Η Άννα Σιμιτσοπούλου και ο Δημήτρης Καλλιώρας μιλούν για τα πρώτα τους βιβλία

→ Συνέντευξη στον Γιώργο Ανδρέου 

Μιλήστε μας για το πρώτο σας βιβλίο.

Άννα Σιμιτσοπούλου: Το «Ζητείται φωνή» είναι μια εσωτερική διαδρομή από τη σιωπή προς την έκφραση. Ένα βιβλίο που γεννήθηκε από την ανάγκη να κατανοήσω τον εαυτό μου, τους σημαντικούς άλλους, τα κοινά βιώματα, τα συναισθήματα που γεννιούνται ανά διαστήματα όπως ο φόβος μοναξιάς, η διαχείριση της απώλειας αλλά και η θεμελιώδης ανάγκη του ανθρώπου να τον ακούν και να τον βλέπουν όπως είναι. Δεν είναι απλώς ως μια ποιητική συλλογή· είναι μια σταδιακή εξωτερίκευση. Κάθε ποίημα είναι ένα βήμα πιο κοντά στη φωνή που αναζητούσα. Η φωνή, για μένα, δεν είναι μόνο λόγος. Είναι ελευθερία! Είναι η στιγμή που παύεις να ζεις αποκλειστικά μέσα από τις προσδοκίες των άλλων και τολμάς να υπάρξεις όντας αληθινός.

Δημήτρης Καλλιώρας: Οι «Ιστορίες δαγκωμένων μήλων» είναι το πρώτο μου βιβλίο και κουβαλούν μέσα τους πραγματικές ιστορίες γυναικών που μου επέτρεψαν να τις ντυθώ ποιητικά, να τις αισθανθώ και να δω τον κόσμο μέσα από τη δική τους ματιά. Κάθε ποίημα είναι μια μικρή κατάθεση ψυχής, μια συνάντηση με τον έρωτα, την απώλεια, την επιθυμία και την ανθρώπινη ανάγκη να ζήσουμε βαθιά. Οι γυναίκες αυτές έγιναν μούσες, αρχετυπικές μορφές και τελικά φωνές μέσα στη συλλογή.

Για να πείσετε κάποιον να αγοράσει το βιβλίο σας, τι θα του λέγατε;

Α.Σ.: Θα τον προέτρεπα να διαβάσει το «Ζητείται φωνή» αν έχει νιώσει κι εκείνος, έστω και για λίγο, αγανακτισμένος από τη σιωπή, από όλα εκείνα που κρατάμε μέσα μας επειδή φοβηθήκαμε, συμβιβαστήκαμε ή μάθαμε να σωπαίνουμε για να χωράμε πιο εύκολα στον κόσμο. Και βέβαια, θα τον προέτρεπα να το διαβάσει αν αισθάνεται πως ως κοινωνία έχουμε σωπάσει περισσότερο απ’ όσο αντέχουμε. Πως έχουμε αποσιωπήσει πληγές, ανάγκες, αλήθειες, συναισθήματα, μέχρι που η σιωπή άρχισε να μοιάζει σχεδόν φυσική κατάσταση. Γιατί αυτή η συλλογή πραγματεύεται, την σιγή ως
«ένα ζήτημα σιωπής και θανάτου.
ατομικής αλλά και συλλογικής σιωπής.
Θα επιβιώσουν οι αρνητές της»

Δεν ξέρω αν ένα βιβλίο έχει τη δύναμη να αλλάξει κάποιον. Πιστεύω, όμως, πως μπορεί να του κρατήσει το χέρι στην προσπάθειά του να ξαναβρεί τη φωνή του.

Δ.Κ.: Θα του έλεγα πως είναι σχεδόν βέβαιο ότι μέσα σε κάποιο ποίημα θα βρει τη δική του ιστορία. Ίσως έναν έρωτα που δεν ειπώθηκε ποτέ σωστά, μια απώλεια που δεν ξεπεράστηκε ή έναν τρόπο να εκφράσει όσα δεν κατάφερε να πει.

Περιγράψτε μας τον τρόπο που δουλέψατε για τη συγγραφή του βιβλίου σας;

Α.Σ.: Η συγγραφή αυτής της συλλογής προέκυψε σχεδόν αυθόρμητα, πηγαία, ακολουθώντας τα στάδια της εσωτερικής μετακίνησης από την απουσία φωνής προς την αναγνώριση της εσωτερικής φωνής, την εκπεφρασμένης σκέψη, την επικοινωνία, της διεκδίκηση του δικαιώματος να υπάρξεις όπως πραγματικά είσαι.

Υπάρχουν ποιήματα που γράφτηκαν σχεδόν απνευστί, σε στιγμές όπου ένα ερέθισμα, μια ανάμνηση ή μια εσωτερική σύγκρουση πυροδοτούσε κάποιο τραύμα ή μια σκέψη που δεν χωρούσε άλλο μέσα μου. Εκείνα τα ποιήματα βγήκαν ακριβώς όπως ειπώθηκαν μέσα μου ακατέργαστα, σχεδόν σαν εξομολόγηση.

Άλλα, αντιθέτως, δουλεύτηκαν πολύ περισσότερο γύρω από τον βασικό άξονα του θέματός τους. Εκεί στάθηκα με ιδιαίτερη προσοχή απέναντι στις λέξεις. Τρέφω μεγάλο σεβασμό στην ελληνική γλώσσα και αισθάνομαι βαθιά την ευθύνη της κάθε λέξης τόσο στην ποίηση όσο και στην καθημερινή επικοινωνία. Πιστεύω πως οι λέξεις έχουν βάρος, μνήμη και δύναμη. Γι’ αυτό προσπαθώ να τις επιλέγω με ακρίβεια, σχεδόν ευλαβικά, ώστε να αποδίδουν όχι μόνο το νόημα αλλά και την εσωτερική δόνηση αυτού που θέλω να εκφράσω.

Τα ποιήματα της συλλογής επιλέχθηκαν έτσι ώστε να διατηρούν ένα αόρατο νήμα σύνδεσης τόσο μεταξύ τους όσο και με την ανάγκη να έχεις φωνή σε μια εποχή που δεν υπάρχει χρόνος και διάθεση να ακουστείς. Το «Ζητείται φωνή» δεν ήταν απλώς ένας τίτλος αλλά η πιο ειλικρινής μορφή της διαδρομής μου έως σήμερα.

Δ.Κ.: Η συγγραφή ενός ποιήματος δεν έχει κανόνες και δύσκολα χωρά σε αυστηρές διαδικασίες δουλειάς. Σε ορίζει η έμπνευση — κι εκείνη δεν είναι ποτέ εύκολη στην επίσκεψή της. Υπήρχαν ποιήματα που γράφτηκαν μέσα σε λίγα λεπτά, σχεδόν σαν έκρηξη, κι άλλα που έμειναν για μήνες μισά, περιμένοντας τη σωστή στιγμή για να ολοκληρωθούν. Δεν αντιμετώπισα ποτέ την ποίηση σαν μηχανισμό παραγωγής, αλλά σαν μια εσωτερική ανάγκη που δρα αυτόνομα.

Διαβάζετε άλλους συγγραφείς, Έλληνες και ξένους; Ποια βιβλία αποτέλεσαν οδηγοί για την πρώτη σας συγγραφική δουλειά;

Α.Σ.: Διαβάζω πολύ και διαφορετικά είδη βιβλίων ελληνική και ξένη ποίηση, φιλοσοφία, πεζογραφία, βιογραφίες αλλά και βιβλία ψυχολογίας. Νιώθω πως κάθε βιβλίο που αγαπάμε αφήνει μέσα μας ένα ίχνος και αθόρυβα γίνεται μέρος της σκέψης και της γραφής μας.

Η συλλογή «Άνω Τελεία» της Κικής Δημουλά με έδωσε την ώθηση να γράψω ξανά μετά από κάποια χρόνια παύσης. Με συγκινεί βαθιά ο τρόπος με τον οποίο μετατρέπει την «άνω τελεία» σε κάτι περισσότερο από σημείο στίξης, σε μια μικρή παύση πριν από το οριστικό τέλος, σε μια αντίσταση απέναντι στη λήξη. Με αγγίζει επίσης η διαρκής συνομιλία της με τα «πρέπει» της ζωής και η ανθρώπινη αδυναμία να τα τηρήσουμε απόλυτα.

Από τον Κώστα Καρυωτάκη, το «Είμαστε κάτι…» ξεχαρβαλωμένες κιθάρες, ένα ποίημα που κουβαλώ μέσα μου χρόνια. Εκφράζει εκείνη τη βαθιά αίσθηση εσωτερικής ασυμφωνίας, τη μελαγχολία και τη φθορά του ανθρώπου που παλεύει να υπάρξει μέσα σε έναν κόσμο που συχνά δεν τον χωρά.

«Ο Μύθος του Φυσιολογικού» του Gabor Mate με επηρέασε ουσιαστικά, γιατί ρίχνει φως στο τραύμα, διαγενεακό, πυρηνικό, επίκτητο αλλά και στις αόρατες πληγές που φέρει ο σύγχρονος άνθρωπος.

Και φυσικά ο Κωνσταντίνος Π. Καβάφης. Από τα ποιήματά του ξεχωρίζω ιδιαίτερα το «Η Πρόσθεσις». Η βαθιά αυτή η ανάγκη του ποιητή να μην αποτελεί «από τες πολλές μονάδες μια» μέσα στο συνολικό άθροισμα του κόσμου διαμόρφωσε ένα μέρος της προσωπικότητάς μου. Αυτή η άρνηση και συνάμα η ανάγκη διατήρησης της μοναδικότητας είναι κάτι που συνομιλεί έντονα και με τη δική μου ποίηση.

Δ.Κ.: Διαβάζω συνεχώς και πιστεύω πως κάθε συγγραφέας κουβαλά μέσα του όλες τις φωνές που τον διαμόρφωσαν. Την περίοδο που γεννιόταν αυτή η συλλογή, ο Charles Bukowski, η Anne Sexton και η Sylvia Plath ήταν σίγουρα οι πιο παράλληλοι «συνοδοιπόροι» μου. Όμως σε ολόκληρη τη ζωή και τη γραφή μου έχουν αφήσει έντονο αποτύπωμα ο Κωνσταντίνος Καβάφης, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Κώστας Καρυωτάκης και η Κική Δημουλά. Όλοι τους, με διαφορετικό τρόπο, μου έδειξαν πως η ποίηση μπορεί να είναι ταυτόχρονα εξομολόγηση και αντίσταση.

Ποια ήταν η εμπειρία σας μέχρι την έκδοση του βιβλίου σας;

Α.Σ.: Η διαδρομή μέχρι την έκδοση του βιβλίου ήταν γεμάτη ενθουσιασμό, δημιουργικότητα αλλά και αγωνία. Από τη μία υπήρχε χαρά επειδή κάτι τόσο προσωπικό έβρισκε σιγά σιγά τον δρόμο του προς το φως. Από την άλλη ένιωθα τη συνεχή ανάγκη να βεβαιωθώ πως επέλεξα τα σωστά ποιήματα και την κατάλληλη σειροθέτηση έτσι ώστε αυτό το έργο που συνυπογράφει την νέα μου ιδιότητα να αξίζει να γίνει κομμάτι του συγγραφικού «κόσμου».

Η έκθεση μέσα από την ποίηση δεν είναι ποτέ επιφανειακή. Τουναντίον παραδίδεις στους άλλους κομμάτια της ψυχής σου, σκέψεις και τραύματα που μέχρι τότε κατοικούσαν μόνο μέσα σου. Και κάπως έτσι αποδέχεσαι πως στέκεσαι διάφανος απέναντι στο κοινό σου.

Παράλληλα όμως, υπήρξε και μια πολύ όμορφη αίσθηση δημιουργικής συνύπαρξης. Η συνεργασία με την επιμελήτριά μου, με τον άνθρωπο που σχεδίασε το εξώφυλλο και φυσικά με τον εκδότη μου ήταν πραγματικά ιδανική. Υπήρξε σεβασμός, κατανόηση και κοινή αγάπη για αυτό που δημιουργούσαμε. Θεωρώ πως αυτό είναι πολύ σημαντικό με τέτοια εμπειρία να συνοδεύει το πρώτο σου βιβλίο, να νιώθεις πως οι άνθρωποι που το πλαισιώνουν αντιμετωπίζουν τη φωνή σου με φροντίδα και ευαισθησία.

Δ.Κ.: Η πρώτη και πιο δύσκολη απόφαση ήταν αν ήθελα πραγματικά να εκδοθώ. Αν τα ποιήματά μου άξιζαν να διαβαστούν πέρα από τον στενό κύκλο των ανθρώπων μου. Μέχρι τη στιγμή της έκδοσης, το κυρίαρχο συναίσθημα ήταν η αγωνία· όχι για την αποδοχή, αλλά για το αν αυτά τα ποιήματα θα καταφέρουν να μιλήσουν στην ψυχή κάποιου άγνωστου αναγνώστη. Νομίζω πως κάθε πρώτη έκδοση είναι τελικά μια πράξη έκθεσης και εμπιστοσύνης απέναντι στους άλλους.