Μάικλ Κίμπαλ, «Ο Μεγάλος Ρέι»

Michael Kimball, «Ο Μεγάλος Ρέι» (μετάφραση Άκης Παπαντώνης, 240 σελίδες, Εκδόσεις Κίχλη)

Μια συγκλονιστική ανατομία της περίπλοκης σχέσης μεταξύ ενός γιου και του νοσηρά παχύσαρκου πατέρα του, που πέθανε πρόσφατα. Η πλοκή ξετυλίγεται μέσα από 500 σύντομα «κεφάλαια», τρία με τέσσερα στη σελίδα, όπου ο πρωταγωνιστής/αφηγητής προσπαθεί να συμβιβαστεί με την απώλεια ενός ανθρώπου που υπήρξε ταυτόχρονα θύτης και θύμα.

Ο Ρέι, ένας άντρας που στο τέλος της ζωής του ήταν καθηλωμένος λόγω του βάρους του, παρουσιάζεται σαν μια φιγούρα που άσκησε σωματική και ψυχολογική βία στην οικογένειά του, ενώ παράλληλα η δική του ζωή υπήρξε μια διαρκής πτώση προς την απομόνωση και την αυτοκαταστροφή. Ο γιος, εξερευνώντας το παρελθόν όσο καθαρίζει το παραμελημένο σπίτι του πατέρα του, ανακαλύπτει τα τραύματα της παιδικής του ηλικίας αλλά και τις ανθρώπινες πτυχές ενός γονέα που δεν κατάφερε ποτέ να αγαπήσει σωστά.

Ένα ξεχωριστό, και από άποψη μορφής, μυθιστόρημα που διακρίνεται για την ωμή ειλικρίνεια και την οικονομία της γλώσσας του, αποφεύγοντας τους συναισθηματισμούς παρόλο που πραγματεύεται θέματα όπως η κακοποίηση, ο εθισμός στο φαγητό και το πένθος. Η αποσπασματική δομή του αντανακλά τη λειτουργία της μνήμης και την προσπάθεια του αφηγητή να ανασυνθέσει μια εικόνα που είναι εκ φύσεως διαλυμένη. Ο Κίμπαλ καταφέρνει να δημιουργήσει ένα πορτρέτο που δεν είναι ούτε αγιογραφία ούτε απλή καταγγελία, αλλά μια ελεγεία για την πολυπλοκότητα των οικογενειακών δεσμών. Η δύναμη του κειμένου έγκειται στην ικανότητά του να προκαλεί ταυτόχρονα αποστροφή και συμπόνια, κάνοντας τον «Μεγάλο Ρέι» ένα από τα πιο ιδιαίτερα και οδυνηρά δείγματα της σύγχρονης αμερικανικής λογοτεχνίας γύρω από την πατρότητα και το σώμα.

Εντύπωση κάνει πώς ένα θέμα σαν κι αυτό καταφέρνει και δημιουργεί τόσο βαθιές ταυτίσεις στους αναγνώστες του. Πράγμα που συνέβη και με εμάς, και θα συμβεί και σε εσάς.

Η έκδοση είναι βέβαια επιμελημένη με τη γνωστή μέριμνα, την τυπογραφική γνώση και την ευαισθησία της Κίχλης. Έξοχη και η μετάφραση του Άκη Παπαντώνη.

• Διαβάστε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το βιβλίο:

Αναρωτιέμαι μήπως το να είμαι χαρούμενος δεν άρεσε στον πατέρα μου.

*

Υπάρχει μια φωτογραφία μου από όταν ήμουν τεσσάρων. Έχω το στόμα ανοιχτό και κοιτάζω τον πατέρα μου με μια έκφραση που δηλώνει ένα μείγμα έκπληξης, πόνου, απορίας και απογοήτευσης. Μπορεί να έφταιγε ο τρόπος που με πείραζε ο πατέρας μου –ο οποίος μπορούσε να είναι ωμός ή συντριπτικός, αλλά ποτέ χαριτωμένος ή αστείος–, όμως δεν ξέρω τι ακριβώς μού είχε κάνει εκείνη τη στιγμή ή για τι ένιωσε την ανάγκη η μητέρα να το απαθανατίσει.

*

Ο πατέρας ήταν ακόμη αδύνατος σε όλες εκείνες τις φωτογραφίες, μα εγώ δεν τον θυμάμαι έτσι. Όταν τον βλέπω αδύνατο, νομίζω πως είναι άλλος άνθρωπος. Νιώθω πως είχα έναν άλλο πατέρα από αυτόν σ' εκείνες τις φωτογραφίες.

*

Πέρασα μια περίοδο κατά την οποία έμπαινα σε οποιοδήποτε δωμάτιο ήταν ο πατέρας μου και έσβηνα τα φώτα. Δεν εξήγησα ποτέ σε κανέναν γιατί το έκανα, αλλά προσπαθούσα να τον κάνω να εξαφανιστεί.

*

Ο πατέρας μάς φώναζε όταν γύριζε σπίτι από τη δουλειά και, όταν ήμουν μικρός, αυτή ήταν μια στιγμή ενθουσιασμού στο σπίτι. Για ένα διάστημα η αδερφή μου κι εγώ τρέχαμε στην πόρτα και αγκαλιάζαμε το πόδι του ή χοροπηδούσαμε γύρω του. Ο πατέρας να στέκεται μπροστά στην πόρτα έχοντας μόλις γυρίσει σπίτι απ’ τη δουλειά: Ήταν μια από τις πιο ευτυχισμένες μου αναμνήσεις για ένα διάστημα.

*

Εκείνον τον καιρό είχα παρατηρήσει πως η μητέρα δεν ήταν τόσο χαρούμενη όσο η αδερφή μου κι εγώ με την καθημερινή επιστροφή του πατέρα στο σπίτι. Συχνά δεν τον αγκάλιαζε, ούτε πήγαινε στην πόρτα, ούτε καν τού μιλούσε. Αν η μητέρα δεν τον χαιρετούσε με κάποιον τρόπο, πράγμα που συνέβαινε αρκετά συχνά, ώστε να το προσέξω, τότε εκείνος περίμενε μέχρι να τον αφήσουμε η αδερφή μου κι εγώ και της έλεγε κάτι προσβλητικό. Έπρεπε τότε σιωπηλά να κοιτάζω μία τη μητέρα και μία τον πατέρα μου ξανά και ξανά, ώσπου ένιωθα φόβο.

*

Να μια προσβολή που θυμάμαι: «Η μητέρα σου μοιάζει να είναι χαμένη στις σκέψεις της. Είναι ένα μέρος που δεν έχει επισκεφτεί ξανά».

• Νά και το οπισθόφυλλο:

Ο Μεγάλος Ρέι είναι παράφορος, μεγαλόσωμος και νοσηρά παχύσαρκος· μια κολοσσιαία παρουσία στη ζωή του γιου του Ντάνι. Όταν πεθαίνει, ο Ντάνι προσπαθεί να σηκώσει το βάρος της απουσίας του πατέρα του, αλλά και να διαλύσει το σκοτάδι που εκείνος έχει αφήσει πίσω του. Καθώς κατακλύζεται από αναμνήσεις, ψηλαφίζει εμμονικά το τραύμα από την κακοποιητική συμπεριφορά του πατέρα του και αναμετράται με τα πάθη που μοιράζεται μαζί του: την εμμονή με το φαγητό και τον τζόγο. Η αφήγηση του Ντάνι κινείται μεταξύ παρόντος και παρελθόντος, απώλειας και ανακούφισης, μεταξύ της διάθεσης για συγχώρεση και της ανάγκης για θυμό.

Γραμμένο με σκοτεινό χιούμορ και αφοπλιστική ειλικρίνεια, το μυθιστόρημα αυτό του Κίμπαλ θα ταράξει, θα συγκινήσει, αλλά θα κάνει επίσης τον αναγνώστη να γελάσει. Συμπυκνώνοντας μια ολόκληρη ζωή σε κάτι περισσότερο από πεντακόσιες εγγραφές που συντάχθηκαν άτακτα και εν θερμώ, ο συγγραφέας αποκαλύπτει τη δύναμη των οικογενειακών δεσμών, που παραμένουν ισχυροί, ακόμη κι όταν πασχίζει κανείς να τους αποτινάξει.

• Και ένα μικρό βιογραφικό του συγγραφέα:

Ο Μάικλ Κίμπαλ γεννήθηκε το 1967 στο Λάνσινγκ του Μίσιγκαν. Έχει γράψει τα μυθιστορήματα «The Way the Family Got Away» (2000), «How Much of Us There Was» (2005) και «Dear Everybody» (2008), τα οποία έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, ενώ κείμενά του έχουν παρουσιαστεί στο All Things Considered του NPR και έχουν δημοσιευθεί στις σελίδες των Guardian, Vice, Bomb, και New York Tyrant. Στα ελληνικά κυκλοφορεί επίσης το βιβλίο του «Αγαπητοί όλοι» (μετάφραση Παλμύρα Ισμυρίδου, εκδ. Οκτώ, 2010).

Βρείτε το στο βιβλιοπωλείο της γειτονιάς σας, ή όπου αλλού σάς αρέσει να προμηθεύεστε τα βιβλία σας.

* * *

Το Ημερολόγιο κυκλοφορεί κάθε Τρίτη και Πέμπτη. Κάθε Σάββατο, παρουσιάζουμε το πορτρέτο μιας «άγνωστης» γυναίκας πρωτοπόρου του περασμένου καιρού. Τις Κυριακές, η στήλη μεταμορφώνεται στο Βιβλίο της Εβδομάδας. Στείλτε μας μέιλ αν θέλετε να μας πείτε ή να μας ρωτήσετε κάτι — οτιδήποτε. Σας ευχαριστούμε πολύ.