάλουν εύκολα τη νομοθετική τους ατζέντα.

5. Δημοκρατική πλειοψηφία τεσσάρων έως έξι εδρών στη Γερουσία

Εάν η επικράτηση των Δημοκρατικών ήταν μεγαλύτερη, με πλειοψηφία τεσσάρων έως έξι εδρών στη Γερουσία, η ηγεσία τους θα αποκτούσε περισσότερη ανεξαρτησία από τις επιλογές μεμονωμένων γερουσιαστών.

Η μεγαλύτερη αριθμητική υπεροχή θα τους επέτρεπε να απορροφούν εσωκομματικές διαφοροποιήσεις και να προωθούν ευκολότερα νομοσχέδια για την οικονομία και την κοινωνική πολιτική.

Στο επίκεντρο θα βρίσκονταν οι δασμοί, τα κέντρα δεδομένων, η υγειονομική περίθαλψη, το κόστος ζωής και οι περιορισμοί στην εξουσία του προέδρου να διεξάγει πολεμικές επιχειρήσεις.

Οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν να εγκρίνουν νομοσχέδια και να υποχρεώσουν τον Τραμπ να ασκήσει βέτο, μετατρέποντας τις σχετικές συγκρούσεις σε βασικό στοιχείο της πολιτικής αντιπαράθεσης ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.

Οι δικαστικοί διορισμοί του Τραμπ, στο μεταξύ, θα μπορούσαν ουσιαστικά να παγώσουν.

Ωστόσο, μια ισχυρότερη πλειοψηφία θα δημιουργούσε και μεγαλύτερες προσδοκίες από τους ψηφοφόρους.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Reuters, οι Αμερικανοί θα περίμεναν πλέον από τους Δημοκρατικούς όχι απλώς να αντιπολιτεύονται τον Τραμπ, αλλά να παρουσιάσουν αποτελέσματα για τα οικονομικά τους προβλήματα, το υψηλό κόστος της υγείας και τις ανησυχίες γύρω από τα κέντρα δεδομένων.

Αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε να προσφέρει και ένα πολιτικό πλεονέκτημα στον ίδιο τον Τραμπ.

Με τους Δημοκρατικούς να ελέγχουν το Κογκρέσο, ο πρόεδρος θα είχε τη δυνατότητα να τους καταλογίζει μέρος της ευθύνης για την οικονομική κατάσταση, τις υψηλές τιμές και τη δυσλειτουργία της Ουάσινγκτον, υποστηρίζοντας ότι έχουν πλέον τουλάχιστον ισότιμη ευθύνη για τις εξελίξεις.

6. Μεγάλη νίκη των Δημοκρατικών με πλειοψηφία οκτώ ή περισσότερων εδρών στη Γερουσία

Μια ακόμη μεγαλύτερη νίκη θα έδινε στους Δημοκρατικούς τη δυνατότητα να υποστηρίξουν ότι οι ψηφοφόροι αποδοκίμασαν ξεκάθαρα τον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ διαχειρίστηκε το πρώτο μισό της δεύτερης θητείας του.

Με πλειοψηφία τουλάχιστον οκτώ εδρών στη Γερουσία και έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, η αντιπολίτευση θα εισερχόταν στις διαπραγματεύσεις για τη χρηματοδότηση του κράτους και το ανώτατο όριο του χρέους από πολύ ισχυρότερη θέση.

Ο μεγαλύτερος αριθμός εδρών θα διευκόλυνε την έγκριση σχετικών νομοσχεδίων και θα περιόριζε την εξάρτηση από μεμονωμένους γερουσιαστές.

Ωστόσο, ακόμη και σε αυτό το σενάριο, οι Δημοκρατικοί δεν θα διέθεταν αρκετές ψήφους ώστε να παρακάμψουν τον κανόνα του filibuster, να ανατρέψουν ένα προεδρικό βέτο ή να καταδικάσουν τον Τραμπ σε ενδεχόμενη δίκη καθαίρεσης στη Γερουσία, εφόσον η Βουλή αποφάσιζε την παραπομπή του.

Με άλλα λόγια, μια ευρεία εκλογική νίκη θα ενίσχυε σημαντικά την πολιτική και διαπραγματευτική δύναμη των Δημοκρατικών, χωρίς να τους προσφέρει ανεμπόδιστη δυνατότητα διακυβέρνησης.

Παράλληλα, θα μοιράζονταν πλέον μεγαλύτερο μέρος της πολιτικής ευθύνης για την πορεία της οικονομίας.

7. Οι Ρεπουμπλικανοί διατηρούν τον έλεγχο Βουλής και Γερουσίας

Το τελευταίο σενάριο προβλέπει τη διατήρηση της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας και στα δύο σώματα του Κογκρέσου.

Το Reuters επισημαίνει ότι, παρά τον μεγάλο αριθμό Ρεπουμπλικανών βουλευτών που δίνουν δύσκολη μάχη για την επανεκλογή τους, η συγκεκριμένη έκβαση παραμένει πιθανή, αν και δεν θεωρείται η επικρατέστερη.

Σε μια τέτοια περίπτωση, ο Ντόναλντ Τραμπ και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα θα μπορούσαν να παρουσιάσουν το αποτέλεσμα ως ανανέωση της πολιτικής εντολής τους για τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρικής θητείας.

Με τον Λευκό Οίκο και τα δύο σώματα του Κογκρέσου υπό τον ίδιο κομματικό έλεγχο, ο Τραμπ θα αντιμετώπιζε περιορισμένους κοινοβουλευτικούς φραγμούς.

Θα μπορούσε να συνεχίσει την προώθηση των δικαστικών του υποψηφίων και άλλων διορισμών, ενώ η πιθανότητα μεγάλων συγκρούσεων για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, την αναστολή λειτουργίας των κυβερνητικών υπηρεσιών και το ανώτατο όριο του χρέους θα μειωνόταν.

Το πραγματικό διακύβευμα: Ποιος θα μπορεί να ελέγχει τον Τραμπ μέχρι το 2028

Ανεξάρτητα από το τελικό αποτέλεσμα, οι ενδιάμεσες εκλογές θα καθορίσουν κυρίως τη δυνατότητα του Κογκρέσου να ελέγχει ή να περιορίζει την προεδρική εξουσία κατά την τελευταία διετία της θητείας Τραμπ.

Μια νίκη των Δημοκρατικών στη Βουλή θα άνοιγε τον δρόμο για κοινοβουλευτικές έρευνες, ακροάσεις και πολιτικές συγκρούσεις. Η κατάκτηση και της Γερουσίας θα τους επέτρεπε επιπλέον να επηρεάσουν καθοριστικά τους διορισμούς δικαστών και κυβερνητικών αξιωματούχων.

Ωστόσο, η δυνατότητα του Τραμπ να ασκεί βέτο και να χρησιμοποιεί τις εκτελεστικές του αρμοδιότητες θα παρέμενε ισχυρή, ακόμη και απέναντι σε ένα Κογκρέσο ελεγχόμενο από την αντιπολίτευση.

Την ίδια ώρα, οι διαπραγματεύσεις για το δημόσιο χρέος, τη χρηματοδότηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και την πορεία της οικονομίας προδιαγράφονται ως πεδία έντονης αντιπαράθεσης το 2027.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο ποιος θα κερδίσει τις περισσότερες έδρες στις 3 Νοεμβρίου, αλλά ποιος θα αποκτήσει την πολιτική δύναμη να επιβάλει όρους στον Λευκό Οίκο — και ποιος θα επωμιστεί την ευθύνη εάν η Ουάσινγκτον βρεθεί ξανά σε αδιέξοδο.

Πηγή: Reuters –