Το συγκρότημα αυτό έρχεται να δείξει ότι η ποπ μουσική μπορεί να είναι εκφραστική, τεχνικά πρωτοποριακή, πολύ σύνθετη στον τρόπο που έχει δημιουργηθεί και την ίδια στιγμή απλή στο άκουσμά της
Πώς οι Beach Boys και τα τραγούδια τους συνδέθηκαν με το καλοκαίρι και την Καλιφόρνια.
Καθώς το ημερολόγιο γράφει επισήμως Ιούνιος, ας ταξιδέψουμε προς έναν από τους πιο καλοκαιρινούς προορισμούς κι ας συναντήσουμε ένα από τα πιο σημαντικά συγκροτήματα στην ιστορία της ποπ μουσικής.
Για κάποιον ακατανόητο λόγο, με το που πιάνουν οι πρώτες ζέστες, το μυαλό μου τσουλάει προς Καλιφόρνια μεριά. Κι άκου τώρα: όπως διαβάζω σ’ ένα άρθρο της Μεξικανής λαϊκής καλλιτέχνιδας Dyana Agur –φτιάχνει κάτι απίστευτα κεραμικά– «το όνομα “Καλιφόρνια” προέρχεται από το ιπποτικό ρομάντζο του Garci Rodriguez [de Montalvo], “Las Sergas de Esplandiάn” που εξεδόθη το 1510. Πρόκειται για μια ιστορία που μιλάει για ένα νησί το οποίο ονομάζεται Καλιφόρνια και τις κατοίκους του, τις Calafias, “μαύρες αμαζόνες που ζούσαν χωρίς άνδρες και έφτιαχναν τα όπλα τους από χρυσό». Και μάλιστα, ο πρώτος χάρτης στον οποίο το όνομα αυτό αντιστοιχεί στην περιοχή όπως είναι σήμερα, δημοσιεύεται από τον Diego Gutierrez το 1562.
Αυτό που ξέρουμε, πάντα με οδηγό τη μουσική, είναι ότι η Καλιφόρνια, και ειδικά το Λος Άντζελες, έχει πολύ ήλιο, θερμοκρασίες από 12 έως 30 βαθμούς, ψηλά κύματα κατά τη διάρκεια ολόκληρης της χρονιάς –ιδανικά για surf– και μερικά σπουδαία συγκροτήματα, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν οι Beach Boys.
Πριν φτάσουμε όμως στους Beach Boys, υπάρχει ο Dick Dale, που με το παίξιμό του έδωσε μεγάλη ώθηση στην τεχνική της ηλεκτρικής κιθάρας. Ήταν αριστερόχειρας, όπως ο Jimi Hendrix. Αντί όμως να αλλάξει τις χορδές –όπως έκανε ο Hendrix– κρατούσε τις χορδές όπως ήταν κι έπαιζε εντελώς ανάποδα, με τις πιο μπάσες χορδές να είναι κάτω! Η πιο χαρακτηριστική του τεχνική ήταν αυτή που ονομάστηκε tremolo picking, δηλαδή πολύ γρήγορο παίξιμο με την πένα σε μια χορδή, παίξιμο που δημιουργούσε έναν πολύ έντονο, επίμονο ήχο. Αυτή η τεχνική είχε σκοπό να αποτυπώσει τη δύναμη των καλιφορνέζικων κυμάτων, καθώς ο Dale ήθελε η μουσική του να μιμείται τη θάλασσα. Ο τύπος έπαιζε τόσο δυνατά, που οι ενισχυτές της εποχής δεν άντεχαν κι έτσι, σε συνεργασία με τον Leo Fender, δημιουργήθηκαν οι πρώτοι ενισχυτές των 100 Watt. Ο Dale, αντί για τις συνηθισμένες στη Δύση κλίμακες (τα ματζόρε και τα μινόρε, δηλαδή), ίσως και λόγω της λιβανέζικης καταγωγής του, προτιμούσε να παίζει σε δρόμους –π.χ. χιτζάζ, σαμπάχ, ουσάκ, κ.λπ.–, γι’ αυτό και διάλεξε να διασκευάσει τη «Misirlou», και μάλιστα πολύ επιτυχημένα.
Εκτός από τον Dick Dale, αξίζει να αναφέρουμε και τους Jan & Dean. Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά ντουέτα της αμερικανικής ποπ μουσικής σκηνής των αρχών της δεκαετίας του ’60. Αποτελούνταν από τον Jan Berry και τον Dean Torrence, δύο φίλους από το Λος Άντζελες, που ξεκίνησαν με doo-wop επιρροές και σύντομα δημιούργησαν ένα απόλυτα καλιφορνέζικο ύφος, που βασιζόταν μουσικά σε σύνθετες φωνητικές αρμονίες και στιχουργικά σε θέματα εμπνευσμένα από την καλοκαιρινή, νεανική ζωή στα μέρη τους, δηλαδή surf, αυτοκίνητα και ρομαντικά φλερτ. Το «Surf City» (1963), που συνυπέγραψε ο Brian Wilson των Beach Boys, έγινε το πρώτο surf κομμάτι που έφτασε στο Νο 1 των αμερικανικών charts.
Οι Beach Boys ήρθαν να εμβαθύνουν στη συγκεκριμένη θεματολογία αλλά κυρίως στον ήχο, που είχε ήδη αρχίσει να αναπτύσσεται στην Καλιφόρνια των early sixties. Το συγκρότημα αυτό έρχεται να δείξει ότι η ποπ μουσική μπορεί να είναι εκφραστική, τεχνικά πρωτοποριακή, πολύ σύνθετη στον τρόπο που έχει δημιουργηθεί και την ίδια στιγμή απλή στο άκουσμά της. O Brian Wilson θεωρείται σήμερα ένας από τους σημαντικότερους, αν όχι ο σημαντικότερος, συνθέτης και παραγωγός της ποπ μουσικής. Οι φωνητικές αρμονίες των Beach Boys, πολλές από τις συνθέσεις τους και ολόκληρο το «Pet Sounds» αποτελούν αριστουργήματα, που επηρέασαν ακόμη και τους Beatles. Ο τρόπος που ο Wilson εργάστηκε στην παραγωγή του «Good Vibrations», έδειξε τον δρόμο για μεγαλύτερες, πολύ πιο σύνθετες και πολύ μεταγενέστερες παραγωγές.
Το καλοκαίρι, όσο κι αν κρατήσει ο χειμώνας, θα είναι πάντα Καλιφόρνια, σύνθετες φωνητικές αρμονίες, γρήγορα αμάξια, σανίδες του surf, φωτεινά αγόρια και κορίτσια, ψηλά κύματα, Dick Dale, Jan & Dean και Beach Boys…
Ο μαέστρος μιλάει για την πολιτική σάτιρα του Βολταίρου και τη μουσική ιδιοφυΐα του Μπερνστάιν, με αφορμή την πρώτη παρουσίαση του έργου στο ελληνικό κοινό
10°
