Σκάνδαλα, κάλπες και θεσμοί: Λίγο πριν από τις κυπριακές εκλογές

Η προεκλογική περίοδος των κυπριακών βουλευτικών εκλογών της 24ης Μαΐου εξελίχθηκε τελικά μέσα σε μια βαριά ατμόσφαιρα σκανδάλων, καταγγελιών και αλληλοκατηγοριών. Το λεγόμενο «Κράτος Μαφία», οι συζητήσεις γύρω από το Videogate, οι δημόσιες αντιπαραθέσεις γύρω από τις καταγγελίες και τα πορίσματα των τελευταίων εβδομάδων στην υπόθεση Σάντη, δημιούργησαν την αίσθηση πως η διαφθορά βρισκόταν διαρκώς στο background αυτής της εκλογικής αναμέτρησης. Όχι πάντα στο κέντρο της συζήτησης, αλλά σχεδόν παντού γύρω της.

Εκεί, πιστεύω, βρίσκεται η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά αυτών των εκλογών. Όχι μόνο στο αν τα σκάνδαλα θα επηρεάσουν τα ποσοστά των κομμάτων στις εκλογές της επόμενης Κυριακής, αλλά στο πώς επηρεάζουν σιγά σιγά τη σχέση των πολιτών με την ίδια την πολιτική. Γιατί όταν οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη χωρίς να δημιουργείται ουσιαστική απαίτηση λογοδοσίας —και χωρίς να γεννιέται η πεποίθηση πως κάτι μπορεί πραγματικά να αλλάξει— ο κίνδυνος είναι πως η οργή θα μετατραπεί σταδιακά σε εξοικείωση.

Κάποτε τα σκάνδαλα προκαλούσαν σοκ. Σήμερα, φοβάμαι πως συχνά λειτουργούν περισσότερο σαν μια «καυτή πατάτα» πολιτικής διαχείρισης. Παρά την ένταση των τελευταίων εβδομάδων, η δημόσια συζήτηση έμοιαζε να εγκλωβίζεται κυρίως σε μια αλληλομεταφορά πολιτικής φθοράς, αντί σε μια ουσιαστική συζήτηση για το πώς αλλάζει πραγματικά ένα πολιτικό σύστημα που παράγει διαρκώς δυσπιστία.

Τα μεγάλα και παραδοσιακά κόμματα επιδόθηκαν κυρίως σε μια προσπάθεια να φωτίσουν τις ευθύνες των αντιπάλων τους και να μειώσουν τη σημασία όσων τα αφορούσαν τα ίδια. Σε αυτά προστίθενται —πολλές φορές με παρόμοιες τακτικές— και νεοεμφανιζόμενα κόμματα, πίσω από τα οποία βρίσκονται πολιτικά πρόσωπα που συμμετείχαν και τα ίδια, με διαφορετικούς ρόλους, στη διαχείριση της εξουσίας τα προηγούμενα χρόνια. Τα μικρότερα κόμματα, αντίθετα, προσπάθησαν να παρουσιαστούν ως πολιτική και ηθική εναλλακτική απέναντι σε ένα σύστημα εξουσίας στο οποίο δεν συμμετείχαν μέχρι σήμερα. Και το γεγονός ότι αυτές οι δυνάμεις φαίνεται να συγκεντρώνουν πλέον ένα ιδιαίτερα σημαντικό ποσοστό δείχνει πως ένα μέρος της κοινωνίας αναζητά πράγματι κάτι διαφορετικό. Υπάρχει βέβαια και η ιδιαίτερη ενίσχυση της κυπριακής ακροδεξιάς, γεγονός που δείχνει πως η κρίση εμπιστοσύνης προς το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα δεν οδηγεί πάντοτε προς πιο δημοκρατικές ή πιο θεσμικές αναζητήσεις. Συχνά συνοδεύεται και από την επιστροφή απλουστευτικών, φοβικών ή ακραία εθνικιστικών αφηγημάτων, ένα φαινόμενο που δεν αφορά μόνο την Κύπρο, αλλά ολόκληρη την Ευρώπη.

Θα ήταν λάθος, ωστόσο, να ερμηνευτεί όλη αυτή η μετακίνηση μόνο ως αναζήτηση του διαφορετικού. Σε αρκετές περιπτώσεις μοιάζει να συνυπάρχει και μια βαθύτερη πολιτική κόπωση. Μια αίσθηση ότι το πολιτικό σύστημα ανακυκλώνεται χωρίς να αυτοδιορθώνεται πραγματικά. Ότι τα σκάνδαλα διαδέχονται το ένα το άλλο χωρίς να αλλάζει ουσιαστικά ο τρόπος λειτουργίας της εξουσίας.

Κι όμως, μέσα σε όλη αυτή τη φασαρία, υπήρξαν και κάποιες λιγότερο θορυβώδεις παρεμβάσεις που επιχείρησαν να δουν το πρόβλημα βαθύτερα. Όχι μόνο ως ζήτημα προσώπων ή κομμάτων, αλλά και ως ζήτημα θεσμών. Ως αποτέλεσμα ενός κράτους που εδώ και δεκαετίες λειτουργεί μέσα σε μια ιδιότυπη ιστορική και πολιτική εκκρεμότητα.

Σχετικό Άρθρο

Κοσμος Κυπριακό: Ένα εθνικό ζήτημα χωρίς εκλογικό βάρος

Βίβιαν Αβρααμίδου Πλούμπη 16.05.2026, 08:47

Η Κυπριακή Δημοκρατία συνεχίζει να λειτουργεί με ένα συνταγματικό πλαίσιο σχεδιασμένο για ένα δικοινοτικό κράτος, χωρίς όμως τη συμμετοχή της τουρκοκυπριακής κοινότητας στους θεσμούς της εδώ και περισσότερο από μισό αιώνα. Ταυτόχρονα, το προεδρικό σύστημα συγκεντρώνει τεράστιο πολιτικό βάρος στο πρόσωπο του εκάστοτε Προέδρου της Δημοκρατίας. Δεν σημαίνει ασφαλώς ότι το Κυπριακό γεννά αυτομάτως τη διαφθορά. Αυτή, όμως, η μακρόχρονη εκκρεμότητα επηρεάζει βαθύτερα την ίδια τη λειτουργία των θεσμών, την πολιτική κουλτούρα και τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η εξουσία.

Εκεί πιστεύω πως βρίσκεται τελικά το πιο ουσιαστικό συμπέρασμα αυτής της προεκλογικής περιόδου: ότι η ανάγκη λύσης του Κυπριακού δεν αφορά μόνο το τέλος της διαίρεσης του νησιού. Αφορά και την ανάγκη ενός διαφορετικού τρόπου πολιτικής λειτουργίας.

Έχει φτάσει η στιγμή όπου η πορεία προς τη λύση πρέπει να πάψει να εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από ένα πρόσωπο και να αποκτήσει πολύ πιο έντονα θεσμικά χαρακτηριστικά. Με ουσιαστικό ρόλο της Βουλής των Αντιπροσώπων, δηλαδή μεγαλύτερη συμμετοχή πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων και λιγότερη εξάρτηση από τις δυνατότητες, τις επιλογές, τους πολιτικούς φόβους, τις αγκυλώσεις ή ακόμη και τις προσωπικές επιδιώξεις ενός και μόνο Προέδρου.

Γιατί ύστερα από τόσες δεκαετίες αδιεξόδων, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν η Κύπρος θα βρει κάποτε λύση. Αλλά και αν, μαζί με αυτήν, θα καταφέρει να χτίσει μια πιο ώριμη σχέση ανάμεσα στην εξουσία, τους θεσμούς και τους ίδιους τους πολίτες των δύο κοινοτήτων που τη συνθέτουν.