Griselda Records: To oldschool δεν παλιώνει ποτέ

Στα μέσα της δεκαετίας των 2010s, όταν η αμερικανική rap είχε ήδη παραδώσει ένα μεγάλο μέρος της εμπορικής της αυτοκρατορίας στην Atlanta, το trap, τα 808s και τη νέα γενιά των SoundCloud rappers, τρεις τύποι από το Buffalo της Νέας Υόρκης αποφάσισαν να πάνε κόντρα στο ρεύμα.

Οι Westside Gunn, Conway the Machine και Benny the Butcher δεν ήταν πιτσιρικάδες που αναζητούσαν το πρώτο τους hit. Είχαν ήδη γράψει χρόνια και χιλιόμετρα στη σκηνή, είχαν γεμίσει το rap βιογραφικό τους και είχαν ήδη ταχθεί στην oldschool πλευρά της hip hop ιστορίας. Με όχημα τη Griselda Records, το ανεξάρτητο label που γεννήθηκε από τη συνεργασία του Westside Gunn με τον αδελφό του Conway και τον Mach-Hommy, κατάφεραν κάτι που δεν ήταν καθόλου αυτονόητο: να κάνουν ξανά το σκληρό, σκοτεινό, sample-based East Coast hip hop όχι μόνο relevant αλλά και περιζήτητο. Αποδεικνύοντας παράλληλα για μια ακόμη φορά ότι (και) στη μουσική το μέλλον έρχεται συχνά απ’ το παρελθόν.

Από το Buffalo με αγάπη

Για να γνωρίσει κάποιος καλύτερα την ιστορία της Griselda πρέπει να σκεφτεί ή/και να μάθει τι ακριβώς εστί Buffalo. Ένα μέρος εκατοντάδες χιλιόμετρα βορειοδυτικά της νεοϋορκέζικης μητρόπολης, κοντά στα καναδικά σύνορα, που κουβαλάει τη δική του ιστορία βιομηχανικής παρακμής, οικονομικών ανισοτήτων και σκληρής αστικής καθημερινότητας. Ένα περιβάλλον που δύσκολα θα έμπαινε στον χάρτη της παγκόσμιας hip hop βιομηχανίας, αν δεν εμφανιζόταν η παρέα της Griselda.

Ο Westside Gunn υπήρξε ο βασικός αρχιτέκτονας της ταυτότητάς της. Με ιδιαίτερη αγάπη στη μόδα, την εικαστική τέχνη, το wrestling και τα συλλεκτικά αντικείμενα, αντιμετώπισε εξαρχής το label ως κάτι περισσότερο από μια πλατφόρμα κυκλοφορίας δίσκων. Η Griselda θα είχε τη δική της αισθητική, τα δικά της σύμβολα, τη δική της γλώσσα και, κυρίως, τη δική της οικονομία της επιθυμίας.

Οι περιορισμένες κυκλοφορίες βινυλίων, τα συλλεκτικά εξώφυλλα, τα ιδιαίτερα merchandise και η στρατηγική της σπανιότητας έγιναν αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητάς της. Τα βινύλια της Griselda μπορούσαν να εξαφανιστούν από τα ηλεκτρονικά καταστήματα μέσα σε λίγα λεπτά, πολύ πριν το label αποκτήσει τη δημοσιότητα που θα του εξασφάλιζε η συνεργασία του με τη Shady Records του Eminem το 2017. Μουσικά, η συνταγή στηριζόταν σε μια εξαιρετικά αναγνωρίσιμη αισθητική. Ο παραγωγός Daringer έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός ήχου γεμάτου σκοτεινά soul και jazz samples, μινιμαλιστικά drums, απειλητικά piano loops και μια σχεδόν κινηματογραφική αίσθηση εγκατάλειψης. Στο ίδιο σύμπαν βρήκαν ιδανικό χώρο παραγωγοί όπως ο Alchemist, ο Conductor Williams και ο Camoflauge Monk, προσφέροντας διαφορετικές εκδοχές μιας κοινής αισθητικής γλώσσας.

Αν οι Wu-Tang Clan είχαν μετατρέψει το Staten Island σε μια μυθολογική επικράτεια του kung fu και του αμερικανικού street cinema, η Griselda έκανε κάτι αντίστοιχο με το Buffalo, επιστρατεύοντας τη μαφιόζικη εικονογραφία, το wrestling, την υψηλή μόδα και την ωμή πραγματικότητα των δρόμων. Με αρκετή δόση μαύρου χιούμορ και χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον να γίνει συμπαθής σε όλους.

Conway the Machine: Ο άνθρωπος πίσω από τη μηχανή

Αν ο Westside Gunn είναι ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Griselda και ο Benny the Butcher ο αριστοτέχνης της street αφήγησης, ο Conway the Machine είναι ίσως η πιο σύνθετη και συναισθηματικά φορτισμένη φιγούρα της ιστορίας της.

Γεννημένος ως Demond Price στο Buffalo το 1982, ο Conway είχε ήδη ξεκινήσει να χτίζει τη δική του παρουσία στη rap σκηνή όταν το 2012 η ζωή του άλλαξε δραματικά. Μια ένοπλη επίθεση τον άφησε με σοβαρά τραύματα στο κεφάλι και τον αυχένα και με παράλυση στη δεξιά πλευρά του προσώπου του, επηρεάζοντας μόνιμα την ομιλία και τη φυσιογνωμία του.

Το περιστατικό δεν αποτέλεσε απλώς ένα τραυματικό κεφάλαιο της προσωπικής του ιστορίας, αλλά επηρέασε βαθιά και ουσιαστικά τη μουσική και καλλιτεχνική του ταυτότητα. Ο Conway δεν επιχείρησε να κρύψει αυτό που του συνέβη, αλλά το ενσωμάτωσε στη μουσική του, μετατρέποντας την ιστορία της προσωπικής του επιβίωσης σε έναν από τους κεντρικούς άξονες της καλλιτεχνικής του αφήγησης. Η χαρακτηριστική άρθρωση, η ελαφρώς παραμορφωμένη φωνή, οι ιδιαίτερες εκφράσεις και η πυκνή ένταση της ερμηνείας του έγιναν στοιχεία μιας περσόνας προορισμένης να σπάσει καλούπια.

Ακούγοντας το “Reject 2” του 2015, ένα από τα σημαντικότερα πρώιμα projects του, αναγνωρίζει κανείς ήδη τα βασικά συστατικά του ύφους του: πυκνές ρίμες, επιθετικό flow, αφοπλιστική αυτοπεποίθηση και μια φωνή που μοιάζει να κουβαλάει ολόκληρο το βάρος της προσωπικής του ιστορίας. Ενώ από το “G.O.A.T.” του 2017 και πέρα αυτή η αισθητική αποκτά μεγαλύτερη στιχουργική ακρίβεια και πιο ολοκληρωμένη μουσική μορφή.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία στο στιλ του Conway είναι ότι η τεχνική του δεν λειτουργεί ποτέ αποκομμένη από αυτό ακριβώς το βαθιά προσωπικό του περιεχόμενο. Καταιγιστικά bars γεμάτα αναφορές σε ναρκωτικά, όπλα, χρήματα και προσωπικές αντιπαλότητες κρύβουν συχνά, κάτω από τη γνώριμη γλώσσα του gangsta rap, μια καθόλου αυτονόητη για το είδος «ανθρώπινη» πλευρά, οικοδομώντας μια signature αντίφαση: έναν rapper-μηχανή που περιστρέφει τα θέματα και τον εαυτό του γύρω από τη θνητότητα, την απώλεια, τον φόβο και την επιβίωση.

Το παλιό, καλό boom bap και το νέο underground

Η επιτυχία της Griselda Records δεν περιορίστηκε σε μια στείρα ιστορία αναβίωσης του oldschool κανόνα, αλλά έφερε καντάρια προστιθέμενης αξίας στο underground, επαναπροσδιορίζοντάς το σε «χαλεπούς» καιρούς, σε μια εποχή που η ψηφιακή διανομή είχε σχεδόν εξαφανίσει τα παραδοσιακά σύνορα ανάμεσα στο ανεξάρτητο και το mainstream.

Δίσκοι και κυκλοφορίες όπως το “FLYGOD” του Westside Gunn, το “Tana Talk 3” του Benny the Butcher και το συλλογικό “WWCD” του 2019 συγκρότησαν ένα αισθητικό σύμπαν που πατούσε γερά στην κληρονομιά των Mobb Deep, του Raekwon, του Ghostface Killah και του Nas, χωρίς να ακούγεται σαν μια απλή και ανέμπνευστη αναπαραγωγή της.

Το “Pray for Paris” του Westside Gunn το 2020 αποτυπώνει ίσως πιο καθαρά από οποιαδήποτε άλλη κυκλοφορία τη φιλοσοφία της Griselda. Το street rap ανάγεται σε μουσικό και καλλιτεχνικό αντικείμενο υψηλής αισθητικής, με εξώφυλλο βασισμένο σε έργο του Caravaggio, αναφορές στη μόδα και την τέχνη και μια παραγωγή που μπορούσε να περάσει από τα πιο βρόμικα boom bap beats σε μια αφαιρετική πολυτέλεια υψηλής κομψότητας, συμπυκνώνοντας τη δημιουργική αντίφαση της Griselda: το πώς, δηλαδή, κατάφερε να μετατρέψει τον ήχο της φτώχειας, της παρανομίας και της αστικής παρακμής σε σχεδόν συλλεκτικά αντικείμενα. Κι ας έχει δεχτεί κατά καιρούς τη συνήθη για το είδος κριτική για τη θεματολογική μονομέρεια και την εξιδανίκευση της εγκληματικής ζωής των δρόμων, η αναζωογονητική για το hip hop ικανότητά της Griselda να δημιουργεί έναν συνεκτικό κόσμο, στον οποίο η μουσική, η εικόνα και η προσωπική μυθολογία λειτουργούσαν ως ένα ενιαίο καλλιτεχνικό προϊόν, είναι ήδη κεκτημένη, παρασημοφορημένη ιστορία.

Το επόμενο κεφάλαιο της μηχανής

Επιστρέφοντας στην ιστορία του Conway the Machine, αυτή ακολουθεί μια παράλληλη αλλά ολοένα πιο αυτόνομη διαδρομή. Το “From King to a God” του 2020 αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση ενός πιο ολοκληρωμένου album, με μεγαλύτερη ποικιλία παραγωγών και συμμετοχές που άνοιγαν τον μουσικό κόσμο του Conway πέρα από τα αυστηρά όρια της Griselda, ενώ το 2022 το πολυαναμενόμενο ντεμπούτο του στη Shady Records, “God Don’t Make Mistakes”, μαρκάρει ένα νέο ορόσημο δημιουργικής και προσωπικής αυτονομίας.

Στο ομότιτλο κομμάτι, ο Conway εγκαταλείπει για λίγο την πανοπλία του αήττητου MC και επιστρέφει στις πιο επώδυνες στιγμές της ζωής του. Η οικογένεια, η απώλεια, η ενοχή, η βία και οι συνέπειες των προσωπικών του επιλογών αποκτούν μεγαλύτερο βάρος από οποιαδήποτε επίδειξη τεχνικής δεξιοτεχνίας – μια εντυπωσιακή απόδειξη ότι ο Conway μπορεί να αφηγηθεί όχι μόνο την ιστορία επιβίωσης ενός σκληρού rapper που επιβίωσε από τους δρόμους, αλλά και να εμβαθύνει περαιτέρω, μιλώντας για το τίμημα αυτής της επιβίωσης.

Περίπου το ίδιο χρονικό διάστημα ολοκληρώνεται και η σχέση του με τη Griselda Records, με τον Conway να εξηγεί ότι η αποχώρησή του δεν σήμαινε απαραίτητα ρήξη με τους παλιούς συνεργάτες του, αλλά το τέλος ενός συγκεκριμένου επαγγελματικού κύκλου. Η δημιουργία του προσωπικού του label, Drumwork Music Group, αποτελεί το επόμενο βήμα μιας καριέρας που είχε πλέον ξεπεράσει τα όρια του label μέσα στο οποίο αναδείχθηκε.

Από το “Won't He Do It” του 2023 και το “Slant Face Killah” του 2024 μέχρι τις συνεργασίες του με παραγωγούς όπως ο Conductor Williams και ο 38 Spesh, ο Conway συνέχισε να κινείται ανάμεσα στη γνώριμη ωμότητα της πρώτης του περιόδου και την ανάγκη για μεγαλύτερη μουσική και στιχουργική ευελιξία. Ενώ το “You Can't Kill God With Bullets” του 2025 επαναφέρει στο προσκήνιο την αγαπημένη του θεματική της αντοχής και της προσωπικής επιβίωσης, με τον ίδιο, ωστόσο, να εισέρχεται σε μια πιο συνειδητή διαδικασία δημιουργίας, με μεγαλύτερη έμφαση στη στιχουργική ωριμότητα, την επιλογή παραγωγών και την ανάγκη να αποκτήσει κάθε στίχος νόημα και συγκεκριμένο σκοπό, με την ανάγκη συνεχούς επιβεβαίωσης του προφίλ ενός ακαταπόνητου τεχνικά ράπερ να υποχωρεί μπροστά στη δίψα για νέα επιτεύγματα σε ένα πεδίο καλλιτεχνικής ωριμότητας.

Από την άλλη πλευρά αυτής της ιστορίας, η Griselda Records συνεχίζει να κάνει αυτό που την έκανε, λειτουργώντας ως μία από τις πιο αναγνωρίσιμες υπογραφές του σύγχρονου hip hop. Με τον Westside Gunn στο τιμόνι της καλλιτεχνικής επιμέλειας και νέες κυκλοφορίες στον ορίζοντα, όπως το “Heelmatic” που έχει προγραμματιστεί για τις 13 Νοεμβρίου 2026, η κληρονομιά του label εξακολουθεί να επεκτείνεται.

Μια κληρονομιά που θυμίζει σε κάθε ενδιαφερόμενο ότι ακόμα και σε αυτή τη δύσκολη για μουσικές μυθολογίες εποχή υπάρχει χώρος (άρα και ανάγκη) για rappers που έχουν τις λέξεις για μεγαλύτερο όπλο τους και για μια όσο το δυνατόν πιο ανεξάρτητη μουσική κουλτούρα, ικανή να ασκεί και να εκμεταλλεύεται εμπορική δύναμη χωρίς να χάνει τον χαρακτήρα της. Κι ο Conway the Machine ενσαρκώνει καλύτερα ίσως από κάθε άλλο τέκνο της Griselda αυτήν την κληρονομιά. Λειτουργώντας τη μηχανή του ασταμάτητα, επειδή έχει ακόμα πολλά να πει με αυτή.

Bonus Track: Πέντε albums για μια καλή γνωριμία με το σύμπαν της Griselda

FLYGOD — Westside Gunn (2016)
Το πρώιμο μανιφέστο της Griselda. Σκοτεινή παραγωγή και ανελέητο street rap σε σπιτική συσκευασία υψηλής αισθητικής.

Reject 2 — Conway the Machine (2015)
Η ιδανική εισαγωγή στον ωμό, ασυμβίβαστο Conway της πρώτης περιόδου.

Tana Talk 3 — Benny the Butcher (2018)
Street storytelling υψηλού επιπέδου, με παραγωγές που αποτυπώνουν ιδανικά το ύφος του label.

Pray for Paris — Westside Gunn (2020)
Η ιστορία της Griselda σε μία από τις πιο ολοκληρωμένες και φιλόδοξες κορυφές της.

God Don't Make Mistakes — Conway the Machine (2022)
Μια πόρτα στον προσωπικό κόσμο του Conway, πέρα από τον μύθο της Griselda.