- CITY GUIDE
- PODCAST
-
17°
Νιλ Γκέιμαν: Η δύναμη, η εξουσία, η εκμετάλλευση, η τέχνη… και εμείς
«Δεν θα πάψω να αγαπώ τα βιβλία του Νιλ Γκέιμαν, αλλά δεν μπορώ πια να τα υποστηρίξω δημόσια»
Τι κάνουμε όταν ένας αγαπημένος μας συγγραφέας κατηγορείται για σεξουαλική κακοποίηση; Μερικές σκέψεις με αφορμή την υπόθεση του Νιλ Γκέιμαν
Στον κόσμο της λογοτεχνίας, λίγα πράγματα είναι πιο καταστροφικά από το να μάθουμε ότι ένας αγαπημένος —αν και όχι απαραίτητα ισχυρός— συγγραφέας κατηγορείται για σεξουαλική κακοποίηση. Αποκαλύψεις τέτοιου τύπου προκαλούν σοκ στους αναγνώστες, στους εκδότες, και στην πολιτιστική κοινότητα. Ουσιαστικά, αναγκαζόμαστε να αντιμετωπίσουμε μία σειρά από άβολα ερωτήματα σχετικά με την ηθική, την τέχνη, και τη θέση που έχουν στη ζωή μας άνθρωποι που θαυμάζουμε. Δεν μπορούμε να γυρίσουμε το κεφάλι από την άλλη. Εν πάση περιπτώσει: όταν γκρεμίζεται ο καλλιτέχνης, τι γίνεται με το έργο του; Το ξεχνάμε; Ή απλά διαχωρίζουμε τον δημιουργό από το δημιούργημά του;
Δεν μπορώ να κρύψω ότι η αποκάλυψη πως ένας αγαπημένος μου συγγραφέας εμπλέκεται σε κάποιο σοβαρό παράπτωμα μοιάζει (και) με προσωπική προδοσία. Κάποια βιβλία καταλαμβάνουν ιερό χώρο στη ζωή μας, προσφέροντας παρηγοριά και έμπνευση: καταπραΰνουν τη ροή του χρόνου μέσα μας. Αν ένας τέτοιος συγγραφέας διαπράξει κάτι θεμελιωδώς κακό, μοιάζει να παραβιάζει την εμπιστοσύνη που του δείχναμε μέχρι τώρα. Ακόμη χειρότερα: η συναισθηματική σύγκρουση μέσα μας γίνεται εντονότερη όταν το περί ου ο λόγος έργο μιλά ακριβώς για θέματα δικαιοσύνης, ενσυναίσθησης και ταυτότητας. Όταν είναι πράγματι καλό.
Λοιπόν; Τι κάνουμε; Πρέπει να συνεχίσουμε να τον διαβάζουμε; Είναι ηθικό; Μπορούμε να συνεχίσουμε να προτείνουμε τα βιβλία του, έστω και χωρίς τον προηγούμενο ενθουσιασμό μας; Πόσο ξεχωριστό είναι το έργο από τον δημιουργό του; Είναι τα βιβλία, αφ’ ης στιγμής εκδοθούν, διοχετευθούν στην αγορά και μπουν στις βιβλιοθήκες, κομμάτι του πολιτιστικού τοπίου, ανοιχτά σε ερμηνείες, «αυθύπαρκτα» και ξεχωριστά από τον άνθρωπο που τα εμπνεύστηκε και τα έγραψε; Ή κάτι άλλο; Και τι ακριβώς; Και πού (και πώς) εμπλεκόμαστε εμείς σε όλο αυτό, με τη στάση μας και τη στήριξή μας, οικονομική, συμβολική ή άλλη;
Οι απαντήσεις σε όλα τα παραπάνω είναι πολύ πιο απλές όταν μιλάμε για νεκρούς συγγραφείς, για πράγματα που συνέβησαν παλιά. Ποιος μπορεί σήμερα να σκέφτεται με μνησικακία τον Ηρώδη;… Και, ναι, όλοι αγαπάμε κλασικούς συγγραφείς που για τον ένα ή τον άλλο λόγο δεν θα μπορούσαν να ισχυριστούν ότι είναι άμεμπτοι, είτε για πολιτικούς λόγους, είτε για ιδεολογικούς, είτε για ό,τι άλλο. Όσο ανατριχιαστικό και να είναι, έχουν γραφτεί εξαιρετικά βιβλία από συγγραφείς που στοιχίζονταν με τους ναζί, ή που ήταν αποδεδειγμένα παιδόφιλοι… Ναι, θα πει κανείς, αυτά όμως συνέβησαν παλιά. Ο πανδαμάτωρ χρόνος έχει λειάνει τα κόκαλά τους, τα έγλυψε από τα ανομήματά τους, το έργο τους είναι πια καθαρό, και απολύτως διακριτό από αυτούς.
Ποια είναι όμως η «σωστή» θέση των αναγνωστών όταν ο κατηγορούμενος συγγραφέας είναι ζωντανός και δραστήριος; Και μάλιστα εξόχως ισχυρός; Τι μπορούν ή τι πρέπει να κάνουν; Έχει ο καθένας μας προσωπικά τη δύναμη να διαμορφώσει, ή καλύτερα να ελέγξει στο ελάχιστο, το λογοτεχνικό τοπίο; Εάν συνεχίζουμε να τον διαβάζουμε, γυρίζουμε την πλάτη μας στα θύματα; Τα φιμώνουμε; Τα προδίδουμε;
Η τέχνη έχει τη δύναμη να εμπνέει και να θεραπεύει, αλλά αντανακλά και τις ατέλειες των δημιουργών της. Και ασφαλώς οι αναγνωστικές επιλογές μας έχουν σημασία. Δεν θα πάψω να αγαπώ τα βιβλία του Νιλ Γκέιμαν, αλλά δεν μπορώ πια να τα υποστηρίξω δημόσια.
ΠΡΟΣΦΑΤΑ
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ένα συγκλονιστικό επίτευγμα πολυφωνίας και ανθρωπιάς που κινείται ανάμεσα στο θρίλερ, το κωμικό νουάρ, και την ερωτική παραφυσική μυθοπλασία
Ένα εβδομαδιαίο podcast για το βιβλίο, και τις νέες σειρές και ταινίες.
Ένας από τους εκδότες της ταλαντούχας συγγραφέως αποκαλύπτει ότι ήταν ρατσίστρια και αντισημίτρια
Το «Είναι και Χρόνος» και το «Νίτσε: Η βούληση για ισχύ ως τέχνη»
Μιλήσαμε με τη συγγραφέα για τη γοητεία του crime, τα μυστικά της ανθρώπινης ψυχής και το νέο της βιβλίο, «Φόνος στην άκρη του κόσμου»
Ένα πρωτότυπο, συγκινητικό, και συχνά ιδιαίτερα σκληρό, queer μυθιστόρημα μαγικού ρεαλισμού που συνδυάζει τον σωματικό τρόμο με το οικογενειακό δράμα
Το ποίημα της ημέρας είναι από την ποιητική συλλογή «σ’ ένα βαθύ πουθενά», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ύψιλον
Ο γνωστός συγγραφέας μιλάει για τη ζωή του, τα βιβλία του, τη σχέση του με τις λέξεις και τους αριθμούς
Δύο βιβλία κυκλοφόρησαν σχεδόν την ίδια μέρα στη Γαλλία αποκαλύπτοντας την προσωπικότητα, τις πολιτικές αντιφάσεις, τη φιλοδοξία και την προσωπική ζωή του Γάλλου προέδρου
Με αφορμή το νέο του βιβλίο «Γιατί οι εργάτες δεν είναι το επαναστατικό υποκείμενο», ο συγγραφέας μιλά για την κατασκευή της συνείδησης και τις σχέσεις εξουσίας
Δείτε πόσοι άνθρωποι παγκοσμίως χρησιμοποιούν καθημερινά τα chatbots, και πόσοι από αυτούς τα έχουν σαν βοηθούς
Ο δημιουργός του Μιχάλη Κρόκου μιλά για το γράψιμο, τις εμμονές του και το εκρηκτικό μείγμα pulp, σάτιρας και νεο-νουάρ που χαρακτηρίζει τα βιβλία του
Το μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας που κέρδισε το κορυφαίο λογοτεχνικό βραβείο προκαλεί ανάμεικτες αντιδράσεις και αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τα κριτήρια της βράβευσης.
Ο κορυφαίος επιθετικός και ο πατέρας του χάρισαν ιστορικό αντίτυπο του 1594 σε δημοτική βιβλιοθήκη
Ο 81χρονος Βρετανός συγγραφέας γράφει ιστορία κατακτώντας το κορυφαίο λογοτεχνικό βραβείο
Ένα εβδομαδιαίο podcast για το βιβλίο, και τις νέες σειρές και ταινίες.
Δείτε το αναλυτικό πρόγραμμα εκδηλώσεων
Ο Γάλλος συγγραφέας Φιλίπ Ζεναντά αποκάλυψε ότι χρησιμοποίησε ChatGPT στο βραβευμένο μυθιστόρημά του
Έκθεση στη Βρετανική Βιβλιοθήκη αποκαλύπτει τις ρίζες του διάσημου ντετέκτιβ
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.