Τραμπ: Τι σημαίνει «lame duck» και πόση εξουσία διατηρεί μετά την απώλεια του Κογκρέσου
Ο Ντόναλντ Τραμπ παραμένει στον Λευκό Οίκο, αλλά χάνει την υποστήριξη της πλειοψηφίας στο Κογκρέσο. Σύμφωνα με το Decision Desk HQ, τα αποτελέσματα του οποίου μεταδίδει το NewsNation, οι Δημοκρατικοί κερδίζουν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας. Για την τελευταία διετία της προεδρίας του, αυτό σημαίνει περισσότερα εμπόδια στη νομοθέτηση, δυσκολότερους διορισμούς και εντατικότερες έρευνες για την κυβέρνησή του.
Στην αμερικανική πολιτική ορολογία, η νέα συνθήκη ενισχύει την εικόνα ενός προέδρου «lame duck» — κυριολεκτικά, «κουτσής πάπιας». Ο όρος περιγράφει την εξασθένηση της πολιτικής επιρροής ενός ηγέτη που πλησιάζει στο τέλος της θητείας του ή δυσκολεύεται να προωθήσει την ατζέντα του. Δεν σημαίνει ότι παύει να κυβερνά ούτε ότι χάνει αυτομάτως τις συνταγματικές εξουσίες του.
Τι σημαίνει «lame duck» στην περίπτωση του Τραμπ;
Πρόκειται για πολιτικό χαρακτηρισμό, όχι για θεσμική αλλαγή στο αξίωμα του προέδρου. Ο Τραμπ θα συνεχίσει να ασκεί την προεδρία, αλλά θα έχει απέναντί του ένα Κογκρέσο που μπορεί να απορρίπτει τις νομοθετικές προτεραιότητές του και να ελέγχει συστηματικά τις αποφάσεις της κυβέρνησής του.
Για το ελληνικό κοινό, η βασική διαφορά είναι ότι η απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας στις ΗΠΑ δεν οδηγεί σε πτώση της κυβέρνησης. Ο πρόεδρος δεν χρειάζεται ψήφο εμπιστοσύνης από το Κογκρέσο για να παραμείνει στη θέση του. Η εκλογική ήττα περιορίζει την πολιτική του ευχέρεια, αλλά δεν τερματίζει τη θητεία του.
Γιατί έχει σημασία ότι οι Δημοκρατικοί κερδίζουν και τα δύο σώματα;
Το Κογκρέσο, η νομοθετική εξουσία των ΗΠΑ, αποτελείται από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία. Πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, οι Ρεπουμπλικανοί έλεγχαν και τα δύο σώματα, με πλειοψηφία 53 έναντι 47 εδρών στη Γερουσία και 218 έναντι 214 στη Βουλή, σύμφωνα με το NewsNation.
Η αλλαγή πλειοψηφίας δίνει στους Δημοκρατικούς τον έλεγχο της κοινοβουλευτικής ατζέντας και των επιτροπών. Θα μπορούν να αποφασίζουν ποιες νομοθετικές προτάσεις προχωρούν, να μπλοκάρουν μεγάλο μέρος του προγράμματος του Τραμπ και να προωθούν δικές τους πρωτοβουλίες. Ο έλεγχος της Γερουσίας προσθέτει ένα ακόμη κρίσιμο εργαλείο: τη δυνατότητα να εμποδίζουν την έγκριση προεδρικών υποψηφίων για δικαστικές θέσεις.
Μπορούν να «παγώσουν» το πρόγραμμά του;
Σε μεγάλο βαθμό, μπορούν να σταματήσουν πρωτοβουλίες που απαιτούν την ψήφιση νόμου. Ο Τραμπ δεν θα μπορεί πλέον να στηρίζεται σε ένα φιλικό Κογκρέσο για να προωθεί τις προτεραιότητές του. Θα χρειάζεται διαπραγματεύσεις με τους Δημοκρατικούς, οι οποίοι θα έχουν τη δυνατότητα να απορρίπτουν προτάσεις ή να απαιτούν αλλαγές.
Αυτό, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με πλήρη ακινησία της κυβέρνησης. Σύμφωνα με το NewsNation, ο πρόεδρος διατηρεί ευρείες εκτελεστικές αρμοδιότητες σε πεδία όπως η μεταναστευτική πολιτική, οι δασμοί και η εξωτερική πολιτική. Επομένως, η δυνατότητα του Κογκρέσου να τον περιορίσει εξαρτάται και από το είδος της απόφασης που επιχειρεί να εφαρμόσει.
Μπορούν οι Δημοκρατικοί να περάσουν το δικό τους πρόγραμμα;
Η κατάκτηση της πλειοψηφίας δεν τους δίνει ανεμπόδιστη εξουσία. Ο Τραμπ διατηρεί το δικαίωμα του βέτο και μπορεί να αρνηθεί να υπογράψει νομοσχέδια που εγκρίνει το Κογκρέσο. Οι Δημοκρατικοί αποκτούν ισχυρότερη δυνατότητα να εμποδίζουν τον πρόεδρο, αλλά η εφαρμογή μεγάλων δικών τους μεταρρυθμίσεων παραμένει δύσκολη.
Υπάρχει και ένα επιπλέον εμπόδιο μέσα στη Γερουσία: το λεγόμενο filibuster. Πρόκειται για κοινοβουλευτικό μηχανισμό που επιτρέπει στη μειοψηφία να καθυστερεί ή να μπλοκάρει τη νομοθετική διαδικασία. Για τα περισσότερα νομοσχέδια απαιτούνται 60 ψήφοι ώστε να ξεπεραστεί αυτό το εμπόδιο. Συνεπώς, μια απλή πλειοψηφία δεν αρκεί πάντοτε για να προχωρήσει η νομοθέτηση.
Τι αλλάζει στις έρευνες για την κυβέρνηση Τραμπ;
Οι Δημοκρατικοί αποκτούν τον έλεγχο των κοινοβουλευτικών επιτροπών, μαζί με τη δυνατότητα να διεξάγουν έρευνες και να εκδίδουν κλητεύσεις για κατάθεση ή προσκόμιση εγγράφων. Αυτό μπορεί να φέρει κυβερνητικά στελέχη αντιμέτωπα με δημόσιες ακροάσεις και απαιτήσεις για εξηγήσεις σχετικά με τις αποφάσεις τους.
Η άσκηση αυτού του ελέγχου μπορεί, πάντως, να προκαλέσει νέες συγκρούσεις. Όπως αναφέρει το NewsNation, επικαλούμενο το Reuters, αξιωματούχοι της κυβέρνησης ενδέχεται να αρνηθούν να συμμορφωθούν με κοινοβουλευτικές κλητεύσεις. Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι ένα υπουργείο Δικαιοσύνης υπό την ηγεσία προσώπων διορισμένων από τον Τραμπ θα ήταν απίθανο να κινηθεί για την επιβολή τους. Ο έλεγχος των επιτροπών, επομένως, αυξάνει την πίεση προς τον Λευκό Οίκο, χωρίς να εγγυάται ότι κάθε έρευνα θα προχωρά χωρίς εμπόδια.
Τι μπορεί να συμβεί με το Ανώτατο Δικαστήριο;
Η Γερουσία έχει καθοριστικό ρόλο στην έγκριση των ομοσπονδιακών δικαστών που προτείνει ο πρόεδρος. Με Δημοκρατική πλειοψηφία, πολλές επιλογές του Τραμπ μπορούν να μπλοκαριστούν.
Το μεγαλύτερο διακύβευμα θα προκύψει εάν αδειάσει θέση στο Ανώτατο Δικαστήριο πριν από τη λήξη της θητείας του. Σύμφωνα με το NewsNation, οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν να επιδιώξουν να καθυστερήσουν την πλήρωσή της μέχρι μετά τις προεδρικές εκλογές του 2028. Ο Τραμπ θα διατηρεί το δικαίωμα να προτείνει υποψήφιο, αλλά δεν θα ελέγχει τις ψήφους που απαιτούνται για την έγκρισή του.
Παραμένει αρκετά ισχυρός ώστε να εμποδίζει νομοθετικές πρωτοβουλίες των Δημοκρατικών και να ασκεί την εκτελεστική εξουσία. Αποδυναμώνεται, όμως, ως προς τη δυνατότητα να μετατρέπει το πρόγραμμά του σε νόμους, να εξασφαλίζει την έγκριση των προσώπων που επιλέγει και να αποφεύγει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Αυτό είναι το ουσιαστικό περιεχόμενο του «lame duck» στη νέα πολιτική συνθήκη: ένας πρόεδρος με σημαντικές εξουσίες, ο οποίος θα χρειάζεται πλέον να διαπραγματεύεται με τους αντιπάλους του για μεγάλο μέρος όσων θέλει να πετύχει στην τελευταία διετία της θητείας του.
12°
