Οι σπάνιες γαίες του Κώστα Πολυχρόνου

Ανταμώσαμε με τον Κώστα Πολυχρόνου στην Gallery 7, Σόλωνος 20 και Βουκουρεστίου, εκεί που φιλοξενείται η δεύτερη ατομική του έκθεση με τίτλο «Αρμογές». Μια ζωγραφική γεμάτη οπτικές εντάσεις, αλληλοεπικαλυπτόμενες επιφάνειες και παράλληλες εικόνες ανθρώπων, ζώων, βράχων και φύσης, που άλλες φορές αιωρούνται στον ουρανό, άλλες πάλι στέκονται στερεά γειωμένες πάνω σε περίεργα λαξευμένες γαίες.

Εντός τους τρέχουν μνήμες από σπαράγματα καλοκαιριού, αρχαϊκά χαλάσματα και πέτρινες αλλοπρόσαλλες γεωμετρίες, όπου οι ήρωες ψάχνουν να βρουν ίσκιο και καταφυγή. Ευτυχώς, όπως γράφει η επιμελήτρια Ελισάβετ Πλέσσα, ο Κώστας Πολυχρόνου αφήνει αναπάντητο το ερώτημα αν αυτό που βλέπουμε είναι ό,τι απέμεινε ή αν είναι κάτι που γεννιέται τώρα. Τι να κρύβουν άραγε αυτά τα παρατακτικά συνονθυλεύματα εικόνων του και η συνεχής ανατροπή της βαρύτητας με πλακάτ χρώματα και θραυσματικές αναπαραστάσεις; Η κουβέντα μας ξεκινάει...

Πολύεδρα βράχια και πλάκες που μοιάζει να προέκυψαν από ισχυρές αρχαϊκές κατολισθήσεις. Πίσω τους η θάλασσα και το φυσικό τοπίο ενός καλοκαιριού. Ανάμεσα στα δυο αυτά τοπία, ας τα αποκαλέσω, που μοιάζει να αντιμάχονται το ένα με το άλλο, στέκονται οι ήρωές σου. Ποιοι είναι, τι ψάχνουν, τι τους απασχολεί και πού μπορεί να συμβαίνουν όλα αυτά;
Ως επί το πλείστον, τα πρόσωπα που βλέπεις είναι οικεία πρόσωπα, τα οποία έχω φωτογραφήσει ανά τα χρόνια και τα περισσότερα σε περίοδο θερινών διακοπών. Τα διάφορα στοιχεία είναι είτε από τον περιβάλλοντα χώρο είτε ετερόκλητα και κάποιες φορές έχουν μυθολογική αναφορά. Η επιλογή των χαρακτήρων έγινε με βάση το ζωγραφικό ενδιαφέρον που βρήκα πάνω στις μορφές τους. Κυρίως δηλαδή με απασχολεί η ανθρώπινη μορφή και οτιδήποτε φέρνει αυτή μαζί της. Τι ακριβώς ψάχνουν, δεν το γνωρίζω. Ο νους γενικά ψάχνει την αφήγηση, αλλά αυτό φαντάζομαι πως δεν καταλήγει κάπου. Όπως το σκέφτομαι, ό,τι συμβαίνει συμβαίνει πάνω σε αυτή την επιφάνεια και μέσα σε αυτή την εικόνα.

Παρατηρώντας τους πίνακες, υπάρχει μια συνεχής αίσθηση πως στήνεις ένα θεατρικό σκηνικό για μια παράσταση όπου συναντώνται το ρεαλιστικό με το σουρεαλιστικό, ακόμη και την επιστημονική φαντασία. Ακόμα και ο τίτλος της έκθεσής σου, Αρμογές, παραπέμπει σε μια περίεργη εφαρμογή όπου εξωτερική πραγματικότητα και μνήμες συνδιαλέγονται μέσα από παράλληλες εικόνες - δεν μπορώ να ορίσω αν είναι τοπία μετααποκαλυπτικής γέννησης μετά από μια καταστροφή ή επικείμενο τέλος μιας ζωής που το οξυγόνο της εξαντλείται. Ποιο από τα δυο συμβαίνει;
Ας ξεκινήσω λέγοντας πως σίγουρα όχι το δεύτερο. Με ενδιαφέρουν οι εσχατολογικές αναφορές και όσο πιο πίσω με σκεφτώ θα έλεγα ακόμα πιο πολύ, όμως τώρα νομίζω ότι περισσότερο με απασχολούσε η ένωση και η επαφή των στοιχείων. Από εκεί προέρχεται και ο τίτλος της έκθεσης. Από τους αρμούς. Άρχισα να τοποθετώ μορφές, αντικείμενα από το περιβάλλον και χρωματικές επιφάνειες, πιο πολύ με τη λογική να ταιριάξουν και να φτιάξουν κάτι νέο και ενιαίο. Αν αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως γέννηση, έστω και μετααποκαλυπτική, θα το προτιμήσω σαν ερμηνεία.

Υπάρχει μια συνεχής αίσθηση έντασης και αντιπαράθεσης στη ζωγραφική σου: η προοπτική υπάρχει αλλά και αυτοκαταργείται, η αναπαράσταση συγκατοικεί με την αφαίρεση, όλα συντίθενται θραυσματικά, κόσμοι μπαίνουν μέσα σε κόσμους και η πραγματικότητα καταργείται από το υποσυνείδητο. Τι είχες στο μυαλό σου όταν ξεκίνησες να φτιάχνεις την έκθεση;
Σαν ένα τελικό σύνολο, η έκθεση αυτή είναι το αποτέλεσμα μιας προσπάθειας των τελευταίων ετών. Δεν είχα κάτι συγκεκριμένο στο μυαλό μου όταν ξεκίναγα ούτε κάποια ιδέα για το πώς ήθελα να ολοκληρωθεί η εικόνα. Μάλλον το έπιασα από εκεί που το είχα αφήσει. Αρχικά ξεκίνησα φέρνοντας τις μορφές και τα διάφορα στοιχεία να συγκατοικούν σε έναν κοινό τόπο κάπως σουρεαλιστικό. Το αποτέλεσμα αυτό δεν με κράταγε. Σιγά σιγά, μόνο του άρχισε να πηγαίνει προς μια αφαίρεση και μία τάση τα στοιχεία να μη χρειάζεται να βρίσκονται σε κοινή προοπτική. Αυτό ήταν αρκετά απελευθερωτικό για μένα. Προσέθετα και αφαιρούσα μέχρι να πω πως φτάσαμε κάπου. Τώρα αυτό το κάπου είναι και για μένα καινούργιο. 

Πολλοί πίνακες (ας τους αποκαλέσω «οι μικροί») δείχνει σαν να αποκολλήθηκαν από κάποιους μεγάλους. Είναι σαν να με κατευθύνεις να κάνω φόκους σε μια λεπτομέρεια. Ιδέα μου είναι; Και αν όντως συμβαίνει αυτό, τι είναι αυτό που θέλεις να δω;
Όντως, σε κάποια μικρά υπάρχουν αποκομμένες εικόνες από μεγαλύτερα έργα που τις επανέλαβα και τις δούλεψα ανεξάρτητα. Κάποια στιγμή έκανα ζουμ σε κάποιες φωτογραφίες ενός από τα πιο μεγάλα θέματα που έχω στην έκθεση και κάποιες λεπτομέρειες έδιναν μια κάπως διαφορετική αίσθηση γύρω από το χρώμα και το σχέδιο. Ήταν μια ανακάλυψη για μένα εκείνη τη στιγμή. Έδινε μια εν δυνάμει προοπτική προς τα μέσα. Σαν κάτι που δεν τελειώνει στην πρώτη ανάγνωση της επιφάνειας. Μου άρεσε αυτό που είδα και το επανέλαβα μεγεθυμένο πλέον. 

Ψάρια έξω από το νερό, κατσίκια στο χείλος του γκρεμού, πουλιά που στέκονται σε γεωμετρικά χαλάσματα και παραδίπλα λουόμενοι σε γαλάζια νερά. Ξωμάχοι που δουλεύουν σε άγονη γη, κορίτσια που ξαποσταίνουν κάτω από περίεργους ίσκιους, άντρες που παρατηρούν περίεργες μηχανές μέσα σε σπηλιές. Συνεχώς ανατρέπεις τις κλίμακες, είτε προσωπογραφώντας τις φιγούρες σου ολόκληρες είτε εντάσσοντας τες σαν κουκκίδες μέσα σε ένα όλον. Παρατηρώ από ψηλά αλλά και στέκομαι ακριβώς απέναντί τους. Προς τι αυτές οι περίεργες ισορροπίες και οι συνεχείς αιωρήσεις και αμφιταλαντεύσεις;
Δύσκολο να απαντήσω. Για κάποια στοιχεία έχω έναν πιο ξεκάθαρο σκοπό όταν τα τοποθετώ, για κάποια άλλα μου είναι παντελώς άγνωστος ο ρόλος τους και για κάποια άλλα τον υποψιάζομαι. Τώρα αν τα ανακατέψεις όλα αυτά, σίγουρα θα δεις άλλοτε να δημιουργούν κάτι πιο σταθερό και άλλοτε να ταλαντεύονται όπως λες. Αν τολμούσα μια απάντηση θα έλεγα ότι δομείται μια εσωτερική εικόνα, ό,τι σημαίνει για τον καθένα αυτό.

Διαβάζω το βιογραφικό σου: Θεσσαλονίκη, Καλών Τεχνών και μετά Byam Show School of Art του Saint Martins. Τι πήρες από τις δυο πόλεις και τι κουβαλάς από αυτές; Δεν μιλώ για τις σπουδές και τις γνώσεις, αλλά για τυχόν στοιχεία της ζωής τους που σε επηρέασαν και συνεχίζεις να τα κουβαλάς ακόμα και τώρα που κατοικείς μόνιμα στην Αθήνα.
Η Θεσσαλονίκη νιώθω ότι σου αφήνει μια ήρεμη αίσθηση όταν τη ζεις. Συνήθως γλυκιά αίσθηση. Κάποιες φορές είχε φορτία βαριά. Τουλάχιστον σαν φοιτητής την κρατάω σαν κάτι το ζεστό μέσα μου και με διάθεση να επιστρέφω. Το Λονδίνο, από την άλλη, είναι δύσκολο για μένα. Με αποπροσανατολίζει το μέγεθός του και ο ρυθμός του. Από το Λονδίνο κρατάω τη δυναμική που διατηρεί γύρω από τον πολυπολιτισμικό του χαρακτήρα και, πιο συγκεκριμένα για μένα, γύρω από τη μουσική. Είσαι πολύ κοντά στην πηγή αυθεντικών ήχων και μου δόθηκε η ευκαιρία να το βιώσω αυτό. 

Υποθετική ερώτηση: Αν δεν υπήρχε ο COVID-19 και τα μέτρα αποστασιοποίησης και κάναμε στην γκαλερί ένα πάρτι, τι είδους μουσική θα διάλεγες για να ακομπανιάρει τα έργα, έχοντας κατά νου πως συνομιλεί μαζί τους;
Στις πτυχιακές μου στη Θεσσαλονίκη και στο Λονδίνο είχα μουσική επί τούτου. Προσπαθούσα να δημιουργήσω κάτι εικαστικό που να έχει σχέση με τον ήχο και συγκεκριμένα με την dub. Τώρα δεν το προσπάθησα αυτό, όμως επειδή δεν το πολυζάλισα μπορεί και να βρήκε καλύτερα τον χώρο του. Όταν τα ολοκλήρωσα και τα κοίταγα όλα μαζί, άκουγα σε επανάληψη κάποιες dub εκτελέσεις των Om. Μου άρεσαν μαζί. Μάλλον αυτό θα διάλεγα. Πάρτι δε θα το λέγαμε βέβαια.

Κώστας Πολυχρόνου «Αρμογές» στην Gallery 7 (Σόλωνος 20, 210 361 2050)
Επιμέλεια έκθεσης: Ελισάβετ Πλέσσα / Διάρκεια έκθεσης: Έως 31/12/2021