Αξίζει να κυνηγήσεις τη «Χίμαιρα του Ανθρώπου-Τανκ»

5 Ιουνίου 1989, Πεκίνο. Πλατεία Τιενανμέν. Ένας άντρας με λευκό πουκάμισο και δύο τσάντες στα χέρια στέκεται μπροστά από μια φάλαγγα αρμάτων μάχης. Το προπορευόμενο τανκ αλλάζει πορεία, αλλά ο άντρας δεν πτοείται και αλλάζει και εκείνος θέση, χειρονομώντας έντονα. Ο φωτογράφος Jeff Widener καταφέρνει, από τον έκτο όροφο ξενοδοχείου του Πεκίνου όπου διαμένει, να απαθανατίσει τη στιγμή με ένα κλικ. Η φωτογραφία αυτή αποτελεί μια από τις διασημότερες φωτογραφίες του 20ου αιώνα ενώ ο «Άνθρωπος-Τανκ», όπως έμεινε γνωστός στην ιστορία, αποτελεί σύμβολο αντίστασης για εκατομμύρια Κινέζους. Ποτέ δεν έγινε γνωστή η ταυτότητα του αγέρωχου άντρα, ενώ τριάντα χρόνια αργότερα οι εικασίες δεν έχουν ακόμα επιβεβαιωθεί. Σε αυτές τις εικασίες ακροβατεί προσεκτικά ο Βίκτορ Σόμπρα και, με όπλο τη λυρική γραφή του, ανατέμνει τα ιστορικά γεγονότα που συγκλόνισαν τον κόσμο και διαμόρφωσαν τις μετέπειτα πολιτικοκοινωνικές συνθήκες μιας ολόκληρης εποχής. Απασφαλίζει τη «Χίμαιρα του Ανθρώπου-τανκ» καταδεικνύοντας τις σκληρές αλήθειες που κρύφτηκαν πίσω από ένα σύμβολο.

«Μετέφραζε σε βήματα αυτό που είχε να κάνει»

Ο Ντάρι, ένας σύγχρονος πράκτορας και στρατευμένος κομμουνιστής, αναλαμβάνει υπό τις οδηγίες του Γκάο Γι, μια δύσκολη αποστολή: να εντοπίσει τον Άνθρωπο-Τανκ είκοσι πέντε χρόνια μετά την αιματοχυσία στην πλατεία Τιενανμέν. Σκοπός τους είναι στις 4 Ιουνίου του 2014 να αγκαλιαστούν, μπροστά στις κάμερες της εθνικής τηλεόρασης, ο Άνθρωπος-Τανκ και ο υπολοχαγός που οδηγούσε το προπορευόμενο τανκ. Θέλουν μέσα από αυτή τη συμφιλίωση, ενώπιον του κινεζικού λαού και του κόσμου όλου, να γυρίσουν σελίδα και να κλείσουν την πληγή που ακόμα αιμορραγεί. Μέσα από την αποστολή αναζήτησης του Βατράχου, όπως είναι το προσωνύμιο του γενναίου εκείνου άντρα, ο Ντάρι έρχεται αντιμέτωπος με τις κινεζικές μυστικές υπηρεσίες και μια σειρά απρόβλεπτων καταστάσεων, ξεδιπλώνοντας ανθρώπινες πτυχές της ιστορίας, μυστικά και ψέματα της εξουσίας, πολιτικές σκοπιμότητες, συσχετισμούς ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ο Βίκτορ Σόμπρα, που ζει στη Γενεύη και προτιμά οι αναγνώστες να μην γνωρίζουν το πρόσωπό του, στέκεται απέναντι σε ένα σύμβολο και στην ανωνυμία που το περιβάλλει και εφορμά σε όσα άφησε πίσω της η επανάσταση του Ιουνίου του 1989 αλλά και σε όσα έφερε μετέπειτα. Ποιος ήταν αυτός ο νεαρός άνδρας; Τι συμβόλιζε η πράξη του; Ποια είναι η πραγματικότητα πίσω από εκείνο το κλικ;

Με όχημα τις προσπάθειες του Ντάρι να εντοπίσει τον Βάτραχο, ο συγγραφέας φέρνει στην επιφάνεια τους πραγματικούς λόγους για τους οποίους διαμαρτύρονταν οι συγκεντρωμένοι στην πλατεία Τιενανμέν, οι οποίοι δεν πάσχιζαν να απομακρυνθούν από το κομμουνιστικό σύστημα αλλά ζητούσαν μια μεταρρύθμιση αυτού. Με σύμμαχο τις λέξεις και την ευφυή πλοκή, τις μυστηριώδεις διαδρομές της υπόθεσης και τις καταιγιστικές εξελίξεις, ο Σόμπρα δείχνει πως μια λαϊκή εξέγερση απλοποιήθηκε και πόσο εύκολα οι αλήθειες αποσιωπήθηκαν, κουκουλώθηκαν άρον άρον και αποτέλεσαν το έναυσμα για μια νέα πραγματικότητα.

«Μικρή διαφορά υπάρχει ανάμεσα στο να ξέρεις πολλά και στο να ξέρεις υπερβολικά πολλά[…]Το ίδιο ισχύει ανάμεσα στο να τρέχεις και στο να γλιστράς»

Η εκκένωση της πλατείας οδήγησε στην πτώση των σοσιαλιστικών καθεστώτων ενώ η κινέζικη κοινωνία γκρεμίστηκε. Και ο συγγραφέας δημιουργεί ένα πολιτικό θρίλερ που εμπεριέχει μέσα του την ενεργειακή κρίση και την οικονομική παγκοσμιοποίηση, τις επιχειρηματικές και θρησκευτικές εντάσεις, την καταλυτική επίδραση των μέσων στη διαμόρφωση των εκάστοτε συνθηκών, την εικονομαχία χωρίς φραγμούς και ηθικούς αυτοπεριορισμούς. Όλα στον βωμό των οικονομικών και γεωπολιτικών συμφερόντων. Όπως και χθες, όπως και τώρα. Οι συσχετισμοί παραμένουν ζωντανοί για να δείξουν τον δρόμο του μέλλοντος.

Με τη χαρισματική του πένα, ο συγγραφέας σκιαγραφεί τους χαρακτήρες του με περισσή φροντίδα. Ο Ντάρι ζει μέσα στην προσωπική του παράνοια και αγωνία, ενορχηστρώνει τα γεγονότα αλλά εγκλωβίζεται μέσα στις επιλογές του, τα λάθη του και την ανάγκη του να νιώσει ελεύθερος. Και έπειτα υπάρχει ο Βάτραχος. Με το μουστάκι του. Το προσωπικό του τανκ, τη χίμαιρα που του επέτρεψε να επιβιώσει σε ένα ξένο περιβάλλον. Και τα κομμάτια του παζλ που συνθέτουν το άγνωστο παρελθόν και παρόν του. Η φυγάδευσή του, η συνύπαρξη με τον μέντορά του Αντίγιεφ, η ήρεμη ζωή του ως εργαζόμενος στην πλατφόρμα “Oil Rocks”και μετέπειτα στην ντισκοτέκ «Μάκινα», η γνωριμία του με τον Λίτο και η υιοθέτηση του μεξικάνικου στιλ του, οι στιγμές με την Τσιληβήθρα που χαράχθηκαν ανεξίτηλα στη μνήμη και στην καρδιά του, η ιδιαίτερη ερωτική σχέση με τη Γιου Μπιν Μπιν.

«Φυσικά και σ’ αγαπώ. Σαν να λέμε, σε χρειάζομαι στο πλευρό μου επειδή με βοηθάς να κρατάω μακριά την επιθυμία»

Η κλιμάκωση των εξελίξεων είναι εξαιρετικά δυνατή και οι ανατροπές που λαμβάνουν χώρα σε όλα τα επίπεδα κατορθώνουν να βάλουν φωτιά στο μυαλό και να αποκαλύψουν τη σαθρότητα του συστήματος, τις διαφορετικές εκδοχές της ίδιας ιστορίας, τις στιγμές αυτοθυσίας που δεν καταγράφηκαν ποτέ με το μελάνι της ιστορίας. Ανασφάλειες, ερωτικά τερτίπια, άγνοια έγιναν τότε ένα κουβάρι με την ανάγκη για δημοκρατία, κοινωνική προστασία και εξάλειψη της διαφθοράς, και χάθηκαν για πάντα από την επέλαση των τανκ.

«Η Χίμαιρα του Ανθρώπου-Τανκ» ξεπροβάλλει εμβληματική μέσα από τη εξαίρετη μετάφραση της Ασπασίας Καμπύλη, το υψηλής ποιότητας χαρτί των εκδόσεων Carnivora και το ιδιαίτερης αισθητικής διπλό εξώφυλλο των Tania Cimatti και João Linneu, παρασύροντας τον αναγνώστη σε ένα εκρηκτικό ταξίδι στο χθες με το βλέμμα στραμμένο στο τώρα, με ένταση και αγωνία και με αιχμή του δόρατος τη σαγηνευτική από κάθε άποψη πένα του Βίκτορ Σόμπρα.