Βαριά και κουρασμένα πόδια; Το σύμπτωμα που δεν πρέπει πάντα να αποδίδεται στην ηλικία
Ένας πόνος στη γάμπα, ένα αίσθημα βάρους στα πόδιαή η αίσθηση ότι ξαφνικά δεν μπορείς να περπατήσεις τόσο γρήγορα όσο παλιά μπορεί εύκολα να αποδοθούν στην κούραση ή στην ηλικία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, μπορεί να αποτελούν σημάδια περιφερικής αρτηριακής νόσου (PAD), μιας καρδιαγγειακής πάθησης που εμφανίζεται συχνά και στις γυναίκες αλλά μπορεί να παραμένει για μεγάλο διάστημα αδιάγνωστη.
Η περιφερική αρτηριακή νόσος προκαλείται όταν αθηρωματική πλάκα συσσωρεύεται στις αρτηρίες που μεταφέρουν αίμα στα άκρα, κυρίως στα πόδια, περιορίζοντας τη ροή του αίματος. Δεν αποτελεί όμως αποκλειστικά πρόβλημα των ποδιών: θεωρείται εκδήλωση συστηματικής αθηροσκλήρωσης και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου και άλλων σοβαρών καρδιαγγειακών συμβάντων.
Το ιδιαίτερο πρόβλημα για τις γυναίκες είναι ότι η νόσος δεν εκδηλώνεται πάντα με τον τρόπο που περιγράφουν τα ιατρικά εγχειρίδια.
Το κλασικό σύμπτωμα είναι η λεγόμενη διαλείπουσα χωλότητα: πόνος ή κράμπα στη γάμπα που εμφανίζεται κατά το περπάτημα και υποχωρεί λίγα λεπτά μετά τη διακοπή της άσκησης. Ωστόσο, οι σύγχρονες αμερικανικές κατευθυντήριες οδηγίες σημειώνουν ότι μόνο περίπου ένας στους τρεις ασθενείς με PAD εμφανίζει αυτή την τυπική εικόνα. Οι υπόλοιποι μπορεί να έχουν διαφορετικά συμπτώματα ή ακόμη και να θεωρούνται ασυμπτωματικοί, παρότι παρουσιάζουν λειτουργικούς περιορισμούς.
Στις γυναίκες τα σημάδια μπορεί να είναι ακόμη πιο ασαφή. Αντί για έντονο πόνο στη γάμπα, μπορεί να εμφανιστούν κούραση, αδυναμία, βάρος στα πόδια, μούδιασμα, κάψιμο ή διαφορετικού τύπου ενόχληση κατά την κίνηση. Μια γυναίκα μπορεί απλώς να παρατηρεί ότι περπατά πιο αργά, κουράζεται πιο γρήγορα ή δυσκολεύεται περισσότερο να ανέβει σκάλες.
Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία έχει επισημάνει ότι οι γυναίκες με περιφερική αγγειακή νόσο εμφανίζουν συχνότερα άτυπα ή πιο διακριτικά συμπτώματα, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση της διάγνωσης. Παράλληλα, υπάρχουν στοιχεία ότι είναι λιγότερο πιθανό να λάβουν ορισμένες από τις θεραπείες που συνιστούν οι κατευθυντήριες οδηγίες.
Οι γυναίκες τείνουν επίσης να εμφανίζουν PAD σε μεγαλύτερη ηλικία από τους άνδρες – κατά μέσο όρο 10 έως 20 χρόνια αργότερα – και μπορεί να έχουν ήδη πιο προχωρημένη νόσο όταν γίνεται η διάγνωση. Οι κατευθυντήριες οδηγίες αναφέρουν ακόμη ότι παρουσιάζουν συχνά μεγαλύτερους περιορισμούς στην κίνηση και στη βάδιση σε σχέση με άνδρες με αντίστοιχη βαρύτητα της νόσου.
Η έγκαιρη διάγνωση έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή η PAD δεν αφορά μόνο την πιθανότητα επιδείνωσης της κυκλοφορίας στα πόδια. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει πληγές που δεν επουλώνονται, ιστική βλάβη και ανάγκη ακρωτηριασμού, ενώ η παρουσία της αποτελεί ταυτόχρονα ένδειξη αυξημένου συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου.
Ένα από τα βασικά διαγνωστικά εργαλεία είναι ο σφυροβραχιόνιος δείκτης (ABI). Πρόκειται για μια απλή, μη επεμβατική εξέταση που συγκρίνει την αρτηριακή πίεση στον αστράγαλο με εκείνη στο χέρι. Χαμηλότερη πίεση στα πόδια μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι η ροή του αίματος έχει περιοριστεί.
Οι επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες αναφέρουν ότι το ιστορικό του ασθενούς, η κλινική εξέταση και ο σφυροβραχιόνιος δείκτης αποτελούν τα βασικά εργαλεία για τον εντοπισμό της νόσου.
Η θεραπεία εξαρτάται από τη βαρύτητα της κατάστασης. Περιλαμβάνει έλεγχο της χοληστερόλης και της αρτηριακής πίεσης, διακοπή του καπνίσματος, σωστή αντιμετώπιση του διαβήτη και οργανωμένα προγράμματα άσκησης. Σε ορισμένους ασθενείς χρησιμοποιούνται επίσης αντιαιμοπεταλιακά ή άλλα φάρμακα, ενώ επεμβάσεις για τη διάνοιξη ή την παράκαμψη μιας αρτηρίας επιφυλάσσονται κυρίως για πιο σοβαρές περιπτώσεις.
Το μήνυμα των ειδικών είναι κυρίως ένα: η επίμονη αλλαγή στον τρόπο που περπατά κάποιος δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως φυσιολογική συνέπεια της ηλικίας. Ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο, ένα «βαρύ» ή κουρασμένο πόδι μπορεί να αξίζει πολύ περισσότερη προσοχή απ’ όση συνήθως του δίνουμε.
20°
