Μείωση της βλάβης από το κάπνισμα: Νέα προϊόντα, έρευνα και πολιτική

Νέες εξελίξεις στην έρευνα, εμπειρίες και καλές πρακτικές, όσον αφορά τον έλεγχο των βλαβών του καπνίσματος παρουσιάστηκαν στο 7ο Επιστημονικό Συνέδριο της SCOHRE, για τη μείωση της βλάβης από τον καπνό, στο οποίο συμμετείχαν πάνω από 30 ερευνητές και διεξήχθη διαδικτυακά στις 16 και 17 Σεπτεμβρίου. 

Η SCOHRE είναι ένας διεθνής επιστημονικός οργανισμός ανεξάρτητων επιστημόνων, που έχει σκοπό τη διαμόρφωση μιας ισχυρής και ενοποιημένης πρότασης για τη μείωση της βλάβης από τον καπνό, βασισμένης σε επιστημονικά κριτήρια και έγκυρα, εμπεριστατωμένα ερευνητικά δεδομένα, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας αλλά και από όλες τις χώρες για τη χάραξη των πολιτικών υγείας αναφορικά με το κάπνισμα. 

Η κ. Λίνα Νικολοπούλου, μέλος του Δ.Σ της SCOHRE, ανέλυσε τις δέκα ακόλουθες προτάσεις της εταιρείας για τον έλεγχο της επιδημίας του καπνίσματος και των επιβλαβών επιπτώσεών της στην υγεία:

1. Εύκολη πρόσβαση στην αναγκαία και απαραίτητη πληροφορία, η οποία πρέπει να είναι αντικειμενική και αρκούντως επεξηγηματική, προκειμένου τα άτομα να αποφασίσουν ανάλογα με τις προσωπικές τους προτιμήσεις και ιδιαιτερότητες εάν θα καπνίσουν ή όχι και τι.
2.  Τα ανθρώπινα δικαιώματα θα πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο όλων των πολιτικών, που σχετίζονται με τα προϊόντα νικοτίνης. Άλλωστε, τα διεθνή πρωτόκολλα βιοηθικής αναδεικνύουν τη σπουδαιότητα της συνειδητής επιλογής των καταναλωτών κατόπιν της σωστής και έγκυρης πληροφόρησης.
3. Η εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και η ενημέρωση των καπνιστών και του κοινού διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην αύξηση της αποδοτικότητας των μέτρων για τον έλεγχο του καπνίσματος. Τα εξειδικευμένα εκπαιδευτικά σεμινάρια, η επιμόρφωση στην πρακτική συμβουλευτική, τα διαδικτυακά μαθήματα και η ενημέρωση για τα φαρμακευτικά σκευάσματα αλλά και για τις νέες συσκευές και μεθόδους καπνίσματος, είναι μερικά από τα μέσα που παρέχουν στους επαγγελματίες υγείας τη δυνατότητα να βοηθήσουν τους ασθενείς τους να σταματήσουν το κάπνισμα και να μην υποτροπιάσουν ξανά. Συγχρόνως, θα πρέπει να παρέχεται στους καπνιστές η αναγκαία υποστήριξη και τα μέσα για τον έλεγχο και τη διακοπή του καπνίσματος.
4. Η συνεργασία και ο διαμοιρασμός εμπειριών και καλών πρακτικών μεταξύ των χωρών σε όλον τον κόσμο οδηγεί σε ολιστικές και αποδοτικές στρατηγικές για τη δημόσια υγεία στον αγώνα όλων κατά του καπνίσματος.
5. Η αποτροπή έναρξης του καπνίσματος μέσω της φορολόγησης και των απαγορεύσεων όσον αφορά τους τόπους και τον τρόπο αγοράς των τσιγάρων, όπως και η μείωση της έκθεσης στον καπνό, είναι βασικά στοιχεία στον αγώνα κατά του καπνίσματος. Ειδικά για τους νέους, οι οποίοι τείνουν σε μιμητικές συμπεριφορές, είναι πρώτιστης σημασίας να μην εκτίθενται στον καπνό στο οικογενειακό τους περιβάλλον και να ενθαρρύνονται να συμμετέχουν σε αθλήματα και άλλες πολιτιστικές και δημιουργικές ασχολίες, που προάγουν την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθηση.
6. Καθώς υπάρχει μεγάλη διαφορά στον βαθμό εξάρτησης αλλά και στις επιπτώσεις στην υγεία από τα διάφορα είδη καπνίσματος, θα πρέπει το θεσμικό πλαίσιο της κάθε χώρας να διαμορφωθεί κατάλληλα λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις διαφοροποιήσεις (π.χ. με κυμαινόμενη φορολόγηση) και να επικαροποιείται διαρκώς.
7. Η έγκυρη πληροφόρηση μέσω αποδεικτικών μέσων και η ενίσχυση της ανεξάρτητης έρευνας παρέχουν ένα σταθερό πλαίσιο για τη διαμόρφωση μιας στρατηγικής όσον αφορά την πρόληψη και την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του καπνίσματος. Ένα σύστημα υγείας, το οποίο ενεργά προωθεί και ενσωματώνει τα ευρήματα των νέων επιστημονικών ερευνών, εγγυάται ότι οι καπνιστές θα λάβουν το υψηλότερο επίπεδο φροντίδας.
8. Η διακοπή του καπνίσματος παραμένει το βασικό και πιο αποδοτικό μέσογια τη μείωση της νοσηρότητας και της θνητότητας των καπνιστών. Η υιοθέτηση καλών πρακτικών και η ενσωμάτωση μιας συστηματικής προσέγγισης για την αναγνώριση των χαρακτηριστικών των καπνιστών είναι αποφασιστικής σημασίας για την αντιμετώπιση της πανδημίας του καπνού.  
9. Η κυμαινόμενη φορολόγηση των προϊόντων καπνού και νικοτίνης ανάλογα με τις επιπτώσεις που μπορεί να επιφέρουν, επίσης αποτελεί μια αποδοτική πολιτική για τη μείωση των επιπτώσεων του καπνίσματος. Γι’ αυτόν τον λόγο θα πρέπει να γίνουν γνωστά στο ευρύ κοινό έγκυρα στοιχεία για τις επιπτώσεις τους στην υγεία των ατόμων και ειδικά γι’ αυτά με τη μεγαλύτερη τοξικότητα.
10. Δεν πρέπει να παραβλεφθεί ότι υπάρχουν άτομα τα οποία για διάφορους λόγους δεν μπορούν ή δεν θέλουν να διακόψουν το κάπνισμα. Σε αυτήν την περίπτωση θα πρέπει να τους παρέχονται εναλλακτικές λύσεις για τη μείωση των βλαβών από το κάπνισμα. Το βάπισμα, τα snus, τα διάφορα προϊόντα νικοτίνης και οι θερμαινόμενες συσκευές καπνού μπορούν να αντικαταστήσουν το συμβατικό κάπνισμα και να προσφέρουν καλύτερη υγεία σε αυτούς που θα τα προτιμήσουν τελικά. Χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η νέα Ζηλανδία και η Σουηδία, που πέτυχε να έχει ένα πολύ χαμηλό ποσοστό καπνιστών (5%) συμβατικού τσιγάρου, ήδη απολαμβάνουν τα θετικά αποτελέσματα της υιοθέτησης πολιτικών για μείωση των βλαβών από το κάπνισμα.

Τέλος, όπως τόνισε η κ. Νικολοπούλου, όλες οι προσπάθειες του SCOHRE επικεντρώνονται στη διάχυση της έγκυρης επιστημονικής γνώσης και στη δημιουργία επιστημονικών τεκμηρίων για τη μείωση των βλαβών από τη χρήση καπνού με σκοπό τη διαμόρφωση αποδοτικών και επικαιροποιημένων πολιτικών υγείας σύμφωνα με τα νέα δεδομένα και εξελίξεις.