«Η ανθρώπινη κατάσταση» της Χάννα Άρεντ

«Η ανθρώπινη κατάσταση» της Χάννα Άρεντ κυκλοφόρησε το 1958. Η Γερμανο-εβραία φιλόσοφος ζούσε τότε στη Νέα Υόρκη και είχε πάρει την αμερικανική υπηκοότητα. Σ’ αυτό το βιβλίο, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη σε μετάφραση Πέτρου Γεωργίου, μελετά την κατάσταση της σύγχρονης ανθρωπότητας υπό το πρίσμα της ικανότητάς μας να πράττουμε. Τα προβλήματα που επεσήμαινε τότε –η ελάττωση της ανθρώπινης πράξης και της πολιτικής ελευθερίας και το παράδοξο γεγονός ότι, ενώ οι ανθρώπινες δυνάμεις αυξάνονται μέσα από την πρόοδο των θετικών και των ανθρωπιστικών επιστημών, είμαστε λιγότερο ικανοί να ελέγχουμε τις συνέπειες των πράξεών μας– παραμένουν ανεπίλυτα. Αυτή η καινούργια έκδοση, που περιλαμβάνει μια εισαγωγή της Margaret Canovan, διακεκριμένης μελετήτριας της Άρεντ, είναι μια καλή αρχή για να γνωρίσουμε το έργο αυτής της μεγάλης γυναίκας του 20ού αιώνα που έσπασε όλα τα ταμπού στη φιλοσοφία και στη ζωή.

Η Χάννα Άρεντ (1906-1975) εγκατέλειψε τη ναζιστική Γερμανία το 1933 και έμεινε στην Τσεχοσλοβακία, στην Ελβετία και στη Γαλλία ώσπου εγκαταστάθηκε στις ΗΠΑ (1941). Στα έργα της μελετά τη φύση της ισχύος, την πολιτική, την δημοκρατία, την εξουσία, τον ολοκληρωτισμό και την ατομική ευθύνη του ατόμου στην κοινωνία. Σπούδασε στο πανεπιστήμιο του Μάρμπουργκ, όπου επί ένα χρόνο παρακολουθούσε τα μαθήματα φιλοσοφίας του Μάρτιν Χάιντεγκερ, και στη συνέχεια πήγε στο πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ, όπου παρακολούθησε τις διαλέξεις του Έντμουντ Χούσερλ. Το 1926 συνέχισε στο πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης όπου το 1929, υπό την επίβλεψη του υπαρξιστή φιλοσόφου Καρλ Γιάσπερς, ολοκλήρωσε την διατριβή της με τίτλο «Η έννοια της αγάπης στην σκέψη του Αγίου Αυγουστίνου: Προσπάθεια δημιουργίας μιας φιλοσοφικής ερμηνείας». Εκείνη τη χρονιά παντρεύτηκε τον Γκύντερ Στερν, από τον οποίον χώρισε το 1937, ενώ παράλληλα απαρνήθηκε την γερμανική της υπηκοότητα. Το 1940, παντρεύτηκε τον Γερμανό ποιητή και μαρξιστή φιλόσοφο, Heinrich Blücher, με τον οποίο μετανάστευσε στις ΗΠΑ με βίζες που παραχώρησε ο Αμερικανός διπλωμάτης Hiram Bingham. Ο Binghan βοήθησε με αυτό τον τρόπο περίπου 2.500 Εβραίους μετανάστες.

H Άρεντ υπερασπίστηκε τον Χάντεγκερ έναντι όσων των επέκριναν για τη συμμετοχή του στο ναζιστικό κόμμα. Τον παρουσίαζε ως αφελή άνθρωπο αφοσιωμένο στον κόσμο της φιλοσοφίας και επεσήμαινε ότι το φιλοσοφικό του σύστημα δεν είχε καμιά σχέση με τον εθνικοσοσιαλισμό. Η Άρεντ ήταν επισκέπτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Notre Dame, στο Μπέρκλεϊ, στο Πρίνστον και στο Northwestern. Το 1959 έγινε η πρώτη γυναίκα λέκτορας στο Πρίνστον. Δίδαξε επίσης στο πανεπιστήμιο του Σικάγου από το 1963 έως το 1967 και μέχρι τον θάνατό της στο New School στο Μανχάταν.