Σαν σήμερα 4 Νοεμβρίου 1995: Η δολοφονία του Γιτζάκ Ράμπιν στο Τελ Αβίβ

Στις 4 Νοεμβρίου 1995 δολοφονήθηκε στο Τελ Αβίβ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Γιτζάκ Ράμπιν. Σήμερα η Πλατεία Βασιλέων του Ισραήλ όπου έγινε το φονικό έχει το όνομά του

Μετά από μια μεγάλη συγκέντρωση υπέρ της ειρηνευτικής διαδικασίας του Όσλο, ο Γιγκάλ Αμίρ, ένας Ισραηλινός εθνικιστής, φοιτητής της Νομικής, πυροβόλησε τον Ράμπιν δύο φορές στην πλάτη με Beretta 84F, τραυματίζοντας ελαφρά και τον φρουρό Γιοράμ Ρούμπιν. Ο δράστης συνελήφθη επί τόπου. Ο Ράμπιν μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο Ιχιλόβ όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός του, από αιμορραγία και κατάρρευση και των δύο πνευμόνων. Στην τσέπη του βρέθηκε αιματοβαμμένο ένα σημείωμα με τους στίχους του «Shir LaShalom», του ύμνου της ειρήνης που είχε ακουστεί στη λαϊκή εκδήλωση.

Ο Αμίρ δήλωσε ότι ενήργησε για να ανακόψει τις Συμφωνίες του Όσλο, επικαλούμενος θρησκευτικές-νομικές έννοιες όπως η «νόμιμη στοχοποίηση» προσώπου που «θέτει σε κίνδυνο» Εβραίους μέσω παραχωρήσεων γης. Σύγχρονες αναλύσεις επισημαίνουν τον συνδυασμό θρησκευτικού φανατισμού και υπερεθνικισμού, ως καθοριστικό για την απόφασή του. Είχε όμως προηγηθεί βαρύ κλίμα εναντίον του Ράμπιν: αφίσες τον απεικόνιζαν με στολή SS, ενώ είχαν εμφανιστεί κρεμάλες με ομοιώματά του σε διαδηλώσεις. Στις 5 Οκτωβρίου 1995, στην πλατεία Σιωνισμού, στην Ιερουσαλήμ, αυτό το τοξικό περιβάλλον είχε γίνει φανερό με διαδηλώσεις εξτρεμιστών, και οι φονταμενταλιστικοί κύκλοι θεωρούσαν πλέον «νομιμοποιημένη» την ιδέα της βίας εναντίον του.

Αιματοβαμμένο αντίγραφο των στίχων του «Shir LaShalom» (Τραγούδι για την Ειρήνη), που βρέθηκε στην τσέπη του Ισραηλινού πρωθυπουργού Γιτζάκ Ράμπιν μετά τη δολοφονία του © Universal History Archive/Universal Images Group via Getty Images

Όμως, τη δολοφονία διευκόλυναν αστοχίες στην ασφάλειά του Ράμπιν. Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής Σαμγκάρ, μιας κρατικής επιτροπής υπό τον πρώην ανώτατο δικαστή Μεΐρ Σαμγκάρ που συστάθηκε 19 Νοεμβρίου 1995 και εξέδωσε το πόρισμά της στις 28 Μαρτίου 1996, η δολοφονία κατέστη δυνατή εξαιτίας της χαλαρής περιμέτρου και της μη τήρησης πρωτοκόλλων στην έξοδο προς το αυτοκίνητο. Επίσης, ο συντονισμός ανάμεσα στους σωματοφύλακες, στην αστυνομία και στις ειδικές μονάδες θεωρήθηκε ανεπαρκής, υποτιμήθηκε η απειλή από Εβραίους εξτρεμιστές και ο τότε διοικητής ασφαλείας Κάρμι Γκιλόν κατηγορήθηκε για ανικανότητα. Ο Γκιλόν παραιτήθηκε. Μέρος του πορίσματος παρέμεινε απόρρητο ενώ οι μυστικές υπηρεσίες ξεκίνησαν διείσδυση σε ριζοσπαστικούς κύκλους. Ο Αμίρ καταδικάστηκε σε ισόβια και σε επιπλέον ποινές· οι συνεργοί του, όπως ο αδελφός του, ο Χαγκάι, καταδικάστηκαν για συνωμοσία και οπλοκατοχή. Ο Αμίρ παραμένει έγκλειστος χωρίς προοπτική αποφυλάκισης στο ισραηλινό σωφρονιστικό σύστημα· κρατήθηκε για πολλά χρόνια σε απομόνωση. Το 2004 παντρεύτηκε διά πληρεξουσίου τη Λαρίσα Τρεμποβλέρ· το 2007 απέκτησαν γιο μέσω τεχνητής γονιμοποίησης, με σχετικές δικαστικές και διοικητικές αποφάσεις.

Ο Σιμόν Πέρες αντικατέστησε τον Ράμπιν σε υπηρεσιακή κυβέρνηση, αλλά η κοινωνία βρισκόταν σε σοκ: η αιματοβαμμένη παρτιτούρα του «Shir LaShalom» έγινε εθνικό σύμβολο — ακόμη ένα τραυματικό γεγονός για τους Εβραίους. Η διαδικασία του Όσλο υπονομεύτηκε: η ειρηνευτική τροχιά χάθηκε· πλήθος μελετών και μαρτυριών ερμήνευσαν τη δολοφονία ως στιγμή μετά από την οποία, το μομέντουμ της λύσης του μεσανατολικού δεν ανακτήθηκε ποτέ.

Ποιος ήταν ο Γιτζάκ Ράμπιν

Σχετικό Άρθρο

Κοσμος Συνελήφθη η ανώτατη στρατιωτική νομικός του Ισραήλ για διαρροή βίντεο κακοποίησης

Newsroom 03.11.2025, 19:12

Ο Γιτζάκ Ράμπιν ήταν στρατιωτικός και πολιτικός της Εργατικής παράταξης, οργανωτής της ισραηλινής νίκης στον Πόλεμο των Έξι Ημερών, πρέσβης στις ΗΠΑ (1968–1973), πρωθυπουργός το 1974–1977 και ξανά το 1992–1995. Ως πρωθυπουργός υπέγραψε την ισραηλινο-ιορδανική συνθήκη ειρήνης τον Οκτώβριο του 1994 και προώθησε τις Συμφωνίες του Όσλο με την Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Βραβεύτηκε μαζί με τον Πέρες και τον Αραφάτ με το Νόμπελ της Ειρήνης, δεδομένου ότι οι εν λόγω συμφωνίες προέβλεπαν αμοιβαία αναγνώριση του Ισραήλ και της ΟΑΠ, ένα πλαίσιο για τη μεταβατική αυτοδιοίκηση των Παλαιστινίων.

Υπάρχει επίσημη ημέρα μνήμης την 12η Χεσβάν κάθε έτους (κατά το εβραϊκό ημερολόγιο), θεσπισμένη με νόμο του 1997: υποστολή σημαίας, τελετές σε όλους τους κρατικούς θεσμούς, στο στράτευμα και στα σχολεία, καθώς και μνημόσυνο στον τάφο του στο Όρος Χερτσλ. Αλλά, κοινωνικά, η μνήμη είναι πολωμένη: περίπου οι μισοί Ισραηλινοί Εβραίοι δηλώνουν ότι η ημέρα τους λυπεί, ενώ σχεδόν οι άλλοι μισοί λένε ότι «μοιάζει με κάθε άλλη μέρα». Τα τελευταία χρόνια, μετρήσεις δείχνουν και αυξημένο φόβο για νέες πολιτικές δολοφονίες.