Νέο πλαίσιο της ΕΕ δίνει μεγαλύτερη νομική ασφάλεια στις πόλεις για περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει νέους κανόνες για τον περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων τύπου Airbnb σε περιοχές όπου η στεγαστική πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη, επιδιώκοντας να προσφέρει μεγαλύτερη νομική ασφάλεια στις ευρωπαϊκές πόλεις.
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιλαμβάνεται στον Νόμο για την Οικονομικά Προσιτή Στέγαση (Affordable Housing Act), καθώς το κόστος κατοικίας έχει εξελιχθεί σε σημαντικό πρόβλημα για τους Ευρωπαίους. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, για το 51% των πολιτών που ζουν σε πόλεις, η πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή κατοικία αποτελεί άμεση και επείγουσα ανάγκη.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά στην ΕΕ. Η δραστηριότητα στις τέσσερις μεγαλύτερες πλατφόρμες σχεδόν διπλασιάστηκε από το 2018 έως το 2024, καταγράφοντας αύξηση 93%.
Παράλληλα, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις εμφανίζονται ιδιαίτερα συγκεντρωμένες σε περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν μεγάλες στεγαστικές πιέσεις. Ενδεικτικά, στο κέντρο της Μαδρίτης αντιστοιχούν περίπου 40 βραχυχρόνιες μισθώσεις ανά 100 κατοικίες που προσφέρονται για μακροχρόνια μίσθωση. Στο Ζάγκρεμπ, περισσότερο από το 19% των κατοικιών παραμένει ακατοίκητο.
Ωστόσο, αντίστοιχα μέτρα που έχουν λάβει κράτη-μέλη και δήμοι έχουν βρεθεί αντιμέτωπα με νομικές προσφυγές, κυρίως σχετικά με τη συμβατότητά τους με το δίκαιο της ΕΕ και τους κανόνες της ενιαίας αγοράς.
Ποιες περιοχές θα μπορούν να επιβάλλουν περιορισμούς
Κεντρική έννοια του προτεινόμενου πλαισίου είναι οι «περιοχές υπό στεγαστική πίεση», οι οποίες θα προσδιορίζονται με κοινή ευρωπαϊκή μεθοδολογία. Μεταξύ των κριτηρίων θα μπορούν να περιλαμβάνονται η σχέση μεταξύ τιμών κατοικίας και εισοδημάτων, καθώς και άλλοι δείκτες που αποτυπώνουν τη διαθεσιμότητα και την οικονομική προσιτότητα της στέγασης.
Στις συγκεκριμένες περιοχές, οι αρμόδιες αρχές θα μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να περιορίζουν τη χρήση κατοικιών για σκοπούς διαφορετικούς από την κύρια κατοικία. Αυτό μπορεί να αφορά τις βραχυχρόνιες τουριστικές μισθώσεις, τις δεύτερες κατοικίες ή την παρατεταμένη αχρησία ακινήτων.
Τα μέτρα θα πρέπει να είναι στοχευμένα, αναγκαία και αναλογικά, ενώ οι αρχές θα πρέπει να τεκμηριώνουν ότι συμβάλλουν πραγματικά στην αντιμετώπιση των τοπικών στεγαστικών πιέσεων.
Αυστηρότερες προϋποθέσεις για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Ειδικά για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι οι περιορισμοί θα πρέπει να αφορούν δραστηριότητες που μειώνουν το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών για μακροχρόνια χρήση. Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δίνεται στην κλίμακα, τη συχνότητα και τον εμπορικό χαρακτήρα της δραστηριότητας, όταν αυτά επιτείνουν τη στεγαστική πίεση.
Οι αρχές θα πρέπει επίσης να εφαρμόζουν τον ευρωπαϊκό κανονισμό για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων καταχώρισης και της αφαίρεσης ή απενεργοποίησης αγγελιών που δεν συμμορφώνονται με το ισχύον πλαίσιο.
«Βρισκόμαστε σε στεγαστική κρίση»
Ο επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν αναγνώρισε ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με «στεγαστική κρίση», επισημαίνοντας τη συμβολή των βραχυχρόνιων μισθώσεων στο πρόβλημα.
Όπως ανέφερε, απαιτείται δράση, καθώς «η στέγαση δεν είναι μόνο εμπόρευμα, αλλά δικαίωμα και θεμελιώδης πυλώνας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας». Τόνισε ακόμη ότι, πέρα από την κατασκευή και την ανακαίνιση κατοικιών, είναι επείγον να αξιοποιηθεί καλύτερα το υφιστάμενο στεγαστικό απόθεμα, ιδιαίτερα στις περιοχές που πλήττονται περισσότερο.
Η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής Τερέσα Ριμπέρα υπογράμμισε από την πλευρά της ότι όταν η αγορά δεν μπορεί να εξασφαλίσει ένα τόσο θεμελιώδες αγαθό όπως η οικονομικά προσιτή κατοικία, οι δημόσιες αρχές έχουν ευθύνη να παρέμβουν. Όπως σημείωσε, ο νέος νόμος παρέχει στις τοπικές αρχές μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου για να αντιμετωπίσουν τη στεγαστική κρίση.
Το προτεινόμενο πλαίσιο δεν μεταφέρει τη στεγαστική πολιτική στην αρμοδιότητα της ΕΕ. Η απόφαση για το εάν θα ληφθούν περιοριστικά μέτρα και ποια μορφή θα έχουν παραμένει στα κράτη-μέλη, τις περιφέρειες και τους δήμους.
Οι νέοι κανόνες αφορούν επίσης μέτρα σχετικά με την απόκτηση ή τη χρήση κατοικιών, όπως οι δεύτερες κατοικίες και τα ακίνητα που παραμένουν κενά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Για τους όρους που συνδέονται με την απόκτηση ακινήτων, η Επιτροπή προβλέπει ότι δεν θα μπορούν να εφαρμόζονται αναδρομικά και ότι θα πρέπει να υπάρχουν κατάλληλες μεταβατικές ρυθμίσεις.
23°
