Βιγκανισμός: Η νέα παγκόσμια κουλτούρα που ξεπερνά τη διατροφή
«Τα ζώα είναι φίλοι μου... και δεν τρώω τους φίλους μου», έλεγε ο Νομπελίστας Τζορτζ Μπέρναρ Σο, οπαδός του βιγκανισμού από πολύ νωρίς. Ο Χοακίν Φίνιξ, βραβευμένος με Όσκαρ και ένας απ’ τους σπουδαιότερους ηθοποιούς της γενιάς του, δηλώνει πως «είμαστε όλοι ζώα αυτού του πλανήτη. Είμαστε όλοι πλάσματα. Και τα μη ανθρώπινα ζώα βιώνουν πόνο όπως εμείς». «Αν τα σφαγεία είχαν γυάλινους τοίχους, όλοι θα ήμασταν χορτοφάγοι», συμπέρανε πικρά ο Πολ ΜαΚάρτνεϊ. Όλοι οι παραπάνω, καθώς και εκατομμύρια άλλοι, είναι οπαδοί του βιγκανισμού, που πλέον δεν αποτελεί απλώς μια διατροφική τάση, αλλά μια ολοκληρωμένη πολιτισμική, οικονομική και ψυχολογική θέση, η οποία επηρεάζει τη βιομηχανία τροφίμων, την εστίαση, την παραγωγή κρασιού και την αγορά εναλλακτικών προϊόντων κρέατος.
Η επιλογή του βιγκανισμού ως στάση ζωής υιοθετείται μαζικά από ανθρώπους σ’ όλο τον πλανήτη, οι οποίοι ανησυχούν για την υγεία, την ηθική μεταχείριση των ζώων και τις πληγές σε περιβάλλον και κλίμα. Η όλο και μεγαλύτερη ομάδα ανθρώπων που γίνονται vegan οδηγεί σε σημαντικές αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες και στις επιχειρηματικές πρακτικές σε παγκόσμιο επίπεδο. Έτσι, η παγκόσμια αγορά vegan τροφίμων αναμένεται να αυξηθεί από 37,37 δισ. δολάρια το 2024 σε 103 δισ. δολάρια έως το 2032.
Η οινοποιία, παραδοσιακά, χρησιμοποιεί ζωικά προϊόντα (για παράδειγμα, ασπράδια αυγών και ζελατίνη) για να πετύχει τη γεύση του κρασιού. Όμως, η άρνηση των vegan καταναλωτών να πιουν αυτά τα κρασιά οδηγεί όλο και περισσότερους οινοποιούς στο να στραφούν σε φυτικές εναλλακτικές, όπως πρωτεΐνες φυτών και το ηφαιστειακό ορυκτό, τον μπεντονίτη, για να δημιουργήσουν vegan κρασιά. Η Ευρώπη πρωτοστατεί στην κατανάλωση vegan κρασιών, με τη Γερμανία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο να αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 60% της συνολικής κατανάλωσης. Ενώ το Ισραήλ είναι η χώρα που εξελίσσει την τεχνολογία εναλλακτικού κρέατος, με επενδύσεις σχεδόν 1 δισ. δολαρίων.
Η παγκόσμια στροφή προς τον βιγκανισμό έχει οδηγήσει σε αύξηση των vegan επιλογών σε εστιατόρια και καταστήματα λιανικής. Αλυσίδες όπως η McDonald's έχουν εισαγάγει προϊόντα όπως το McPlant burger, ανταποκρινόμενες στη ζήτηση για φυτικές επιλογές. Στην Ευρώπη, όλα τα σούπερ μάρκετ και τα εστιατόρια –από μεγάλα και σπουδαία ρεστοράν, μέχρι πιτσαρίες της γειτονιάς– προσφέρουν ποικιλία vegan προϊόντων.
Τα τελευταία χρόνια, κυρίαρχη είναι η ζήτηση και για vegan καλλυντικά, από ευαισθητοποιημένους καταναλωτές που απαιτούν την ηθική στη βιομηχανία και σεβασμό στο περιβάλλον. Πολλές εταιρείες επενδύουν πλέον στην ανάπτυξη φυσικών και φυτικών εναλλακτικών λύσεων, ενώ οι επισημάνσεις στις συσκευασίες cruelty-free και vegan εμφανίζονται όλο και περισσότερο. Τα vegan καλλυντικά αποτελούν έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τομείς της παγκόσμιας βιομηχανίας ομορφιάς, καθώς η ζήτηση για προϊόντα χωρίς ζωικά συστατικά –κερατίνη, κολλαγόνο, λανολίνη, μέλι– και χωρίς δοκιμές σε ζώα αυξάνεται διαρκώς.
Γιατί όλο και πιο πολλοί άνθρωποι επιλέγουν τον βιγκανισμό και πού είναι πολύ διαδεδομένος
Οι κύριοι λόγοι που οδηγούν στον βιγκανισμό αφορούν την ευημερία και τα δικαιώματα των ζώων κατά 80,7%, οικολογικούς παράγοντες και ανησυχίες για τη βιωσιμότητα του πλανήτη κατά 70,6% και θέματα υγείας κατά 26,9%. Άλλωστε, μελέτες έχουν δείξει ότι μια ισορροπημένη φυτική διατροφή συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου χρόνιων νοσημάτων όπως οι καρδιοπάθειες, ο διαβήτης τύπου 2 και ορισμένοι τύποι καρκίνου. Επίσης, με την αποφυγή ζωικών προϊόντων, πολλοί άνθρωποι αναφέρουν βελτίωση της ενέργειας, του πεπτικού συστήματος και της συνολικής ευεξίας τους.
Πάνω απ’ όλα, όμως, είναι τα ηθικά κίνητρα, η ενσυναίσθηση και η αίσθηση υποχρέωσης για την προστασία των ζώων, που έχουν τον πρωταρχικό ρόλο. Η Ινδία, για θρησκευτικούς λόγους, έχει το υψηλότερο ποσοστό vegan στον κόσμο, με το 9% του πληθυσμού να ακολουθεί αυτή τη διατροφή, ενώ στην Κίνα, περίπου το 5% του πληθυσμού, δηλαδή περίπου 70 εκατομμύρια άνθρωποι, είναι vegan ή χορτοφάγοι. Η Ευρώπη έχει περίπου 2,6 εκατομμύρια vegan, που αντιπροσωπεύουν το 3,2% του ευρωπαϊκού πληθυσμού. Η τάση αυξάνεται σταθερά, ειδικά σε χώρες της Βόρειας και Δυτικής Ευρώπης, όπου οι καταναλωτές έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση σε πληροφόρηση και εναλλακτικά φυτικά προϊόντα.
Υπάρχουν κι εκείνοι οι ακτιβιστές του βιγκανισμού που αναπτύσσουν δράσεις από ειρηνικές διαμαρτυρίες έως πιο ριζοσπαστικές, σοκαριστικές ενέργειες. Γίνονται συχνά είδηση και η παρουσία τους υπάρχει σχεδόν σε όλες τις χώρες. Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλούν στο Ηνωμένο Βασίλειο, που οργανώσεις όπως οι Animal Rebellion και Direct Action Everywhere, πραγματοποιούν έντονες διαμαρτυρίες σε σούπερ μάρκετ και εστιατόρια, καταγγέλλοντας τη βιομηχανική κτηνοτροφία.
Οι περισσότεροι ακτιβιστές του βιγκανισμού ζητούν την πλήρη απελευθέρωση των ζώων και την κατάργηση κάθε μορφής εκμετάλλευσής τους. Εκτός από τις εισβολές σε φάρμες και σφαγεία, οργανώνουν δραματοποιημένα happening ή die-ins για να τραβήξουν την προσοχή στα δικαιώματα των ζώων. Ακόμη, είναι πολύ δραστήριοι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χρησιμοποιώντας κυρίως το Instagram και το TikTok για να διαδώσουν το μήνυμά τους και να κινητοποιήσουν υποστηρικτές.
Ο Φίλιπ Γουόλεν, δισεκατομμυριούχος, φιλάνθρωπος και ένθερμος ακτιβιστής για τα δικαιώματα των ζώων έχει προβλέψει για το μέλλον μας πως «ο vegan τρόπος ζωής δεν είναι μια μόδα, αλλά η έκφραση της βαθύτερης κατανόησης ότι όλα τα έμβια όντα αξίζουν σεβασμό και δικαιοσύνη. Είναι το επόμενο εξελικτικό βήμα της ανθρώπινης συνείδησης».
Η βάση είναι ξεκάθαρη: 100% φρέσκος ελληνικός μοσχαρίσιος κιμάς, αφράτα buns, σπιτικές σος, πατάτες κομμένες στο χέρι. Αλλά αυτό που μένει είναι η λεπτομέρεια.
17°
