Ο χρόνος μπροστά στις οθόνες δεν «καταστρέφει» απαραίτητα τον παιδικό εγκέφαλο – Τι δείχνουν οι νέες έρευνες
Για χρόνια η υπερβολική χρήση οθονών από παιδιά και εφήβους έχει συνδεθεί με μια σειρά από ανησυχητικές επιπτώσεις, όπως αυξημένα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης, προβλήματα συμπεριφοράς και διαταραχές ύπνου.
Ωστόσο, νεότερες επιστημονικές προσεγγίσεις υποστηρίζουν ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη και ότι δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν πως οι οθόνες προκαλούν από μόνες τους μόνιμες βλάβες στον εγκέφαλο των παιδιών.
Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι οι οθόνες καταστρέφουν τον εγκέφαλο
Ένα από τα βασικά προβλήματα των σχετικών μελετών είναι ότι πολλές βασίζονται σε αυτοαναφορές, δηλαδή οι ίδιοι οι νέοι καλούνται να εκτιμήσουν πόση ώρα περνούν μπροστά σε μια οθόνη και πώς αυτή η χρήση επηρεάζει τη διάθεσή τους. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η συσχέτιση δεν σημαίνει απαραίτητα αιτιότητα. Για παράδειγμα, ένα παιδί που περνά πολλές ώρες στο κινητό μπορεί να αντιμετωπίζει προβλήματα ψυχικής υγείας όχι εξαιτίας της συσκευής, αλλά λόγω άλλων παραγόντων, όπως η μοναξιά ή η έλλειψη κοινωνικών επαφών.
Παράλληλα, οι ειδικοί τονίζουν ότιδεν είναι όλες οι μορφές χρήσης της τεχνολογίας ίδιες. Άλλη εμπειρία έχει ένα παιδί που παρακολουθεί ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα, συνομιλεί με φίλους ή δημιουργεί περιεχόμενο και άλλη ένα παιδί που περνά ώρες σε παθητική κατανάλωση περιεχομένου ή σε ατελείωτο «doomscrolling».
Μελέτη που εξέτασε περίπου 11.500 εγκεφαλικές απεικονίσεις παιδιών ηλικίας 9 έως 12 ετών διαπίστωσε ότι ορισμένα μοτίβα χρήσης οθονών συνδέονταν με αλλαγές στον τρόπο σύνδεσης περιοχών του εγκεφάλου, χωρίς όμως να υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτό οδηγούσε σε χειρότερη ψυχική υγεία ή μειωμένες γνωστικές ικανότητες.
Ο καθηγητής Andrew Przybylski από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης υποστηρίζει ότι τα βιντεοπαιχνίδια και τα κοινωνικά δίκτυα δεν έχουν απαραίτητα αρνητική επίδραση, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν ακόμη και να ενισχύσουν την ευεξία, όταν χρησιμοποιούνται με ισορροπημένο τρόπο.
Από την άλλη πλευρά, αρκετοί επιστήμονες και οργανώσεις εξακολουθούν να προειδοποιούν για τους κινδύνους της υπερβολικής έκθεσης στην τεχνολογία. Η καθηγήτρια Ψυχολογίας Jean Twenge υποστηρίζει ότι η αυξημένη χρήση smartphones και κοινωνικών δικτύων έχει συμπέσει με την άνοδο των ποσοστών κατάθλιψης στους εφήβους και θεωρεί ότι ο περιορισμός της πρόσβασης στις συσκευές μπορεί να προστατεύσει τα παιδιά.
Το μεγάλο ζήτημα, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι ότι δεν υπάρχει ακόμη μια ενιαία επιστημονική απάντηση για το πόσος χρόνος μπροστά σε μια οθόνη είναι «πολύς». Οι επίσημες οδηγίες διαφέρουν: ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει καθόλου χρόνο μπροστά σε οθόνες για παιδιά κάτω του ενός έτους και έως μία ώρα την ημέρα για παιδιά κάτω των τεσσάρων ετών, ενώ άλλοι οργανισμοί αποφεύγουν να θέσουν συγκεκριμένα χρονικά όρια.
Τελικά, η συζήτηση φαίνεται να μετατοπίζεται από το «πόσες ώρες περνά ένα παιδί μπροστά σε μια οθόνη» στο «τι κάνει κατά τη διάρκεια αυτών των ωρών». Η τεχνολογία αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας και το ζητούμενο, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι η ισορροπία, η καθοδήγηση και η ποιότητα της ψηφιακής εμπειρίας.
17°
