Σφαίρες χωρίς στόχο στο Ιράν: νεκροί περαστικοί και παιδιά ανάμεσα στα θύματα της αιματηρής καταστολής
Δεν φώναζε συνθήματα, δεν κρατούσε πανό, δεν συμμετείχε στη διαδήλωση. Ο 22χρονος φοιτητής τέχνης από το Ιράναπλώς περπατούσε προς το σπίτι του στην Τεχεράνη, όταν μια καραμπίνα έκοψε απότομα τη ζωή του. Έπεσε νεκρός στο πεζοδρόμιο, την ώρα που οι δυνάμεις ασφαλείας άνοιγαν πυρ αδιακρίτως εναντίον του πλήθους.
Η δολοφονία του στις 8 Ιανουαρίου είναι μόνο ένα από τα δεκάδες περιστατικά που, σύμφωνα με μαρτυρίες και οικογένειες θυμάτων, δείχνουν ότι στην τελευταία εξέγερση κατά του καθεστώτος στο Ιράν δεν σκοτώθηκαν μόνο διαδηλωτές, αλλά και απλοί πολίτες που βρέθηκαν τυχαία στο λάθος σημείο τη λάθος στιγμή.
«Σταθήκαμε για λίγο να δούμε τι γίνεται στην πλατεία Βανάκ. Τότε ήρθαν οι άνδρες με τα μαύρα και άρχισαν να πυροβολούν προς κάθε κατεύθυνση», είπε φίλος του Αράς, μιλώντας τηλεφωνικά στο Reuters με φωνή που έσπαγε από τη συγκίνηση. «Έπεσε αμέσως. Ήταν νεκρός».
Το Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα όλες τις μαρτυρίες, ούτε να προσδιορίσει πόσοι από τους χιλιάδες νεκρούς ήταν περαστικοί ή άνθρωποι που απλώς βρίσκονταν κοντά στις διαδηλώσεις. Ωστόσο, οι αφηγήσεις συγγενών και αυτοπτών μαρτύρων σκιαγραφούν μια εικόνα αδιάκριτης χρήσης θανατηφόρας βίας.
Από τις 8 Ιανουαρίου, όταν οι διαμαρτυρίες εξαπλώθηκαν σε όλη τη χώρα, οι αρχές μπλόκαραν τηλεφωνικές γραμμές και το διαδίκτυο, δυσκολεύοντας την επικοινωνία με τον έξω κόσμο. Η ιρανική κυβέρνηση αποδίδει τους θανάτους σε «τρομοκράτες και ταραχοποιούς» που, όπως λέει, καθοδηγούνται από εξόριστους αντιπάλους και ξένες δυνάμεις, κυρίως τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Η Διεθνής Αμνηστία καταγγέλλει ότι αστυνομικοί και μέλη των Φρουρών της Επανάστασης πυροβολούσαν από δρόμους και ταράτσες, ακόμη και από στέγες τζαμιών και αστυνομικών τμημάτων, με στόχο κεφάλια και στήθη άοπλων ανθρώπων. «Τα στοιχεία δείχνουν μια συντονισμένη πανεθνική κλιμάκωση παράνομης χρήσης θανατηφόρας βίας», αναφέρει η οργάνωση.
Ανάμεσα στα θύματα και η 16χρονη Φαρίμπα. Πήγε με τη μητέρα της απλώς να παρακολουθήσει τι συμβαίνει στην πλατεία της γειτονιάς τους. Όταν άρχισαν οι πυροβολισμοί, η μητέρα της την τράβηξε πίσω από ένα παρκαρισμένο αυτοκίνητο. Μέσα στον πανικό, έχασε το χέρι της.
«Έτρεχα στους δρόμους, φώναζα το όνομά της. Χάθηκε», λέει η μητέρα της, Μανιζέχ. Δύο ημέρες αργότερα βρήκαν τη σορό της στο Ιατροδικαστικό Κέντρο Καχριζάκ, μέσα σε μαύρη σακούλα, με σφαίρα στην καρδιά. Οι αρχές τους είπαν ότι τη σκότωσαν «τρομοκράτες». «Όχι», απαντά η μητέρα. «Ήμουν εκεί. Οι δυνάμεις ασφαλείας πυροβολούσαν τον κόσμο. Αυτοί σκότωσαν το παιδί μου».
Βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα δείχνουν οικογένειες να ψάχνουν απελπισμένες ανάμεσα σε εκατοντάδες σακούλες πτωμάτων σε νεκροτομεία της Τεχεράνης. Γιατρός που έφυγε από το Ιράν στις 14 Ιανουαρίου περιγράφει νοσοκομεία ασφυκτικά γεμάτα τραυματίες από πυροβολισμούς.
Στην Ισφαχάν, ένας 43χρονος σκοτώθηκε επειδή άνοιξε το μαγαζί του για να κρύψει έφηβους που έτρεχαν να σωθούν. Στην Τεχεράνη, οικογένεια βρήκε τη σορό της 28χρονης δασκάλας Νασταράν σε αποθήκη, με τραύμα από σφαίρα. Τους επέτρεψαν να την πάρουν μόνο αν τη θάψουν μακριά και αν δεχθούν να κατηγορήσουν «τρομοκράτες».
Σε άλλες περιπτώσεις, άνθρωποι απλώς εξαφανίστηκαν. Στη Ραστ, οι δυνάμεις ασφαλείας εισέβαλαν σε διαμέρισμα, συνέλαβαν μια 33χρονη που παρακολουθούσε τις διαδηλώσεις από το παράθυρο και έκτοτε η οικογένειά της δεν γνωρίζει πού βρίσκεται.
Η καταστολή έχει μετατραπεί σε έναν από τους σοβαρότερους κλυδωνισμούς για το ιρανικό καθεστώς εδώ και χρόνια. Η δικαιοσύνη έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο εκτελέσεων συλληφθέντων, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ έχει απειλήσει με παρέμβαση αν συνεχιστούν οι θάνατοι στους δρόμους.
Για τις οικογένειες όμως, τα γεωπολιτικά παιχνίδια δεν έχουν σημασία. Εκείνο που μένει είναι οι άδειες καρέκλες στο σπίτι, τα παιδιά που δεν γύρισαν ποτέ και η βεβαιότητα ότι, σε εκείνες τις νύχτες του Ιανουαρίου, οι σφαίρες δεν ξεχώριζαν διαδηλωτές από περαστικούς.
12°
