Η μελαγχολία των γιορτών

Τα Χριστούγεννα αποτελούν για πολλούς μια περίοδο ιδιαίτερα αγχωτική. Η πεποίθηση πως δεν μπορούν να ανταποκριθούν με επιτυχία στις προσδοκίες που είναι συνδεδεμένες με τις γιορτινές ημέρες, δηλαδή να νιώθουν και να δείχνουν ευδιάθετοι, διασκεδαστικοί, γενναιόδωροι και λαμπεροί, μπορεί να τους βυθίσει στη θλίψη. Συγκρίνοντας αυτά που αισθάνονται οι ίδιοι με την εκδηλωτική συμπεριφορά των άλλων, καταλήγουν στο συμπέρασμα πως δεν στέκονται στο ύψος των περιστάσεων, αφού φίλοι και συνάδελφοι φαίνεται να απολαμβάνουν ό,τι στους ίδιους προκαλεί αρνητικά συναισθήματα.

Η σύγκριση ανόμοιων καταστάσεων, δηλαδή από τη μία των συναισθημάτων που βιώνουμε οι ίδιοι και από την άλλη της συμπεριφοράς που προβάλλουν οι άλλοι, έχει ως αποτέλεσμα συχνά να απογοητευόμαστε, να θεωρούμε ότι είμαστε προβληματικοί και εντελώς μόνοι σε μια τόσο χαρούμενη περίοδο, να κλεινόμαστε στον εαυτό μας, και να νιώθουμε διαρκώς πιεσμένοι.

Αν στα παραπάνω προσθέσει κανείς διάφορες αντικειμενικές δυσκολίες που πιθανόν ήδη βιώνουμε, όπως είναι ένας ξαφνικός χωρισμός, το πένθος για αγαπημένο πρόσωπο, μια σοβαρή ασθένεια, η ανεργία, τα επαγγελματικά ή τα οικονομικά προβλήματα, αντιλαμβάνεται ότι για ορισμένους αντί για περίοδο ξεγνοιασιάς και ευημερίας οι γιορτές μπορεί να μετατραπούν σε περίοδο ψυχικής και φυσικής ταλαιπωρίας.

Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι για τα κλειστά, μοναχικά άτομα που γενικά δεν επικοινωνούν εύκολα με τους άλλους, και για όσους πάσχουν από έντονο άγχος, εθισμούς, ή φοβίες, οι μέρες των γιορτών μπορεί να αποτελέσουν αληθινή δοκιμασία. Δεν είναι τυχαίο ότι κατά τη διάρκεια της εορταστικής περιόδου αυξάνονται τόσο η χρήση ψυχοφαρμάκων όσο και οι απόπειρες αυτοκτονιών στην Ελλάδα αλλά και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.

Αν δεν συνειδητοποιήσουμε πως η ψυχική μας υγεία δεν είναι δυνατόν να μεταβληθεί μόνο και μόνο επειδή είναι Χριστούγεννα και πως κάποιος απογοητευμένος από τις σχέσεις και την καθημερινότητά του δεν γίνεται ξαφνικά χαρούμενος και δοτικός με συνταγή, θα συνεχίσει να μας φαίνεται παράδοξο ότι εν μέσω των γιορτών μας καταβάλει το άγχος και η μελαγχολία.

Καλό είναι να μην επενδύουμε τα πάντα στις γιορτές. Για παράδειγμα, αν δεν το επιθυμούμε πραγματικά δεν χρειάζεται να πάρουμε σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον μας και να κάνουμε σχέδια επειδή πλησιάζει το ημερολογιακό (αλλά όχι απαραίτητα ψυχικό) ορόσημο της Πρωτοχρονιάς. Ας μην αντιμετωπίζουμε την έλευση του νέου έτους ως μια αφορμή για να αλλάξουμε τη ζωή μας με βίαιο τρόπο αν δεν είμαστε έτοιμοι για κάτι τέτοιο, αλλά ως μια ευκαιρία για ανάπαυλα, χαλάρωση και επανασύνδεση με συγγενείς και φίλους. Μα πάνω από όλα ας αντιμετωπίσουμε τις μέρες των Χριστουγέννων ως την καλύτερη στιγμή για να γιορτάσουμε όσα θετικά υπάρχουν ήδη στη ζωή μας.

Ας μη διστάσουμε να απευθυνθούμε σε κάποιον ειδικό της ψυχικής υγείας αν τα προβλήματά μας είναι σοβαρότερα από μια αίσθηση μοναξιάς, ή από μια μελαγχολία που μπορεί παροδικά να μας βαραίνει κατά τη διάρκεια των εορτών.

Είναι στο χέρι μας να δώσουμε στις γιορτές το νόημα που εμείς επιθυμούμε, απαλλαγμένοι από τα κοινωνικά και καταναλωτικά πρότυπα που συχνά μας εγκλωβίζουν σε συμπεριφορές που δεν μας εκφράζουν. Τα Christmas blues έχουν κι αυτά τη χάρη τους – κι αν είναι απλώς μια παροδική θυμική αντίδραση σε μια επιβεβλημένα διασκεδαστική ατμόσφαιρα, μην ανησυχείτε: μελαγχολήστε ελεύθερα.