Διαφωνούν εντονότατα και δημόσια, στα άρθρα τους για το ελληνικό ζήτημα, το μέλος της Αρχισυνταξίας του «Σπίγκελ» κ. Νιόλαους Μπλόμε και ο αρχισυντάκτης Οικονομικού κ. Κρίστιαν Ρίκενς.
Σε μια αρκετά ασυνήθιστη «εσωτερική» αντιπαράθεση απόψεων τα στελέχη του μεγαλύτερου περιοδικού υπέγραψαν τα δύο κείμενα, που το ένα ζητάει, ουσιαστικά, άμεση διακοπή της βοήθειας προς την Ελλάδα, αφού αυτή δεν προοδεύει ούτε στο ελάχιστο, ενώ το άλλο άμεση χρηματοδότηση της Ελλάδας χωρίς προαπαιτούμενα, λέγοντας μέχρι και ότι «θα έχουμε απώλεια ζωών»
Α. Το κείμενο Μπλόμε
«Μετά από 60 μήνες και 240 δισ. η Ελλάδα είναι και πάλι μπροστά στη χρεοκοπία. Πέντε χρόνια βοήθειας, ένα κάρο λεφτά και τρεις κυβερνήσεις μετά, μία νέα ελληνική κυβέρνηση είτε δε θέλει είτε δεν μπορεί να αποπληρώσει τα ληξιπρόθεσμα χρέη. Κι αν δει κανείς τα δημοσιεύματα πριν από πέντε χρόνια, θα δει πως τίποτα δεν έχει αλλάξει –μπορεί κανείς να βάλει τους ίδιους τίτλους αφήνοντας μέχρι και τις ημερομηνίες σχεδόν ίδιες. Τόσος χρόνος, τόση πολιτική, τόσα χρήματα και δεν έχει αλλάξει τίποτα.
Το μοναδικό πράγμα που κρατάει τη χώρα και την αμφιταλαντευόμενη κυβέρνησή της ακόμα στο ευρώ είναι το γεγονός ότι κανείς δεν τολμάει να βάλει ένα τέλος σε αυτό το παιχνίδι. Η καγκελάριος Μέρκελ, ο πρόεδρος της ΕΚΤ Ντράγκι και ο επικεφαλής της Κομισιόν Γιούνκερ –κανείς τους δεν θέλει να κατηγορηθεί εκ των υστέρων πως έβαλε το τελευταίο λιθαράκι στον εξοβελισμό της χώρας από την ευρωζώνη. Κι αυτό γεννά μία αλλοπρόσαλλη ενδιάμεση κατάσταση: από προθεσμία σε προθεσμία περνά ο χρόνος, μέχρι να παραταθούν και πάλι τα όρια με όλο και πιο φτηνές δικαιολογίες.
Αυτή τη φορά υποτίθεται ότι η Αθήνα θα παρουσιάσει μια λίστα μεταρρυθμίσεων μέχρι τις 20 Απριλίου. Και τι θα γίνει αν δεν το κάνει; Θα υπάρξει και άλλη τελευταία προθεσμία και μετά άλλη μία; Πιθανόν.
Άλλες χώρες, που έπεσαν στη δίνη της Ευρωκρίσης, βρίσκονται ήδη σε φάση εξυγίανσης. Η Ιρλανδία μάλιστα αυτή τη στιγμή ανήκει στις γρηγορότερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ευρώπης. Ακόμα και η διαβόητη για τη βραδύτητά της Ε.Ε. έχει βγάλει τα συμπεράσματά της από την κρίση, έχει δημιουργήσει μηχανισμούς ασφαλείας και έχει διαμορφώσει νέους κανόνες. Έτσι πολλά πράγματα και σε πολλές περιοχές της Ευρώπης έχουν αλλάξει κι ενώ δεν έχουν φτάσει ακόμα να είναι παντού καλά, σίγουρα είναι καλύτερα. Εκτός όμως από την Ελλάδα.
Εκεί αρκούσαν οι 100 πρώτες μέρες μιας κυβέρνησης για να τινάξουν στον αέρα ακόμα και τις λίγες επιτυχίες που είχαν να επιδείξουν οι προκάτοχοί της, αυτή τη λίγη ανάπτυξη, τη λίγη εμπιστοσύνη κι εκείνο το μικρό πρωτογενές πλεόνασμα. Κι όλα αυτά, ενώ θα μπορούσε κανείς να συνοψίσει την κατάσταση στη χώρα δίχως κόπο με τις ίδιες λέξεις-κλειδιά που την περιέγραφαν πριν πέντε χρόνια: φοροδιαφυγή, πολιτική αποτυχία, κτηματολόγιο, ιδιωτικοποιήσεις. Όλα έχουν λίγο πολύ αποτύχει. Όλα όπως και στην αρχή.
Τώρα λοιπόν τι θα γίνει; Και πάλι εκλογές; Και πάλι 240 δισ.; Άλλα πέντε χρόνια; Ή μήπως η παραδοχή «δεν μπορεί να γίνει τίποτα με την Ελλάδα και το ευρώ;».Στην υπομονή και την αλληλεγγύη μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών δε θα έπρεπε να υπάρχουν όρια –εκτός από αυτά που προκύπτουν από αποδεδειγμένα κακές εμπειρίες και από την κοινή λογική. Ήρθε καιρός να βάλουμε ένα τέλος».
Β. Το κείμενο Ρίκενς
Η Ελλάδα πρέπει να παραμείνει στο ευρώ. Τέσσερα κύρια επιχειρήματα:
1) Κοινωνικές συνέπειες
Αυτό που οι καφενειακές συζητήσεις και τα διάφορα κίτρινα δημοσιεύματα θεωρούν ως τρόπο εκδίωξης της Ελλάδας από το Ευρώ έχει ως εξής: η ΕΚΤ θα σταματήσει τη ρευστότητα στην Ελλάδα. Κανένα ευρώ στις ελληνικές τράπεζες και άρα κανένα δάνειο στην οικονομία.
Αυτό για μία εθνική οικονομία ουσιαστικά σημαίνει την απόλυτη καταστροφή, αναφέρει ο Rickens. Σε λίγο καιρό η οικονομία της Ελλάδας θα κατέρρεε, ο αριθμός των ανέργων θα αυξανόταν εκρηκτικά. Πιθανόν οι Έλληνες θα εξέδιδαν κάποιου είδους ανταλλάξιμα χρεόγραφα αλλά θα εξακολουθούσαν να είναι μέλος της Ευρωζώνης, καθότι η ελληνική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα αποχωρήσει οικειοθελώς από την Ευρωζώνη. Νομική βάση για να το κάνουν οι άλλες χώρες δεν υπάρχει. Κι έτσι οι άλλες χώρες θα προσπαθούσαν να πιέσουν για μήνες την Ελλάδα να εγκαταλείψει μόνη της από απελπισία το Ευρώ, με το να ωθούν την ΕΚΤ να οδηγεί την Ελλάδα όλο και πιο βαθιά στην ύφεση. Αυτό το βήμα είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα προκαλέσει με πολύ συγκεκριμένο τρόπο απώλεια ζωών –τόσο με περισσότερες αυτοκτονίες, όσο και με κατάρρευση των παροχών υγείας. Κάθε πολιτικός και κεντρικός τραπεζίτης, που δεν είναι έτοιμος να πάρει αψήφιστα ένα τέτοιο βάρος πάνω του, μού είναι συμπαθής, συμπληρώνει ο συντάκτης.
2) Θα χαθούν τα δανεικά
Τα περίπου 227 δισ., που έχουν δοθεί μέχρι τώρα στην Ελλάδα, θα χάνονταν οριστικά. Πόσο μάλλον όταν το νέο ελληνικό νόμισμα θα υποτιμηθεί τόσο, που τα δάνεια της Ελλάδας θα γίνουν ακόμα πιο ακριβά για τη χώρα. Αυτό οι υποστηρικτές του Grexit το αποδέχονται, προσθέτοντας όμως ότι τουλάχιστον δεν θα χρειαστεί να δοθούν και άλλα χρήματα στην Ελλάδα. Κι αυτή η λογική είναι όμως κοντόφθαλμη. Η Ελλάδα θα παραμείνει μέλος της Ε.Ε. και ως τέτοιο θα έχει αξιώσεις για υποστήριξη από την Ένωση. Μία για δεκαετίες εξαθλιωμένη Ελλάδα στα σύνορα της Ευρώπης θα κοστίζει για δεκαετίες χρήματα στην Ε.Ε. Για να μην αναφερθούμε στην ακόμα πιο απρόβλεπτη πολιτική κατάσταση στη χώρα.
3) Είναι πολύ αργά για Grexit
Το σωστό χρονικό σημείο θα ήταν το 2012. Ταυτόχρονα με το κούρεμα η χώρα θα μπορούσε να έχει επιστρέψει στη δραχμή, να κάνει υποτίμηση και να αυξήσει την ανταγωνιστικότητά της. Η ύφεση θα ήταν σαφώς πιο ρηχή. Αλλά για αυτό το βήμα είναι ήδη πολύ αργά. Κι αυτό γιατί η Ελλάδα έχει περάσει ήδη από τη διαδικασία της απείρως δυσκολότερης διαδικασίας της εσωτερικής υποτίμησης μέσα από την μακρά καθίζηση των μισθών και τη λιτότητα. Έτσι δεν είναι πλέον το εργατικό κόστος το πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας αλλά η ελλειμματική ζήτηση στην ίδια τη χώρα και η ακόμα και τώρα εκτός ορίων γραφειοκρατία.
4) Και οι προηγούμενοι ήταν αποτυχημένοι.
Πράγματι οι αμφιταλαντεύσεις του ΣΥΡΙΖΑ είναι σχεδόν ανυπόφορες. Αλλά και η προηγούμενη συντηρητική κυβέρνηση, όσον αφορά τις πραγματικές μεταρρυθμίσεις ήταν μια απόλυτη αποτυχία. Αυτό όμως δεν ενόχλησε κανέναν στην Ευρωζώνη για όσο καιρό η παρέα του Αντώνη Σαμαρά εφάρμοζε μόνο τις περικοπές και έλεγε φρόνιμα «ναι» σε όλες τις αξιώσεις της τρόικας, μόνο και μόνο για να τις αγνοήσει μετά.
Στην πραγματικότητα στην κρίση της Ελλάδας απέτυχαν όλες οι πλευρές. Τόσο οι αριστερές όσο και οι δεξιές πολιτικές ελίτ στην Αθήνα. Αλλά το ίδιο και οι υπόλοιποι εταίροι της Ευρωζώνης. Ειδικά οι τελευταίοι παρασύρθηκαν από το λόμπι των τραπεζών και επέτρεψαν οι μόνες επιλογές πλέον να είναι ανάμεσα στο συμφέρον του Γερμανού και του Έλληνα φορολογούμενου. Αντί να γίνει ένα μεγαλύτερο κούρεμα, ώστε το χρέος της χώρας να είναι βιώσιμο και αντί ο χρηματοπιστωτικός τομέας να δεχτεί τις απώλειες από τα δάνεια, που έδωσε στην Ελλάδα, οι τράπεζες και τα επενδυτικά κεφάλαια που ανέλαβαν το ρίσκο του δανεισμού της Ελλάδας «ξεφόρτωσαν» τα χαρτιά τους σε δημόσιους φορείς και τώρα παρακολουθούν χαλαρά την ελληνική καταστροφή από την εξέδρα. Θα μπορούσαν να αφεθούν να αναλάβουν τις ζημίες τους και, αν κάποια τράπεζα χρειαζόταν βοήθεια, τότε θα μπορούσαν να δοθούν κρατικές εγγυήσεις. Αλλά οι πολιτικοί δεν είχαν τότε το θάρρος να το κάνουν αυτό.
Πολλά θα μπορούσαν να γίνουν και δεν έγιναν. Οι χαμένες ευκαιρίες όμως δείχνουν: Τα υπόλοιπα κράτη-μέλη φέρουν πλήρως την ευθύνη για το γεγονός ότι 227 δισ. των φορολογουμένων βρίσκονται τώρα στη δίνη της ελληνικής κρίσης. Ακόμα και η νίκη των αριστερών λαϊκιστών του κ. Τσίπρα δε θα έπρεπε να μας εκπλήττει: Μία πολυετής ύφεση ενισχύει τα πολιτικά άκρα. Αυτό δε θα έπρεπε να είναι μυστικό στη Γερμανία.
Πρόταση: δώστε τα και ξεχάστε τους
Και τι θα πρέπει να γίνει τώρα; Ίσως ήρθε η ώρα να διατεθούν στη χώρα τα χρήματα για να πληρώσει τα χρέη της στο ΔΝΤ και την ΕΚΤ και μετά να την αφήσουμε ήσυχη να τραβήξει το δρόμο της.
Άλλωστε οι έξυπνες συμβουλές από την υπόλοιπη Ευρώπη λίγη τύχη έφεραν στην Ελλάδα.
17°
