Health & Fitness

«Ενεργός και υγιής γήρανση»: Το πρόγραμμα των Γιατρών του Κόσμου για ανθρώπους 60+ και τους φροντιστές τους

Η Αθηνά Γρέκα, παθολόγος, γηρίατρος και επιστημονικά υπεύθυνη των Γιατρών του Κόσμου (ΓτΚ), εξηγεί πώς λειτουργεί το πρόγραμμα, που υλοποιείται σε συνεργασία με δήμους

4669-35224.jpg
Τάκης Σκριβάνος
ΤΕΥΧΟΣ 1018
4’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
«Ενεργός και υγιής γήρανση»: Το πρόγραμμα των Γιατρών του Κόσμου για ανθρώπους 60+ και τους φροντιστές τους

Οι Γιατροί του Κόσμου προωθούν την ενεργό και υγιή γήρανση, εκπαιδεύοντας φροντιστές ηλικιωμένων και αναδεικνύοντας τις ανάγκες φροντίδας και αξιοπρεπούς διαβίωσης.

Η πρώτη της δουλειά κάθε πρωί ήταν να φτιάξει τον ελληνικό της. Μία κουταλιά ζάχαρη και μία καφέ. Εκείνο το πρωί, όμως, άναψε το μάτι, έβγαλε απ’ το ντουλάπι τα κουτιά με τη ζάχαρη και τον καφέ κι έριξε από μια κουταλιά πάνω στο μάτι της κουζίνας, χωρίς να έχει βάλει το μπρίκι. Η κόρη της ανησύχησε μην πάρουν φωτιά. Έπρεπε να της τραβήξει την προσοχή, να μην καταλάβει ότι είχε κάνει κάτι λάθος και στενοχωρηθεί με την ανημπόρια της. Κάτι της είπε για τα λουλούδια στη βεράντα, με τρόπο καθάρισε το μάτι κι έβαλε τα υλικά για τον καφέ στο μπρίκι. Έπρεπε να την έχει συνέχεια στον νου της, ακόμα και τη νύχτα, γιατί η μητέρα της ήταν αποδιοργανωμένη. Φοβόταν μήπως σηκωθεί και πάθει κάτι.

«Το να φροντίζεις κάποιον άνθρωπο είναι κάτι πάρα πολύ απαιτητικό και οι περισσότεροι φροντιστές, είτε πρόκειται για επαγγελματίες είτε για την ίδια την οικογένεια, δεν έχουν την απαραίτητη εκπαίδευση. Αυτή τη γνώση προσπαθούμε να τους δώσουμε, το πώς να φροντίσουν με τον σωστό τρόπο τον άνθρωπο που έχει ανάγκη αλλά και τον ίδιο τους τον εαυτό», λέει η Αθηνά Γρέκα, παθολόγος, γηρίατρος και επιστημονικά υπεύθυνη των Γιατρών του Κόσμου (ΓτΚ), οι οποίοι, σε συνεργασία με δήμους, υλοποιούν το πρόγραμμα «Ενεργός και υγιής γήρανση». Στην Ελλάδα περίπου ένας στους τέσσερις ανήκει στην ηλικιακή ομάδα των 65 ετών και άνω, ενώ το ποσοστό αυτό αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω τις επόμενες δεκαετίες, δημιουργώντας αυξανόμενες ανάγκες για τα συστήματα υγείας και κοινωνικής φροντίδας, λένε οι ΓτΚ. Κι όμως, η γηριατρική στη χώρα μας δεν έχει αναγνωριστεί ως αυτοτελής ιατρική ειδικότητα. «Ναι, τα πτυχία μας είναι από το εξωτερικό, πιστοποιημένα από τους δημόσιους φορείς, όμως δεν υπάρχει ειδικότητα. Όμως, όπως ο παιδίατρος θα φροντίσει το παιδάκι, έτσι και ο γηρίατρος θα φροντίσει τον ηλικιωμένο», λέει η Α. Γρέκα. Το πρόγραμμα συνδυάζει την ενημέρωση για μια ενεργή ζωή στη μεγαλύτερη ηλικία με την εκπαίδευση όσων φροντίζουν ανθρώπους που χρειάζονται υποστήριξη στην καθημερινότητά τους. Οι ΓτΚ επισκέπτονται ΚΑΠΗ και Λέσχες Φιλίας, μέχρι τώρα σε δήμους της Αττικής, με την υποστήριξη του ΤΙΜΑ Κοινωφελούς Ιδρύματος και της Ελληνικής Πρωτοβουλίας Καναδά (ΤΗΙ Canada), και σε δήμους της Δυτικής Μακεδονίας με την υποστήριξη της ΔΕΗ. Για το έργο τους «Ενεργός και υγιής γήρανση 60+» οι Γιατροί του Κόσμου τιμήθηκαν με το European Health Leadership Award 2024, στο πλαίσιο του European Health Forum Gastein.

Η ζωή μετά τη σύνταξη

«Προσπαθούμε να εξηγήσουμε στους ανθρώπους ότι, επειδή πήραμε τη σύνταξή μας δεν σημαίνει ότι πάμε σπίτι και καθόμαστε στην άκρη. Πρώτα απ’ όλα, οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας έχουν μια εμπειρία που εμείς τη θέλουμε. Θέλουμε να μας τη μεταφέρουν, να έχουν έναν συμβουλευτικό ρόλο. Να ξαναθυμηθούμε το κυριακάτικο τραπέζι, γιατί εκεί θα δούμε τα παιδιά μας, τα εγγόνια μας και τα ανίψια μας, θα τους πούμε τις εμπειρίες μας, θα μας πούνε κι εκείνοι τα νέα τους, θα κοινωνικοποιηθούμε. Το ότι είναι κάποιος 70 ή 80 χρονών δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να κάνει γυμναστική, να πιει ένα κρασί με τον φίλο του, να ερωτευτεί. Όλα μπορεί να τα κάνει, απλώς με τον δικό του ρυθμό».

Η διατήρηση αυτής της ενεργής καθημερινότητας, ωστόσο, δεν είναι για όλους αυτονόητη. Η κ. Γρέκα αναφέρεται στις σωματικές δυσκολίες αλλά και στην ψυχική επιβάρυνση που μπορεί να συνοδεύουν τη μεγαλύτερη ηλικία: «Η γήρανση είναι πολυπαραγοντική. Έχει φάρμακα, χρειάζεται συγκεκριμένη διατροφή, μην ξεχνάμε τη σαρκοπενία και τις πτώσεις που προκαλεί. Κάποιοι έχουν αστάθεια, δεν βλέπουν και δεν ακούνε καλά. Ένας άνθρωπος που ζει μόνος του μπορεί να έχει προβλήματα μόνο και μόνο επειδή είναι ηλικιωμένος, ούτε τα φάρμακά του ίσως να μην μπορεί να πάρει σωστά. Επίσης, οι άνθρωποι ανησυχούν για τη μοναξιά τους, σκέφτονται ότι θα βλέπουν τα παιδιά τους όχι όσο συχνά θα ήθελαν, πολλές φορές παρουσιάζουν σημάδια κατάθλιψης και κλείνονται στον εαυτό τους. Τους λέμε να μοιράζονται τις σκέψεις τους – με τα παιδιά τους, με τους φίλους τους, με έναν ψυχολόγο». 

Φροντίδα στο σπίτι

«Οι φροντιστές δεν είναι άνθρωποι εξειδικευμένοι, οι περισσότεροι δεν έχουν γνώση του τι θα πρέπει να κάνουν σε μια δύσκολη κατάσταση. Τους εξηγούμε πώς να υπάρχει ασφάλεια μέσα στο σπίτι. Για παράδειγμα, να είναι επαρκής και όχι χαμηλός ο φωτισμός, να μην υπάρχουν χαλιά, στα οποία μπορεί να σκοντάψει ένας ηλικιωμένος, να υπάρχουν χερούλια και χειρολαβές σε διάφορα σημεία. Πώς προσέχουμε ένα παιδάκι που κινείται σ’ ένα σπίτι όπου υπάρχουν γωνίες επίπλων, αιχμηρά αντικείμενα, ακάλυπτες πρίζες, κάπως έτσι προσέχουμε και έναν ηλικιωμένο», αναφέρει η κ. Γρέκα.

Η εκπαίδευση αφορά επίσης τη σωστή χορήγηση των φαρμάκων και την αναγνώριση μιας επείγουσας κατάστασης: «Ο φροντιστής, αν δεν είναι εκπαιδευμένος, δεν θα δώσει τα φάρμακα σωστά, δεν θα καταλάβει την ανάγκη που έχει ένας ηλικιωμένος αν υπάρξει κάτι επείγον, αν παρουσιάσει απώλεια συνείδησης ή αποπροσανατολισμό, ώστε να φωνάξει γιατρό ή να καλέσει το 166».

Ιδιαίτερες απαιτήσεις έχει η καθημερινή επικοινωνία με έναν άνθρωπο με άνοια. Η κ. Γρέκα δίνει ένα παράδειγμα: «Ένας άνθρωπος με άνοια μπορεί να θέλει να πάει να πάρει τα παιδιά του απ’ το σχολείο. Σε όλα τα στάδια της άνοιας, σημασία έχει να μιλάμε στον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας με ηρεμία και υπομονή. Η σύγχυση που βιώνει μπορεί να του προκαλεί μεγάλο άγχος και έντονη συναισθηματική φόρτιση. Ο φροντιστής χρειάζεται πρώτα να τον καθησυχάσει και, με απλά λόγια, σταδιακά, να τον βοηθήσει να προσανατολιστεί στο παρόν: “Είμαστε μαζί στο σπίτι. Το απόγευμα θα έρθει ο γιος σου με τα εγγόνια σου, όταν σχολάσουν”. Το ζητούμενο είναι να νιώσει ασφάλεια, ότι δεν είναι μόνος και ότι υπάρχει κάποιος δίπλα του να τον στηρίξει. Αυτό απαιτεί από τον φροντιστή γνώση, υπομονή και κατανόηση για όσα βιώνει ο άνθρωπος με άνοια».

Μέρος αυτής της φροντίδας είναι και η υποστήριξη του ίδιου του φροντιστή. «Εξηγούμε στους φροντιστές ότι είναι πολύ μεγάλος ο φόρτος που δέχονται και οι ίδιοι, σωματικός και ψυχικός. Θα πρέπει και οι ίδιοι να προσπαθήσουν να ξεκουράζονται, κι αν αισθανθούν ότι δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν, ίσως να μιλήσουν κι εκείνοι σε κάποιον ειδικό. Με την κούραση μπορεί να δημιουργηθεί εκνευρισμός και να εκδηλωθεί λεκτική βία απέναντι στους ηλικιωμένους, να υψωθεί ο τόνος της φωνής, να τους φωνάξουμε. Και είναι πολύ σημαντικός ο τρόπος που θα μιλήσουμε σε έναν ηλικιωμένο, που θα του χαμογελάσουμε, που θα τον χαϊδέψουμε. Γιατί, πολλές φορές, το μόνο που θυμάται είναι αυτός ο τρόπος».

Μια κρίση που προσπερνάμε: Γερνώντας χωρίς στέγη

Στην Ελλάδα, σχεδόν ένας στους τρεις ηλικιωμένους (31,8%) δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του για έξοδα στέγασης, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στην ΕΕ-27 ανέρχεται σε 8,5%. Ο Νικήτας Κανάκης, πρόεδρος των ΓτΚ Ελλάδας, αναφέρει: «τα αιτήματα στέγασης από ανθρώπους ηλικίας μεταξύ 75 και 90 ετών για το υπνωτήριο των ΓτΚ είναι συνεχώς αυξημένα. Πρόκειται για ανθρώπους με σύνθετα προβλήματα υγείας, που χρειάζονται διαρκή φροντίδα, την οποία, εκ των πραγμάτων, μια μεταβατική δομή όπως το υπνωτήριο δυσκολεύεται να υποστηρίξει μακροπρόθεσμα. Η μετάβασή τους σε μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων είναι επίσης δύσκολη, καθώς πρόκειται συχνά για ανθρώπους με χαμηλές συντάξεις και χωρίς συγγενικό υποστηρικτικό περιβάλλον». Κι όπως οι ΓτΚ παρατηρούν, ελλείψει κατάλληλου θεσμικού πλαισίου ή κατάλληλων λύσεων μακροχρόνιας στέγασης, συχνά καταλήγουν να περνούν τις τελευταίες ημέρες τους σε κρεβάτια κοιτώνων ή νοσοκομείων, περιστοιχισμένοι από αγνώστους και όχι από τα αγαπημένα τους πρόσωπα.

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ NEWSLETTER ΜΑΣ

Tα καλύτερα άρθρα της ημέρας έρχονται στο mail σου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.

// EMPTY