«Ζαβαρακατρανέμια»: Ποια η ερμηνεία πίσω από τους στίχους του τραγουδιού του Γ. Μαρκόπουλου

Ο Γιάννης Μαρκόπουλος έφυγε σήμερα (10.6) από τη ζωή σε ηλικία 84 ετών. Ένα από τα τραγούδια που φέρουν τη σφραγίδα του σπουδαίου μουσικοσυνθέτη είναι το «Ζαβαρακατρανέμια». Ακούστηκε για πρώτη φορά στην ταινία «Επιχείρησις Απόλλων» και συνδέθηκε με τη φωνή του Νίκου Ξυλούρη.

Οι ιδιαίτεροι στίχοι του έχουν δημιουργήσει ένα «μυστήριο» πίσω από το νόημά του και φαίνεται ότι αποτελούν ένα μήνυμα κατά της δικτατορίας. 

Ο Γιάννης Μαρκόπουλος πριν από 16 χρόνια είχε εξηγήσει στην εκπομπή της ΕΡΤ «Συναντήσεις», τί σημαίνουν οι στίχοι, αλλά και τη συζήτηση που είχε με τον συνδημιουργό του κομματιού, Λευτέρη Παπαδόπουλο. «Όταν έγραψα το "Ζαβαρακατρανέμια" μέσα στη δεκαετία του ’60, γύρω στο ’66, είναι ένα από τα μέρη μίας μουσικής τελετής που λέγεται “Ιδού ο Νυμφίος έρχεται”, το οποίο διατηρώ ακόμη ανέκδοτο. Κι έμεινε αυτό το τραγούδι όπου περιέχει πάρα πολλές σημαντικές λέξεις που είναι καθαρά ελληνικές. Ας το εξηγήσω, για πρώτη φορά, γίνεται σε αυτήν την εκπομπή, δεν το 'χω ξαναπεί. Το αλληλούια δεν είναι εβραϊκή λέξη, είναι η αλληλουχία και έφυγε το Χ. Αλληλουχία, τόσο απλό. Το Ίλεως είναι το ίλεως, Ζάβαρα είναι -όπως καμιά φορά λέμε στην Κρήτη ‘’Μα το Ζα’’, το Δία. Είναι μία εικόνα, όχι ακριβώς του Δία, αλλά μία εικόνα μέσα από τη ζωή του. Το Ζήτα παίζει τεράστιο ρόλο και είναι μία λέξη πάρα πολύ και βαθιά και αρχαία που έχουν χρησιμοποιήσει πολλές φορές σε θέματα εμπόλεμης κατάστασης. Λάμα είναι η κόψη του μαχαιριού, το νάμα είναι βάπτισμα, νέμια η ησυχία, αλλά όλες αυτές οι λέξεις μαζί ήταν μία έντονη διαμαρτυρία. Και αυτό το θέμα είναι πάλι ποίηση, αλλά έχει μία έντονη διαμαρτυρία», εξήγησε.

Έτσι, προκύπτει ότι τα «ζάβαρα» είναι τα λάβαρα, το «κάτρα» είναι τα μαύρα και το «νέμια» είναι το ανέμισαν. Δηλαδή: Μαύρα λάβαρα ανέμισαν. Το «λάμα» είναι το μαχαίρι και το ίλεως είναι το έλεος. Συνεπώς προκύπτει ότι Ζάβαρα κάτρα νέμια σημαίνει ότι Λάβαρα Μαύρα Ανέμισαν. Ίλεος Ίλεος σημαίνει Έλεος, Έλεος και Λάμα Λάμα Νάμα Νάμα Νέμια = Το μαχαίρι, το μαχαίρι μάνα μάνα Ανέμισαν.