Γροιλανδία : Τι γνωρίζουμε για το «πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας» του Τραμπ
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ότι υπάρχει ένα «πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας σε σχέση με τη Γροιλανδία». Η δήλωση αυτή προκάλεσε έκπληξη, έπειτα από ημέρες κλιμακούμενων εντάσεων, που κορυφώθηκαν με την απειλή επιβολής οικονομικών κυρώσεων σε οκτώ στενούς συμμάχους των ΗΠΑ, οι οποίοι αντιτάχθηκαν στα σχέδιά του να θέσει υπό αμερικανικό έλεγχο το ημιαυτόνομο έδαφος της Δανίας.
Τι θα μπορούσε λοιπόν να περιλαμβάνει αυτή η συμφωνία και θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή από τη Δανία και τη Γροιλανδία – οι οποίες έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να παραιτηθούν από την κυριαρχία τους στο μεγαλύτερο νησί του κόσμου;
Τι έχει ειπωθεί για το «πλαίσιο συμφωνίας»;
Ο πρόεδρος Τραμπ έκανε την ανακοίνωση μέσω της πλατφόρμας Truth Social την Τετάρτη, μετά από συνομιλίες στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας.
«Βάσει μιας εξαιρετικά παραγωγικής συνάντησης που είχα με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, διαμορφώσαμε το πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας αναφορικά με τη Γροιλανδία», έγραψε.
«Αυτή η λύση, εφόσον ολοκληρωθεί, θα είναι εξαιρετική για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και για όλα τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ».
Στη Δανία επικρατεί η άποψη ότι το ζήτημα απέχει πολύ από το να θεωρηθεί λήξαν και ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να διαμορφωθεί από κοινού μεταξύ Γροιλανδίας, Δανίας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, δήλωσε ότι βρίσκεται σε τακτική επικοινωνία με τον Ρούτε και ότι η Δανία είναι διατεθειμένη να διαπραγματευτεί «όλα τα πολιτικά ζητήματα – την ασφάλεια, τις επενδύσεις, την οικονομία».
«Αλλά δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε την κυριαρχία μας. Έχω ενημερωθεί ότι κάτι τέτοιο δεν συνέβη ούτε στις πρόσφατες συνομιλίες», ανέφερε σε δήλωσή της την Πέμπτη.
Η εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ, Άλισον Χαρτ, ανέφερε σε ανακοίνωσή της μετά τη συνάντηση Τραμπ – Ρούτε:
«Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Δανίας, Γροιλανδίας και Ηνωμένων Πολιτειών θα συνεχιστούν με στόχο να διασφαλιστεί ότι η Ρωσία και η Κίνα δεν θα αποκτήσουν ποτέ οικονομικό ή στρατιωτικό έρεισμα στη Γροιλανδία».
Η υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Ιβέτ Κούπερ, δήλωσε ότι ελπίζει πως αυτό σημαίνει ότι θα υπάρξουν «άμεσες συνομιλίες, όπως είχε ζητήσει η Δανία, μεταξύ Δανίας, Γροιλανδίας και Ηνωμένων Πολιτειών για την πορεία γύρω από τη Γροιλανδία, με πλήρη προστασία της κυριαρχίας της».
Υπάρχουν λεπτομέρειες για το τι θα μπορούσε να περιλαμβάνει η συμφωνία;
Οι δηλώσεις της Δανίας και της Γροιλανδίας ότι η κυριαρχία δεν είναι διαπραγματεύσιμη φαίνεται να απαντούν σε ανεπίσημες πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες εξετάζεται ένα μοντέλο παρόμοιο με αυτό των δύο βρετανικών στρατιωτικών βάσεων στην Κύπρο.
Οι βάσεις Ακρωτηρίου και Δεκέλειας τελούν υπό βρετανική κυριαρχία από την ανεξαρτησία της Κύπρου το 1960. Αν και η σχετική συνθήκη έχει τροποποιηθεί, οι περιοχές αυτές εξακολουθούν να θεωρούνται βρετανικό έδαφος.
Ερωτηθείσα εάν γνωρίζει τι περιλαμβάνει το πλαίσιο συμφωνίας, η Ιβέτ Κούπερ δήλωσε ότι αναμένει να συμβούν δύο πράγματα: «Πρώτον, να επανεκκινήσουν οι συνομιλίες που ζήτησαν η Δανία και η Γροιλανδία με τις Ηνωμένες Πολιτείες – συνομιλίες που είχαν ξεκινήσει στην Ουάσιγκτον την περασμένη εβδομάδα. Και δεύτερον, να υπάρξουν πολύ πρακτικές συζητήσεις για την ασφάλεια της Γροιλανδίας, με απόλυτη σαφήνεια ότι η κυριαρχία της δεν τίθεται υπό διαπραγμάτευση».
Σε αυτό το πλαίσιο, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ προσπάθησαν να καθησυχάσουν τις ΗΠΑ, δεσμευόμενοι για ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική. Ο Μαρκ Ρούτε δήλωσε στο πρακτορείο Reuters ότι το πλαίσιο συμφωνίας θα απαιτεί και αυτή τη συμβολή. «Θα συνεργαστούμε εντός του ΝΑΤΟ με τους ανώτατους στρατιωτικούς διοικητές μας για να καθορίσουμε τι χρειάζεται», δήλωσε, προσθέτοντας: «Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι μπορούμε να το κάνουμε αυτό πολύ γρήγορα. Σίγουρα ελπίζω μέσα στο 2026 – ίσως ακόμη και στις αρχές του 2026».
Μία από τις ιδέες που προωθεί το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η δημιουργία μιας «Αρκτικής Φρουράς» (Arctic Sentry), παρόμοιας με τη «Βαλτική Φρουρά» του ΝΑΤΟ, που ενίσχυσε την επιτήρηση πλοίων στη Βαλτική Θάλασσα μετά τη δολιοφθορά σε υποθαλάσσια καλώδια.
Θα ικανοποιούσε τον Τραμπ οποιαδήποτε συμφωνία χωρίς «ιδιοκτησία»;
Οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Βάσει συμφωνίας του 1951 με τη Δανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να αναπτύσσουν όσες στρατιωτικές δυνάμεις επιθυμούν στο νησί. Ήδη περισσότερα από 100 άτομα υπηρετούν μόνιμα στη βάση Pituffik, στο βορειοδυτικό άκρο της Γροιλανδίας.
Οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτικές βάσεις σε πολλές χώρες – όπως στη Γερμανία – χωρίς αυτές να αποτελούν κυρίαρχο αμερικανικό έδαφος.
Για την απόκτηση του νησιού, είχε απειλήσει ακόμη και με χρήση βίας – απειλή από την οποία υπαναχώρησε στο Νταβός, προκαλώντας ανακούφιση στους συμμάχους του στο ΝΑΤΟ.
Το ΝΑΤΟ ιδρύθηκε το 1949 στη βάση της αρχής ότι επίθεση εναντίον ενός συμμάχου ισοδυναμεί με επίθεση εναντίον όλων. Οι επιθέσεις αυτές θεωρούνται εξωτερικές, και η Δανία είχε καταστήσει σαφές ότι μια στρατιωτική επίθεση θα σήμαινε το τέλος της διατλαντικής συμμαχίας.
Γιατί θέλει ο Τραμπ τη Γροιλανδία και τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό για το ΝΑΤΟ και την ΕΕ;
Ο Τραμπ προσπαθεί να αγοράσει τη Γροιλανδία από τη Δανία από την πρώτη του θητεία – και δεν είναι ο μόνος Αμερικανός πρόεδρος που το επιχείρησε.
Υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ χρειάζονται τη Γροιλανδία για να προστατευθούν από πιθανές επιθέσεις της Ρωσίας και της Κίνας.
Έχει επίσης δηλώσει ότι η Γροιλανδία είναι κρίσιμη για το σχέδιό του «Χρυσός Θόλος» (Golden Dome), ένα αμυντικό σύστημα αντιπυραυλικής προστασίας, στο οποίο θα μπορούσαν να συμμετάσχουν και ευρωπαϊκοί σύμμαχοι.
Πέρα από τη στρατηγική της θέση, η Γροιλανδία διαθέτει τεράστια – και σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτα – αποθέματα σπάνιων γαιών, απαραίτητων για τεχνολογίες όπως τα κινητά τηλέφωνα και τα ηλεκτρικά οχήματα.
Ο Τραμπ δεν έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν τα ορυκτά του νησιού, αλλά έχει πει ότι ο αμερικανικός έλεγχος «τοποθετεί όλους σε εξαιρετική θέση, ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια και τα ορυκτά».
13°
