Είχες και στο χωριό σου Χαλογουίν..!: Ναι, είχα, τώρα μίλα μου γι’ αυτό

Είμαστε πολλοί που αγαπάμε το Χαλογουίν στην Ελλάδα και ας μην είχαμε στο χωριό μας. Μας αρέσει η dark-ίλα, το πεισιθάνατο κλίμα της γιορτής, το goth aesthetic, οι κολοκύθες, οι τρομακτικές ιστορίες και οι ταινίες (και οι σειρές) τρόμου ή που τελοσπάντων κάπως φλερτάρουν με το μεταφυσικό και το έξω από αυτόν τον κόσμο.

Όμως, το Χαλογουίν δεν είναι απλώς μια εμπορική γιορτή. Πίσω από τις μεταμφιέσεις, τα tricks or treats και την τρομάρα κρύβεται ένα αρχαίο έθιμο με βαθιές ρίζες στην παγανιστική και χριστιανική παράδοση.

Πώς, όμως, ξεκίνησε αυτό που δεν είχαμε στο χωριό μας, αλλά μας αρέσει πολύ;

Η προέλευση του Χαλογουίν (Halloween στα αγγλικά) εντοπίζεται στη γιορτή Samhain των αρχαίων Κελτών, που σηματοδοτούσε το τέλος της συγκομιδής και την αρχή του χειμώνα. Οι Κέλτες πίστευαν ότι τη νύχτα της 31ης Οκτωβρίου, το πέπλο ανάμεσα στους ζωντανούς και τους νεκρούς γινόταν λεπτό, επιτρέποντας στα πνεύματα να επιστρέψουν στη γη και στους ανθρώπους να βλέπουν πέρα από τα χειροπιαστά και γήινα.

Για να αποτρέψουν τα μοχθηρά πνεύματα ή για να καλοπιάσουν τα ευγενικά φαντάσματα, άναβαν φωτιές και φορούσαν μάσκες (κάποτε τρομακτικές).

Με την εξάπλωση του Χριστιανισμού, η γιορτή ενσωματώθηκε στο All Hallows’ Eve – την παραμονή της Ημέρας των Αγίων Πάντων (All Saints’ Day), που τιμάται την 1η Νοεμβρίου. Από εκεί προέρχεται και η λέξη Halloween, ως συντομογραφία του “Hallows’ Evening”.

Τι αντιπροσωπεύει σήμερα το θορυβώδες Χαλογουίν;

Στη σύγχρονη εποχή, το Halloween έχει μετατραπεί σε πολιτισμικό φαινόμενο, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, τον Καναδά και το Ηνωμένο Βασίλειο. Αντιπροσωπεύει τη γοητεία του φανταστικού και του τρομακτικού, την ανάγκη να παίξουμε με τους φόβους μας ή και να τους καφρίσουμε, αλλά και την ανάγκη μας να συμμετέχουμε σε αυτό το παιχνίδι σε ομάδες και με δημιουργικότητα και ενθουσιασμό.

Παρότι στην Ελλάδα δεν έχει τις ίδιες ρίζες, τα τελευταία χρόνια το Χαλογουίν έχει γίνει εξαιρετικά δημοφιλές ως γιορτή που μπορεί να φέρει στο παιχνίδι τόσο τους ενήλικες όσο και τα πιτσιρίκια – ας είναι καλά τα θεματικά πάρτι, τα εμπορικά events και τα παιχνιδάδικα που γεμίζουν με εποχιακά είδη (κολοκύθες, μάσκες, κοστούμια για μεταμφιέσεις μικρών και μεγάλων και πάει λέγοντας).

Από τις παγανιστικές τελετές μέχρι τα TikTok challenges με φαντάσματα, το Halloween παραμένει μια γιορτή που παντρεύει το παρελθόν με το παρόν, το μυστήριο με το χιούμορ, και τον φόβο με τη φαντασία.

Και οι...μοχθηρά χαμογελαστές κολοκύθες πώς μας προέκυψαν;

Στην Ιρλανδία και τη Σκωτία, οι άνθρωποι συνήθιζαν να σκαλίζουν γογγύλια ή πατάτες και να τοποθετούν μέσα τους αναμμένα κάρβουνα ή κεριά, δημιουργώντας τρομακτικά πρόσωπα. Αυτό γινόταν για να απομακρύνουν τα κακά πνεύματα τη νύχτα του Samhain.

Ο θρύλος λέει ότι ο Stingy Jack, ένας πανούργος άντρας που ξεγέλασε τον Διάβολο πολλές φορές, καταδικάστηκε να περιπλανιέται αιώνια στο σκοτάδι με ένα φανάρι φτιαγμένο από γογγύλι και κάρβουνο. Έτσι γεννήθηκε η φιγούρα του Jack-o’-lantern.

Και γιατί κολοκύθες και όχι γογγύλια;

Όταν οι Ιρλανδοί μετανάστευσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες τον 19ο αιώνα, ανακάλυψαν ότι οι κολοκύθες ήταν πιο μεγάλες, πιο μαλακές και πιο εύκολες στο σκάλισμα από τα γογγύλια. Έτσι, το έθιμο προσαρμόστηκε και οι κολοκύθες έγιναν το βασικό σύμβολο του Halloween.

Σήμερα οι Jack-o’-lanterns κολοκύθες συμβολίζουν την προστασία από το κακό για εκείνη τη μέρα που τα πνεύματα κυκλοφορούν ελεύθερα ανάμεσά μας, ενώ επίσης είναι σύμβολο της μετάβασης από το φθινόπωρο στον χειμώνα. Ε, καλά, το ότι αντιπροσωπεύουν τη δημιουργικότητα (και το παιχνίδι με τον φόβο), αυτό ισχύει μόνο για εκείνους που αποφασίζουν να «σκάψουν» και να σκαλίσουν μόνοι τους την κολοκύθα, πράγμα σπάνιο πια...

ΠΗΓΕΣ: History.com, National Geographic