Η Ευρώπη βάζει φρένο στα «παντοτινά χημικά» των συσκευασιών
Νέοι κανόνες για τις συσκευασίες τίθενται σε ισχύ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με στόχο τον περιορισμό των απορριμμάτων, τη μείωση της χρήσης πλαστικών και την αυστηρότερη αντιμετώπιση των λεγόμενων «παντοτινών χημικών» PFAS.
Από την Τετάρτη εφαρμόζονται σε επίπεδο ΕΕ ανώτατα όρια για τις ουσίες PFAS σε συσκευασίες που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, ενώ οι κατασκευαστές θα πρέπει να παρέχουν στοιχεία που επιτρέπουν στις αρχές να εντοπίζουν την προέλευση μιας συσκευασίας σε περίπτωση προβλήματος.
Οι PFAS χρησιμοποιούνται σε σειρά προϊόντων, από κουτιά takeaway και χαρτιά αρτοποιίας μέχρι κουτιά πίτσας, επειδή έχουν την ιδιότητα να απωθούν το νερό και τα λίπη.
Πρόκειται όμως για ουσίες που δεν διασπώνται εύκολα στο περιβάλλον και μπορούν να συσσωρευτούν στο νερό, στον αέρα, στο έδαφος και στα τρόφιμα.
Έρευνες έχουν συνδέσει τη μακροχρόνια έκθεση σε PFAS με προβλήματα υγείας, μεταξύ των οποίων ορισμένες μορφές καρκίνου, νεφρικές παθήσεις, διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος και επιπλοκές στην εγκυμοσύνη.
Οι συσκευασίες αντιστοιχούν περίπου στο 40% της κατανάλωσης πλαστικού στην Ευρώπη.
Κάθε Ευρωπαίος παράγει κατά μέσο όρο περίπου 180 κιλά απορριμμάτων συσκευασίας ετησίως. Από αυτά, τα 35,3 κιλά ήταν πλαστικά που προέρχονται από ορυκτά καύσιμα, ενώ το 2023 ανακυκλώθηκε μόλις το 42% αυτής της ποσότητας.
Οι σημαντικότερες αλλαγές του νέου πλαισίου θα εφαρμοστούν σταδιακά τα επόμενα χρόνια.
Από το 2028 προβλέπεται ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα σήμανσης για τη διαλογή των απορριμμάτων, με στόχο να γίνει πιο εύκολη και αποτελεσματική η ανακύκλωση.
Έως το 2030, η ΕΕ επιδιώκει να μειώσει τα απορρίμματα συσκευασίας κατά 5% σε σχέση με τα επίπεδα του 2018, ενώ ο στόχος φτάνει στο 15% έως το 2040.
Παράλληλα, οι συσκευασίες θα πρέπει να είναι ανακυκλώσιμες με «οικονομικά βιώσιμο τρόπο», ενώ θεσπίζονται στόχοι επαναχρησιμοποίησης και περιορισμοί σε ορισμένες συσκευασίες μίας χρήσης.
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης όρια στον κενό χώρο μέσα στις συσκευασίες, ώστε να περιοριστούν τα υπερβολικά μεγάλα κουτιά σε σχέση με το προϊόν που περιέχουν.
Προβλέπονται ακόμη υποχρεωτικά συστήματα επιστροφής εγγύησης για μεταλλικά κουτάκια και πλαστικά μπουκάλια.
Η ΕΕ έχει αρχίσει να αυστηροποιεί παράλληλα τους κανόνες για τις εξαγωγές πλαστικών απορριμμάτων προς τρίτες χώρες, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν πρακτικές κατά τις οποίες ευρωπαϊκά απόβλητα κατέληγαν εκτός Ένωσης χωρίς επαρκή έλεγχο της διαχείρισής τους.
Οι ευρωπαϊκές αρχές αναμένεται πάντως να δώσουν στις επιχειρήσεις χρόνο προσαρμογής. Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, για προϊόντα που δεν συμμορφώνονται άμεσα θα πρέπει αρχικά να δίνονται προειδοποιήσεις και όχι αυτομάτως κυρώσεις.
Αργότερα μέσα στη χρονιά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει επίσης δημόσια διαβούλευση για ενιαίες ετικέτες στις συσκευασίες, ώστε οι καταναλωτές να γνωρίζουν ευκολότερα σε ποιο ρεύμα ανακύκλωσης πρέπει να τις απορρίπτουν.
Η 5η Σεπτεμβρίου επελέγη επειδή είναι η επέτειος θανάτου της Μητέρας Τερέζας (το 1997), η οποία τιμήθηκε με Νόμπελ Ειρήνης το 1979 για το ανθρωπιστικό της έργο
17°
