«Η Κλάρα και ο Ήλιος»: Το δυστοπικό μέλλον του Καζούο Ισιγκούρο

«Η Κλάρα κι ο Ήλιος» είναι ένα μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας που διαδραματίζεται στις ΗΠΑ σε ένα απροσδιόριστο μέλλον. Την ιστορία αφηγείται η Klara, ένα android που σκέφτεται καταναλώνοντας ηλιακή ενέργεια και πωλείται στα καταστήματα ως AF (Τεχνητή φίλη). Την επιλέγει η Josie, ένα άρρωστο κορίτσι, με το οποίο η Klara γίνεται αυτό που προορίζεται να γίνει: τεχνητή φίλη. Στο δυστοπικό μέλλον που φαντάζεται ο Καζούο Ισιγκούρο, ορισμένα παιδιά υποβάλλονται σε γενετική μηχανική («ανυψώνονται») για να αποκτήσουν ενισχυμένες ακαδημαϊκές ικανότητες· αλλά, καθώς η φοίτηση παρέχεται εξ ολοκλήρου στο σπίτι από εκπαιδευτές που εμφανίζονται σε οθόνες, οι ευκαιρίες για κοινωνικοποίηση είναι περιορισμένες. Έτσι, όσοι γονείς έχουν την οικονομική δυνατότητα αγοράζουν στα παιδιά τους ανδροειδή για να τους κάνουν παρέα. Η Klara είναι εξαιρετικά έξυπνη και παρατηρητική, όμως οι γνώσεις της για την ανθρώπινη κοινωνία είναι περιορισμένες: από τη βιτρίνα του μαγαζιού στο οποίο πωλείται, μαθαίνει ό,τι μπορεί για τον έξω κόσμο και παρακολουθεί τον Ήλιο, στον οποίο αναφέρεται ως ζωντανό πλάσμα — κάτι φυσικό εφόσον συντηρείται με το ηλιακό φως.

Η ζωή της Klara με την 14χρονη Josie, η οποία ζει με τη μητέρα της σε μια απομακρυσμένη περιοχή που δεν κατονομάζεται, αποτελεί το κέντρο της ιστορίας, στην οποία συμμετέχουν, εκτός από τη μητέρα, η ανάμνηση της μεγαλύτερης αδερφής της, της Sal, που έχει πεθάνει νωρίτερα και ένας γείτονας και παιδικός φίλος της Josie, ο Rick, ένα αγόρι στην ηλικία της περίπου. Αν και ακαδημαϊκά ικανός, ο Rick δεν έχει «ανυψωθεί» και αντιμετωπίζει διακρίσεις και μειωμένες προοπτικές καριέρας. Αυτό είναι πάνω κάτω το σχήμα της ιστορίας του μυθιστορήματος του Kazuo Ishiguro ο οποίος έχει ξανα-ασχοληθεί με τη μελλοντολογία στο «Never Let Me Go», «ένα μυθιστόρημα για τον μοναχικό, ετοιμοθάνατο κόσμο» όπως το παρουσίασε το 2005 το λογοτεχνικό περιοδικό Kirkus. Στο «Η Κλάρα κι ο Ήλιος» εμβαθύνει στην παρατήρησή του για την ανθρώπινη φύση, που αυτή τη φορά την παρατηρεί ένα ανδροειδές, δίνοντας φωνή όχι στον άνθρωπο, αλλά στον κλώνο· όχι στον άρχοντα, αλλά στον υπηρέτη —κάτι που έκανε σε ρεαλιστικό πλαίσιο στο «Τα απομεινάρια μιας μέρας». Η Klara, μια ιδιαίτερη φωνή που αφηγείται την ιστορία στο πρώτο πρόσωπο, ταυτόχρονα ρομποτική και παιδιάστικη, σχολαστική και οξυδερκής, θυμίζει αρκετά τον Stevens, τον μπάτλερ στο «Τα απομεινάρια μιας μέρας» ο οποίος, αν και κεντρικός χαρακτήρας, δεν ξέρει με ακρίβεια τι συμβαίνει ολόγυρά του.

Ο Ισιγκούρο αναρωτιέται τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος και πώς μαθαίνεις να αγαπάς. Αν και η επιστημονική φαντασία έθετε ανέκαθεν το ερώτημα της «ανθρωπινότητας» —το έργο του Philip Dick είναι ένα παράδειγμα— «Η Κλάρα κι ο Ήλιος» περιλαμβάνει ένα ευρύτερο όραμα: αν και το μυθιστόρημα ίσως φαίνεται δυστοπικό, στην πραγματικότητα περιέχει κοινωνική αισιοδοξία μαζί με την ιδέα της σύντηξης των πολιτισμών που θα μας εξυψώσει σε ηθικό και φιλοσοφικό επίπεδο. Η Κλάρα λατρεύει τον Ήλιο, μια αιώνια, μόνιμη οντότητα, και την ίδια στιγμή, ως android, προσπαθεί να εξανθρωπιστεί: το πρότυπο είναι ο άνθρωπος σε μια αναβαθμισμένη εκδοχή στην οποία όλες του οι ιδιότητες έχουν ενισχυθεί.