Σάρα Κέιν: Θέατρο της Σκληρότητας

Όσοι από εμάς έχουν ζήσει στην Αγγλία, είμαι σίγουρος ότι νιώθουν πολύ καλά τα πρώτα λόγια από τον «Κλέφτη του Πάντοτε» του Clive Barker: «Το πελώριο γκρίζο θηρίο που λεγόταν Φεβρουάριος είχε φάει τον Χάρβευ Σουίκ ζωντανό. Νάτος σου λοιπόν, θαμμένος μέσα στην κοιλιά εκείνου του μήνα που σου πλάκωνε την ψυχή, να αναρωτιέται αν θα κατάφερνε ποτέ να ξεπεράσει τα παγερά δεινά που θα μεσολαβούσαν ως το Πάσχα». (Μετ. Βασίλης Μπαμπούρης, Εκδόσεις Οξύ). Στις 20 Φεβρουαρίου του 1999 αυτοκτόνησε η Σάρα Κέιν, αποτυγχάνοντας να νικήσει έναν από τους πιο σκοτεινούς Φεβρουάριους της δεκαετίας του 1990. Τα έργα της είχαν αρχίσει να ανεβαίνουν στο Βασιλικό Θέατρο παρά την αρκετά μεγάλη αμφισβήτηση από τα συντηρητικότερα κομμάτια του κοινού και των κριτικών, κι εκείνη είχε αρχίσει να αναγνωρίζεται ως η συγγραφέας που έφερνε μαζί της κάτι απόλυτα νέο στη θεατρική σκηνή της χώρας.

Το επιθετικό θέατρο της Σάρα Κέιν που μιλάει για την αγάπη

Το θέατρο της Sarah Kane είναι επιθετικό, είναι ωμό, είναι σκληρό, όμως την ίδια στιγμή, όπως εκείνη πάντα έλεγε, μιλάει για ένα και μόνο πράγμα: για την αγάπη. Οι απαρχές της γραφής της βρίσκονται στον Αντωνέν Αρτώ και στη συλλογή των κειμένων που αποτελούν τον τόμο «Το Θέατρο και το Είδωλό του» (μετ. Παύλος Μάτεσις, Δωδώνη) και ειδικά στο κείμενο που ανοίγει τη συλλογή με τίτλο «Το Θέατρο και η Πανούκλα». Γράφει ο Αρτώ: «Το αληθινό θέατρο μοιάζει με την πανούκλα, όχι γιατί είναι μεταδοτικό, αλλά επειδή, όπως ακριβώς και η πανούκλα, είναι η αποκάλυψη, το ξεμπρόστιασμα, η εξωτερίκευση ενός βάθους λανθάνουσας σκληρότητας, με τη βοήθεια της οποίας εντοπίζονται όλες οι διεστραμμένες (σσ. ενδεχομένως σήμερα θα μεταφραζόταν ως “ακραίες”) δυνατότητες του νου, ατόμων ή ομάδων».

υτό ακριβώς κάνει η βία, η σκληρότητα, το “in-yer-face theatre”, όπως χαρακτήριζαν το θέατρο της Σάρα Κέιν τα αγγλικά έντυπα στα μέσα της δεκαετίας του 1990, την εποχή που άρχισαν τα έργα της να βγαίνουν στο φως: αποκαλύπτει, ξεμπροστιάζει όλα όσα είναι κρυμμένα στη σοφίτα της ανθρώπινης ψυχής αλλά και της κοινωνίας. Ο Αρτώ θα υπέγραφε με το αίμα του τους τρόπους της Σάρα Κέιν: «Η θεατρική πράξη σαν της πανούκλας, είναι ευεργετική γιατί, καταναγκάζοντας τους ανθρώπους να δουν τον εαυτό τους όπως πραγματικά είναι, βοηθάει να πέσουν οι μάσκες, ξεσκεπάζει το ψέμα, την πλαδαρότητα, τη χαμέρπεια, τον ταρτουφισμό. Ταρακουνάει την ασφυχτική άπνοια της ύλης που εισβάλει ακόμη και στα πλέον ξεκάθαρα δεδομένα των αισθήσεων. Και αποκαλύπτοντας στους ανθρώπους τη σκοτεινή τους δύναμη, την κρυμμένη φάτσα τους, τους προσκαλεί η θεατρική πράξη να πάρουν κατέναντι στο πεπρωμένο μια στάση ηρωική και ανώτερη που, χωρίς την παρέμβασή της δεν θα την έπαιρναν ποτέ».

Συνυπήρξαμε με τη Σάρα Κέιν στο Πανεπιστήμιο του Bristol. Την ίδια εποχή που ξεκινούσα τα μεταπτυχιακά μου στην Εγκληματολογία, εκείνη ξεκινούσε το πρώτο της πτυχίο στο Drama. Θυμάμαι το όνομά της στα φωτοτυπημένα ασπρόμαυρα DIY αφισάκια της εποχής να παίζει ως ηθοποιός σε έργα άλλων σπουδαστών αλλά και να παρουσιάζει τα πρώτα μονόπρακτά της. Όταν άρχισε να γίνεται αναγνωρίσιμη, λυπήθηκα που δεν είχα ποτέ παρακολουθήσει τίποτα από όλα αυτά.

Δεν είμαι ειδικός ως προς το θέατρο. Το μόνο που ξέρω είναι ότι η επιφανειακή σκληρότητα της Σάρα Κέιν κρύβει ακριβώς έναν βαθύτατο ύμνο στην αγάπη. Κι εκεί δεν μπορεί να μείνει απολύτως κανείς ασυγκίνητος: «… και να βολοδέρνω σαν άδικη κατάρα στην πόλη και να σκέφτομαι η πόλη είναι άδεια χωρίς εσένα και να θέλω ό,τι θες και να νιώθω πως χάνομαι αλλά να ξέρω πως μαζί σου δεν κινδυνεύω και να σου μιλάω για ό,τι χειρότερο έχω μέσα μου και να προσπαθώ να σου δώσω ό,τι καλύτερο έχω μέσα μου γιατί δεν σου αξίζει κάτι λιγότερο… και να σου κάνω έρωτα στις τρεις το πρωί και κάπως κάπως να κάπως να επικοινωνώ κάτι τοσοδά από τον ακαταμάχητο άφθαρτο ακατανίκητο ανιδιοτελή ολοκληρωτικό καρδιοστάλαχτο υπερκόσμιο υπεραιώνιο υπεραπέραντο έρωτά μου για σένα». («Λαχταρώ»).