Η Ελεάννα Βλαστού μιλάει στην A.V.

Μπορεί ο τίτλος του βιβλίου της να είναι «Εξαφανίσεις» (εκδ. Πόλις), το βέβαιο είναι όμως πως η πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας δεν θα χαθεί στη λήθη. Τα 6 διηγήματά της, αν και χαμηλόφωνα, είναι εκκωφαντικά ενδιαφέροντα.

Γιατί «Εξαφανίσεις»;

Είναι κάτι που με απασχολεί απ’ όσο θυμάμαι τον εαυτό μου – η εγκατάλειψη ως φυσική απώλεια· το πώς μερικοί άνθρωποι εξαφανίζονται ξαφνικά από τη ζωή μας και κυρίως για πάντα. Αυτό που λέμε «άνοιξε η γη και τον κατάπιε» με συγκλονίζει. Μαθαίνουμε σιγά-σιγά να ζούμε με αυτές τις απουσίες, όπως μαθαίνουμε να συμπληρώνουμε μόνοι μας το πορτρέτο των απόντων, ερήμην τους. Έχω βιώσει τέτοιες εξαφανίσεις (συγγενείς, φιλικές σχέσεις...) και στα διηγήματά μου πολλοί από αυτούς είναι εκεί – φυσικά «μεταμφιεσμένοι». Ξεκινώντας δεν είχα συνειδητοποιήσει πως έγραφα γύρω από την απουσία, όταν το κατάλαβα, συνέχισα συνειδητά.

Μια μορφή εξορκισμού;

Γράφοντας, δεν το ένιωθα έτσι. Τελειώνοντας, νομίζω, το αποδέχτηκα. Φυσικά δεν έχω τελειώσει με το θέμα. Χρόνια ψυχανάλυσης με εμμονή – ο ψυχαναλυτής μου αποφάσισε πως πρέπει να σταματήσω, λέγοντάς μου «περνάτε μια καλή φάση στη ζωή της, αλλά να είστε σίγουρη πως θα με ξαναχρειαστείτε». Πάντως, το βιβλίο τού το έστειλα. (γέλια)

Πόσα χρόνια τα έγραφες;

Ουσιαστικά τα δύο τελευταία χρόνια, μετά τη γέννηση του γιου μου. Ένιωθα απίστευτη ενέργεια, αλλά και πήξιμο. Το γράψιμο λειτούργησε ως αποφόρτιση. Αφορούσε εμένα και το έκανα ως κανονική εργασία, με απόλυτη συνέπεια. Κάθε πρωί κλεινόμουν στο γραφείο και έγραφα μέχρι που να νιώσω ικανοποιημένη έστω με δύο παραγράφους.

Τι πιστεύεις πως θα σκεφτεί ένας αναγνώστης για σένα διαβάζοντάς τα;

Πως είμαι πάρα πολύ δυστυχισμένη, πως πρέπει να περνάω πάρα πολύ άσχημα και πως είμαι βαθιά μελαγχολική. Το χειρότερο είναι πως μπορεί να σκεφτεί πως δεν έχω χιούμορ. Το τελευταίο θεωρώ ότι δεν ισχύει· για τα άλλα, πρέπει να ομολογήσω πως μια πλευρά του εαυτού μου φλερτάρει με την ιδέα της απομόνωσης. Πάντως, πρέπει να το γράψεις πως προσπαθώ να περνάω ωραία στη ζωή μου.

Ποια εικόνα ή ιστορία κρύβει κάθε διήγημα πίσω του;

Το «Ούτε χώρος ούτε χρόνος» κρύβει ένα ταξίδι μου στην Ινδία και μια εικόνα, την πρώτη ίσως, που είδα περπατώντας στην Πλάκα, όταν επέστρεψα από εκεί. Θυμάμαι, ήταν μια ηλιόλουστη ημέρα και σ’ ένα σημείο του δρόμου μια κυρία, όρθια, στεκόταν κάτω από τη μαύρη ανοιχτή ομπρέλα της και έκλαιγε. Αυτό είναι το αγαπημένο μου διήγημα γιατί θεωρώ πως είναι πολύ συμπυκνωμένο και συνάμα ποιητικό.

«Κι εσύ δεν είσαι εδώ να με βοηθήσεις. Λύπης, έτσι θα έπρεπε να γράφεται το λείπεις».

Οι συγγραφείς που σου ψιθύριζαν στο αυτί όσο έγραφες;

Οκτάβιο Πας, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ο Μάριο Βάργκας Λιόσα μέσω του «Παλιοκόριτσου», αλλά και συγγραφείς βιβλίων που διάβαζα εκείνη την εποχή, όπως το «Η ζωή είναι μια παρτίδα σκάκι». Τους αναφέρω στο «Ένα αγόρι». Ήταν αστείο, γιατί όταν έγραφα τα διηγήματα φοβόμουν μήπως οικειοποιούμαι το στιλ τους, μήπως, χωρίς να το καταλάβω, κλέψω κάτι δικό τους. Ελπίζω να έμειναν ευχαριστημένοι.

«Μόλις παρέθεσα αντιγράφοντας και μεταποιώντας το οπισθόφυλλο του βιβλίου του Μάριο Βάργκας Λιόσα με τίτλο Το Παλιοκόριτσο. Δεν χρειάστηκε να μπω στον κόπο να γράψω μια νέα περιγραφή αυτού του έρωτα, γιατί υπήρχε ήδη γραμμένη από κάποιον νομπελίστα, εξάλλου πρόκειται για ένα από τα αγαπημένα βιβλία της Ο.»

Ποιο ήταν αυτό που σε δυσκόλεψε περισσότερο;

Το «Ένα αγόρι», με την ιστορία της μητέρας που εγκαταλείπει άνδρα και παιδί. Υπήρξαν στιγμές που ταυτιζόμουν μαζί της κι αυτό με δυσκόλεψε. Είναι και λίγο ημερολόγιο. Ο «Δότης» πάλι ξεκίνησε από τις φωτογραφίες των διδύμων που φιγουράριζαν πίσω από το γραφείο του γυναικολόγου μου. Στην «Εξαφάνιση ενός μυαλού» καταγράφω πολλές γνωστές που η κρίση τούς άλλαξε τη ζωή – από το τα «έχω όλα και μεσουρανώ» βρέθηκαν στο «δεν έχω τίποτα». Αυτή την «αρχετυπική» γυναικεία φιγούρα τη συναντάς ακόμα και σήμερα – ίσως, τελικά είναι το πολιτικό μου σχόλιο. Τα «Χαρούμενα σπίτια» κρύβουν μια αληθινή ιστορία. Γνωρίζω κάποιον, ο οποίος το τελευταίο πράγμα που έκανε πριν κατεδαφίσουν το σπίτι του ήταν να βάλει πλυντήριο. Επιπλέον κρύβουν την καχυποψία μου απέναντι σε όλα τα ροζ κοριτσίστικα παιδικά δωμάτια. Το «Για πάντα» έχει ως βάση ένα ενεχυροδανειστήριο. Έκανα ρεπορτάζ για να το γράψω, αλλά κρύβει και την αληθινή ιστορία μιας Κύπριας.

«Πού να βγει κανείς με τετρακόσια ευρώ σύνταξη; Κοίταξα το δίσκο που ήταν πάνω στον μπουφέ, είχε αρχίσει να κιτρινίζει, είμαι μεγάλη πια, δεν μπορώ να καθαρίζω τα ασημικά κάθε τρεις μήνες, άσε που οι ασημένιοι δίσκοι θέλουν γιορτές».

Η καχυποψία είναι τελικά προσόν για να καταλήξει κάποιος συγγραφέας;

Ίσως. Είμαι γενικά καχύποπτη, όπως μου αρέσει να κρυφοκοιτάζω από μια κλειδαρότρυπα. Να ψάχνω συρτάρια, να ψαχουλεύω ντουλάπια. Επιπλέον, δεν είμαι καθόλου ρομαντική. Όλα αυτά με τα αστέρια και τα πουλάκια… δεν μου λένε πολλά.

Η σχέση δημοσιογραφίας και λογοτεχνίας;

Το μέσο είναι το ίδιο, η γραφή. Το μάθημα που μου δίδαξε η δημοσιογραφία και μου χρησίμεψε λογοτεχνικά είναι η οικονομία του λόγου, η συμπύκνωση στα απαραίτητα.

Ποια φαντάζεσαι πως θα είναι η αντίδραση του γιου σου, όταν μετά από χρόνια μάθει πως ξεκίνησες να τα γράφεις λίγο μετά τη γέννησή του;

Η αλήθεια είναι πως είχα σκεφτεί να του το αφιερώσω αλλά γρήγορα συνειδητοποίησα πως θα ήταν πολύ άδικο να συμβεί – ακόμα, και αν του το όφειλα, αφού με στερήθηκε ώρες για να γράφω. Επίσης, για τους ίδιους λόγους, δεν θα το αφιέρωνα στον άνδρα μου. Αλλά, πιστεύω, πως το πρώτο σου ειδικά βιβλίο δεν το γράφεις για κανέναν παρά για μόνο για σένα.

Ακραία σχόλια;

«Συγχαρητήρια για το βιβλίο σας, συνήθως οι ωραίες γυναίκες γράφουν χάλια». «Άντε και στο μυθιστόρημα», από βιβλιοπώλη αυτό! «Δεν το έχω ξεκινήσει το βιβλίο και πες μου με ποιον ήρωα να ταυτιστώ». Αυτό όμως που μου έκανε μεγαλύτερη εντύπωση είναι πως θεωρούν πως δεν έχω καθόλου γυναικεία ματιά. Ίσως έχουν δίκιο· νομίζω πως έχω μια… ανδρική προσέγγιση – είναι αλήθεια πως οι γυναίκες είναι πιο επιρρεπείς στο δράμα και η διάθεσή τους αλλάζει πολύ πιο συχνά απ’ ό,τι η διάθεση των ανδρών.

Και ποια ήταν η πιο πολύτιμη συμβουλή;

Αυτή του εκδότη μου Νίκου Γκιώνη: «Τα γραπτά σου να μην τα σέβεσαι».