- CITY GUIDE
- PODCAST
-
22°
«Οι ιστορίες του Οράτιου»: Οι μεγάλοι θεατράνθρωποι εξομολογούνται
Ένα αναγκαίο βιβλίο για όσους και όσες παρακολουθούν τα θεατρικά δρώμενα από τον Ζωρζ Μπανού
«Οι ιστορίες του Οράτιου»: Το βιβλίο του κριτικού Ζωρζ Μπανού με τις σκέψεις και τους τρόπους των σπουδαιότερων δημιουργών του σύγχρονου θεάτρο (Εκδόσεις Καστανιώτη)
Ανάμεσα στις όχι ιδιαίτερα πολλές -ομολογώ- εμπειρίες μέθεξης μου σε θεατρικές παραστάσεις, ανάμεσά τους θα τοποθετούσα ασφαλώς το κλείσιμο της παράστασης της «Ορέστειας» από τον Πέτερ Στάιν, στο Θέατρο Πέτρας, το μακρινό 1985. Μεταφέρω, ό,τι έχει απομείνει στη μνήμη, πιθανώς και με τις αλλοιώσεις της: Η Αθηνά και ο Απόλλων συγκρούονται για την τύχη του Ορέστη. Όρθιοι, επάνω σε κάποιο βάθρο εμπρός στα τείχη της πόλης. Μοιάζουν γιγάντιοι, μέχρι που καταλήγουν, μη βρίσκοντας πεδίο συνεννόησης να απευθυνθούν στο Δήμο για να αποφασίσει. Και τότε το σκηνικό πέφτει και πίσω από τους δύο θεούς απλώνεται ολόκληρη η Αθήνα, όπως φαίνεται από τους βράχους της Πετρούπολης. Και βλέπεις -και αισθάνεσαι ταυτόχρονα- τους δύο θεούς να «μικραίνουν», μπροστά στο θέαμα της πόλης, της δύναμης, συμβολικά, του Δήμου, του πληθυσμού της πόλης. Το ρίγος ήταν όντως συγκλονιστικό.
Ξαναθυμήθηκα τη σκηνή διαβάζοντας μια περικοπή από το εξαιρετικό βιβλίο του Ζωρζ Μπανού, του διάσημου Γαλλορουμάνου θεατρολόγου και κριτικού, που κυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό σε μετάφραση του -και μαθητή του- σκηνοθέτη, Βίκτωρα Αρδίττη.
«Οι ιστορίες του Οράτιου»: Το βιβλίο του Γαλλορουμάνου κριτικού Ζωρζ Μπανού
Γράφει, λοιπόν, σχετικά, ο Μπανού: «Αν κάποιους τους απασχολεί περισσότερο η «πρώτη φράση», το ξεκίνημα, ο Στάιν ομολογεί πως παθιάζεται με την «τελευταία εικόνα», αυτήν που θα μείνει χαραγμένη στο μάτι του θεατή. Σαν τελική ομολογία, σαν συμπέρασμα…». Και ακολουθούν παραδείγματα από αυτές τις «τελευταίες εικόνες» του Στάιν.
Δεν είναι όμως μόνο ο Πέτερ Στάιν που αναλύεται στο βιβλίο του Μπανού. Αναφέρω, εν τάχει: Γιέρζυ Γκροτόφκι, Πήτερ Μπρουκ, Αντουάν Βιτέζ, Εουτζένιο Μπάρμπα, Ταντέους Καντόρ, Τζόρτζιο Στρέλερ, Πατρίς Σερώ, Κλάους Μίχαελ Γκρύμπερ, Αριάν Μνουσκίν, Ανατόλι Βασίλιεφ, Ρόμπερτ Ουίλσον, Πίππο Ντελμπόνο, Κριστόφ Βαρλικόφσκι.
Και δεν είναι μόνο θεωρητικές οι αναλύσεις που επιχειρεί ο Μπανού σ’ αυτό το βιβλίο του. Αυτό που έχει ίσως τη μεγαλύτερη αξία είναι η σύνδεση -και ταυτοχρόνως η σύνθεση- των εμπειριών που είχε ο κριτικός από τις παρακολουθήσεις των έργων σε συνδυασμό με τις συναντήσεις του και τις προσωπικές εμπειρίες από τις επαφές του με τα «ιερά» αυτά «τέρατα» της παγκόσμιας θεατρικής σκηνής. Σε κείμενα όπου συνυπάρχει η κριτική στάση με την προσωπική αίσθηση, η θεωρητική σκευή με την ανθρώπινη αντίδραση.
Όπως άλλωστε σημειώνει ο ίδιος: «Η πολλαπλότητα των ονομάτων και των ιστοριών δικαιολογείται από την έλξη μου για την ποικιλία των ομιλιών και των πρακτικών. Ποτέ δεν άντεξα το βάρος ενός και μόνο καλλιτέχνη. Μου ήταν αδύνατο να συνδεθώ με ένα και μόνο πρότυπο, να του δώσω παραδειγματική αξία και να το αναγορεύσω σε ιδεώδες του θεάτρου που ονειρευόμουν. Αυτό εξηγείται από την τάση μου προς μια κάποια σχετικότητα: βρέθηκα κοντά σε καλλιτέχνες που το μόνο κοινό σημείο τους ήταν η επιθυμία να προσδώσουν στο θέατρο μια αξία άλλη από αυτή της απλής διασκέδασης. Μόνο αυτό τους ενώνει … ένας σύνδεσμος υπόγειος και κοινός. Γοητεύτηκα αλλά δεν αιχμαλωτίστηκα … γι’ αυτό έψαξα παντού, αυτόν τον ενδοιασμό μαρτυρούν οι αφηγήσεις που έχουν συγκεντρωθεί εδώ. Δεν έγινα ποτέ ένας οπαδός προσήλυτος, προτίμησα να δοθώ σε διαδοχικούς έρωτες».
Όπως άλλωστε σημειώνει και ο κριτικός του Telerama Φ. Πασκώ: «Με όλη τη στοργή του για τους πολυάριθμους φίλους που περπάτησε πλάι τους, αυτός ο εραστής της σκηνής μας προσφέρει μια μαρτυρία άλλοτε γεμάτη φως κι άλλοτε στα χρώματα του δειλινού. Ζωηρή όσο και συγκινητική».
Με λίγα λόγια, ένα αναγκαίο βιβλίο για όσους και όσες παρακολουθούν τα θεατρικά δρώμενα, που θα εμπλουτίσει τους τρόπους που αντιμετωπίζουν τις παραστάσεις, αλλά και όλους και όλες που ασχολούνται με την ίδια τη θεατρική πράξη από όποια θέση και αν βρίσκονται. Γιατί όπως έλεγε και ο Εμίλ Σιοράν: «Δεν υπάρχει μεγαλύτερη εξομολόγηση απ’ όταν μιλάς για τους άλλους».
Ζωρζ Μπανού, «ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΟΡΑΤΙΟΥ -Πορτραίτα και εξομολογήσεις μεγάλων Ευρωπαίων σκηνοθετών», μετάφραση Βίκτωρ Αρδίττης, Εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ
ΠΡΟΣΦΑΤΑ
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ένα συγκλονιστικό επίτευγμα πολυφωνίας και ανθρωπιάς που κινείται ανάμεσα στο θρίλερ, το κωμικό νουάρ, και την ερωτική παραφυσική μυθοπλασία
Ένα εβδομαδιαίο podcast για το βιβλίο, και τις νέες σειρές και ταινίες.
Ένας από τους εκδότες της ταλαντούχας συγγραφέως αποκαλύπτει ότι ήταν ρατσίστρια και αντισημίτρια
Το «Είναι και Χρόνος» και το «Νίτσε: Η βούληση για ισχύ ως τέχνη»
Μιλήσαμε με τη συγγραφέα για τη γοητεία του crime, τα μυστικά της ανθρώπινης ψυχής και το νέο της βιβλίο, «Φόνος στην άκρη του κόσμου»
Ένα πρωτότυπο, συγκινητικό, και συχνά ιδιαίτερα σκληρό, queer μυθιστόρημα μαγικού ρεαλισμού που συνδυάζει τον σωματικό τρόμο με το οικογενειακό δράμα
Το ποίημα της ημέρας είναι από την ποιητική συλλογή «σ’ ένα βαθύ πουθενά», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ύψιλον
Ο γνωστός συγγραφέας μιλάει για τη ζωή του, τα βιβλία του, τη σχέση του με τις λέξεις και τους αριθμούς
Δύο βιβλία κυκλοφόρησαν σχεδόν την ίδια μέρα στη Γαλλία αποκαλύπτοντας την προσωπικότητα, τις πολιτικές αντιφάσεις, τη φιλοδοξία και την προσωπική ζωή του Γάλλου προέδρου
Με αφορμή το νέο του βιβλίο «Γιατί οι εργάτες δεν είναι το επαναστατικό υποκείμενο», ο συγγραφέας μιλά για την κατασκευή της συνείδησης και τις σχέσεις εξουσίας
Δείτε πόσοι άνθρωποι παγκοσμίως χρησιμοποιούν καθημερινά τα chatbots, και πόσοι από αυτούς τα έχουν σαν βοηθούς
Ο δημιουργός του Μιχάλη Κρόκου μιλά για το γράψιμο, τις εμμονές του και το εκρηκτικό μείγμα pulp, σάτιρας και νεο-νουάρ που χαρακτηρίζει τα βιβλία του
Το μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας που κέρδισε το κορυφαίο λογοτεχνικό βραβείο προκαλεί ανάμεικτες αντιδράσεις και αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τα κριτήρια της βράβευσης.
Ο κορυφαίος επιθετικός και ο πατέρας του χάρισαν ιστορικό αντίτυπο του 1594 σε δημοτική βιβλιοθήκη
Ο 81χρονος Βρετανός συγγραφέας γράφει ιστορία κατακτώντας το κορυφαίο λογοτεχνικό βραβείο
Ένα εβδομαδιαίο podcast για το βιβλίο, και τις νέες σειρές και ταινίες.
Δείτε το αναλυτικό πρόγραμμα εκδηλώσεων
Ο Γάλλος συγγραφέας Φιλίπ Ζεναντά αποκάλυψε ότι χρησιμοποίησε ChatGPT στο βραβευμένο μυθιστόρημά του
Έκθεση στη Βρετανική Βιβλιοθήκη αποκαλύπτει τις ρίζες του διάσημου ντετέκτιβ
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.