Πώς η Ευρώπη χρηματοδοτεί τα ισλαμιστικά δίκτυα της οικογένειας Ερντογάν

Πριν από λίγες ημέρες πενήντα χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο στάδιο της ποδοσφαιρικής ομάδας Γαλατασαράι στην Κωνσταντινούπολη. Στις κερκίδες οι οπαδοί κράδαιναν τουρκικές σημαίες, τραγουδούσαν πατριωτικά άσματα και επεδείκνυαν μεγάλα πορτρέτα των ινδαλμάτων τους. Δεν επρόκειτο για ποδοσφαιριστές, αλλά για τους Οθωμανούς σουλτάνους Μεχμέτ Β' και Σελίμ Α', καθώς και για τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με άψογη κουστουμιά και τα γνωστά πλέον γυαλιά ηλίου στιλ Top Gun. Όταν ο Ερντογάν εμφανίστηκε live στο στάδιο, το πλήθος άρχισε να παραληρεί με μυστικιστικό ζήλο· η ασιατική προσωπολατρία συνοδευόταν με υπόκρουση αποσπάσματα από ομιλίες του προέδρου. «Στέκομαι υπερήφανα δίπλα στους νέους, μαζί με τους σουλτάνους», είπε ο Ερντογάν προτού ξεκινήσει την ημίωρη ομιλία του προς τη «γενιά των ευσεβών» που είχε έρθει στην Κωνσταντινούπολη για το θερινό συνέδριο της ισλαμικής ΜΚΟ Tügva (Τουρκικό Ίδρυμα Νεολαίας, Türkiye Gençlik Vakfi). Ανάμεσα σε ευλογίες και δεήσεις στον Αλλάχ, ο Τούρκος ηγέτης καυχήθηκε ότι περισσότεροι από 700.000 μαθητές γυμνασίου συμμετείχαν φέτος στις καλοκαιρινές δραστηριότητες του εν λόγω οργανισμού.

Το Τουρκικό Ίδρυμα Νεολαίας ιδρύθηκε το 2014, ένα χρόνο μετά τις αντικυβερνητικές διαμαρτυρίες στο Πάρκο Γκεζί, με στόχο τη διάδοση των ιδεών του κυβερνώντος ισλαμιστικού Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) στους νέους εντός και εκτός της Τουρκίας. Στόχος του ιδρύματος, που λειτουργεί υπό την επίβλεψη του δεύτερου γιου του προέδρου Μπιλάλ Ερντογάν, είναι η εκρίζωση της κοσμικής και κεμαλικής κουλτούρας, η οποία θεωρείται διεφθαρμένη και δυτικοποιημένη, και η διαπαιδαγώγηση των νέων στις κορανικές σπουδές και στην ισλαμική ηθική, στον αθλητισμό και στις τέχνες. Στην ομιλία του στο στάδιο της Γαλατασαράι, ο επικεφαλής της ΜΚΟ, Ισμαήλ Μπεσιντζί, επαίνεσε «έναν οργανισμό που ενισχύει το πνεύμα της ενότητας, της αλληλεγγύης και της αδελφοσύνης», τονίζοντας ότι «το Τουρκικό Ίδρυμα Νεολαίας είναι σχολείο, κατευθυντήρια αρχή, πολιτισμός σε κίνηση, σκοπός, στάση, οίκος υψηλής ηθικής». Παραλλήλως, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα μέλη της Tügva ανήρτησαν φωτογραφίες τους με μπλουζάκια της ΜΚΟ να παρελαύνουν δίπλα σε Οθωμανούς στρατιώτες που πολιορκούν την Κωνσταντινούπολη. Με λίγα λόγια, η Tügva εμφανίζεται ως ένας μαχητικός στρατός πιστός στον Ερντογάν.

Οι τουρκικές ισλαμιστικές οργανώσεις όπως η Tügva λειτουργούν με ευρωπαϊκά κεφάλαια. Από το 2020 η Tügva έχει εισπράξει τουλάχιστον 700.000 ευρώ σε χρηματοδότηση Erasmus+, ενώ από το 2021 χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Με ποια λογική; Με καμία λογική· οι θεσμοί της ΕΕ συμβάλλουν στην αυτοκτονία του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Ωστόσο, η νομική δικαιολογία είναι ότι η Tügva έχει ιδρύσει μια «Ακαδημία Νέων Διπλωματών» στην οποία έχει προσδώσει ευρωπαϊκή φυσιογνωμία προσελκύοντας συμμετέχοντες από τη Γαλλία και τη Γερμανία. Οι δήθεν Ευρωπαίοι «συμμετέχοντες» έχουν μεν ευρωπαϊκή υπηκοότητα αλλά είναι μουσουλμάνοι που ενσωματώνονται πρόθυμα στις «κατασκηνώσεις δράσης» της ΜΚΟ όπου κατηχούνται και ενθαρρύνονται να «διεξάγουν τζιχάντ». Το 2021 Τούρκος δημοσιογράφος Mετίν Τζιχάν που σχολίασε αυτές τις διασυνδέσεις (καθώς και τις συνεχιζόμενες εμπορικές συναλλαγές Τουρκίας-Ισραήλ παρά τους ισχυρισμούς του Ερντογάν για το αντίθετο) αντιμετώπισε ποινή φυλάκισης έξι ετών και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Τουρκία· σήμερα ζει στο Βερολίνο, δηλαδή στη χώρα που πρωτοστατεί στη χρηματοδότηση οργανώσεων φιλικών προς τον Ερντογάν. Οι Ευρωπαίοι δεν φαίνεται να αντιλαμβάνονται την ειρωνεία· κλιμακώνουν με χαρακτηριστική αμεριμνησία τη στήριξη της ισλαμιστικής εκπαίδευσης σε ολόκληρη την Ευρώπη: για παράδειγμα, τον Δεκέμβριο του 2025, ένα πρόγραμμα ανταλλαγής με το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης χρηματοδότησε εξαήμερη διαμονή νέων στην Κωνσταντινούπολη κατά την οποία πήραν μαθήματα Κορανίου.

 Το Tügva διαχειρίζεται ένα δίκτυο από τουλάχιστον 400 παραρτήματα και δεκάδες φοιτητικές εστίες στην Τουρκία που διευθύνουν καλοκαιρινές κατασκηνώσεις στην Ευρώπη, ιδίως στη Γαλλία: στην περιοχή του Παρισιού, στην Αλσατία και στα περίχωρα της Λυόν. Αλλά, δεν είναι το μοναδικό ίδρυμα που προωθεί το όραμα και τα έργα του Ερντογάν. Οι ισλαμιστικές οργανώσεις Türgev, Seta, IHH, Önder, Kadem, Ensar και Nur είναι συνδεδεμένες με θρησκευτικές αδελφότητες, ευημερούν χάρη στη στήριξη από το AKP και τσεπώνουν ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για τη διεθνή δράση τους. Από αυτές τις οργανώσεις προκύπτουν στελέχη για τον κρατικό μηχανισμό και για τα διπλωματικά σώματα στην Τουρκία: μια σύσταση από τέτοια ΜΚΟ είναι πιο χρήσιμη από ένα πτυχίο για θέση στους τομείς της Άμυνα, της εκπαίδευσης ή της Δικαιοσύνης.

Στα τέλη Ιουνίου το Türgev (Türkiye gençlik ve egitim vakfi, Ίδρυμα Νεολαίας και Παιδείας της Τουρκίας) γιόρτασε στην Κωνσταντινούπολη την 30ή επέτειό του παρουσία του προέδρου Ερντογάν και της συζύγου του. Τότε, στην ομιλία του, ο Τούρκος ηγέτης δήλωσε ότι «τα ιδρύματα που υποστηρίζουν την κοινωνία και τις οικογένειες στοχοποιούνται από ορισμένους κύκλους. Αυτοί οι ίδιοι κύκλοι εργάζονται για να ενσταλάξουν στο μυαλό των νέων αποκλίνουσες ιδέες όπως τις περί ΛΟΑΤΚΙ, οι οποίες είναι ασυμβίβαστες με την ανθρώπινη φύση.» Με επικεφαλής από το 2018 έως το 2024 τη Φατμανούρ Αλτούν, σύζυγο του Φαχρετίν Αλτούν, πρώην υπεύθυνου επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, το Türgev διευθύνει τώρα η δικηγόρος, ερευνήτρια και ακτιβίστρια Χατιτζέ Γιλμάζ, που προωθεί το δικαίωμα των φοιτητριών στη μαντίλα. Ο Μπιλάλ Ερντογάν είναι ένας από τους ιδρυτές του, αλλά σήμερα συμμετέχει στην αδελφή οργάνωση, την Ilim Yayma Vakfi. Όσο για τη μεγαλύτερη κόρη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, την Εσρά Αλμπαϊράκ, μέλος κι αυτή του διοικητικού του συμβουλίου, είναι παντρεμένη με τον Μπεράτ Αλμπαϊράκ, πρώην υπουργό Ενέργειας και στη συνέχεια υπουργό Οικονομικών (2015-2020), και κατέχει διακριτικά στρατηγικές θέσεις σε πολλά από τα τάχα φιλανθρωπικά του ιδρύματα: είναι, λόγου χάρη, μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Turken, ενός οργανισμού που δημιουργήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες για τη στήριξη των Τούρκων φοιτητών, ο οποίος διαχειρίζεται πάνω από 100 εκατομμύρια δολάρια. Για να μη μακρηγορώ: όλες αυτές οι ισλαμιστικές οργανώσεις που έχουν ως βιτρίνα ανθρωπιστικό και κοινωνικό έργο, π.χ. την καταπολέμηση του αλκοολισμού και γενικότερα των εθισμών, πρόσκεινται στην οικογένεια και στον στενό κύκλο του Ερντογάν και παραπλανούν τους κουτόφραγκους με δήθεν «προοδευτικούς στόχους». Πρόκειται για ένα χταπόδι με πλοκάμια «για τις γυναίκες» (πράγμα που σημαίνει χιτζάμπ), «κατά της αποικιοκρατίας» (εβδομήντα χρόνια μετά το τέλος της δυτικής αποικιοκρατίας) και υπέρ της δημιουργίας «νέων κέντρων» που θα αξιοποιήσουν «τη σοφία που παράγεται στην Κωνσταντινούπολη, στην Αντίς Αμπέμπα, στην Τζακάρτα, στο Ραμπάτ, στο Κάιρο και στη Γάζα».

Κανείς δεν εκπλήσσεται με όλα τούτα. Εκτός του ότι η ΕΕ δεν ελέγχει πώς χρησιμοποιούνται τα κεφάλαια που μοιράζει δεξιά αριστερά, οι θεσμοί της έχουν αλωθεί —κι αν λέμε τα ίδια και τα ίδια είναι επειδή συμβαίνουν τα ίδια και τα ίδια. Εξάλλου, μερικοί ιστορικοί και ανθρωπολόγοι —ο Spengler, ο Toynbee, ο Jared Diamond, ο John Glubb— μάς έχουν προειδοποιήσει ότι οι πολιτισμοί σπανίως ξεπερνούν τα χίλια χρόνια ζωής· άρα, ακόμα και με την πιο αισιόδοξη οπτική, έχουμε υπερβεί τα όριά μας.