Ζωντανά βιβλιοπωλεία

Η ελληνική αγορά βιβλίου είναι από τις πιο μικρές παγκοσμίως: είμαστε λίγοι και διαβάζουμε λιγότερο από άλλους λαούς. Επίσης βλέπουμε τηλεόραση περισσότερο από άλλους, ενώ οι επιδόσεις μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι αξιοζήλευτες.

Αυτά δεν είναι καλά νέα για τους εκδοτικούς οίκους συνολικά. Στο κοντινό μέλλον θα επιβιώσουν ελάχιστοι μεγάλοι οίκοι, που μάλιστα θα τα πηγαίνουν εξαιρετικά, γιατί θα συγκεντρώσουν όλο το αναγνωστικό κοινό και όλους τους «ευπωλήτους» συγγραφείς. Οι μεσαίου μεγέθους δεν θα μπορούν πλέον να παρουσιάζουν κέρδη και θα αναπτυχθεί ένα δίκτυο από πολλά μικρά εκδοτικά συγκεκριμένης στόχευσης και υψηλής ποιότητας, που δεν θα απασχολούν πάνω από τρία με πέντε άτομα.

Τα ίδια και με τα βιβλιοπωλεία. Η Ελλάδα δεν μπορεί να συντηρήσει πάνω από μία αλυσίδα με πολλά υποκαταστήματα ανά την επικράτεια, άλλα τρία ή τέσσερα μεγάλα βιβλιοπωλεία και πολλά μικρά, απολύτως «οικογενειακά» ανεξάρτητα, που όμως δεν θα έχουν ελπίδες επιβίωσης αν δεν παρουσιάσουν κάτι που να τα κάνει πραγματικά να ξεχωρίζουν. Και δεν μιλάμε μόνο για τα προφανή: οι ιδιοκτήτες τους και οι εργαζόμενοι σε αυτά οφείλουν να είναι ενήμεροι για μερικές χιλιάδες τίτλους και για όλες τις νέες κυκλοφορίες, ο χώρος πρέπει να υποστηρίζει εκδηλώσεις και παρουσιάσεις, οι εκδηλώσεις και οι παρουσιάσεις αυτές πρέπει να γίνονται τακτικά, ο χώρος πρέπει να είναι «full wired and plugged in», και μακάρι να είναι και μεικτής χρήσης: βιβλιοκαφέ.

Η εικόνα είναι φτιαγμένη με το πρόγραμμα Copilot.

Τα ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία πρέπει να φροντίσουν και τα εξής:

1. Ίντερνετ. Πρέπει να έχουν καλή διαδικτυακή παρουσία, και όχι μόνο μια σελίδα στο Facebook (αυτή μπορεί να σταθεί μόνο επικουρικά). Ένα σάιτ, όπου θα παρουσιάζονται οι νέες εκδόσεις, με προτάσεις του βιβλιοπωλείου, συνεντεύξεις συγγραφέων, μεταφραστών, εκδοτών κλπ., καλούς, «εύστροφους», πρωτότυπους λογαριασμούς στα ΜΚΔ και γρήγορο e-shop.
2. Concept και θεματικά βιβλιοπωλεία. Ένα ανεξάρτητο βιβλιοπωλείο δεν μπορεί να περιμένει μόνο την πελατεία της γειτονιάς. Πρέπει να προσελκύει πελατεία και να ξεχωρίζει. Μπορεί να είναι ένα εστετίστικο, «αριστοκρατικό» βιβλιοπωλείο. Ή ένα βιβλιοπωλείο που θα πουλά ένα μόνο βιβλίο την εβδομάδα. Ή που θα προσφέρει υψηλής ποιότητας καφέ. Ή που θα είναι αρχιτεκτονικά υψηλού επιπέδου. Ή που θα διαθέτει ρούχα και αξεσουάρ για βιβλιόφιλους. Ή που θα κάνει νυχτερινές παρουσιάσεις βιβλίων μόνο. O altra cosa.
3. Ιδιαίτερα βιβλιοπωλεία. Ένα βιβλιοπωλείο αφιερωμένο αποκλειστικά στην αστυνομική λογοτεχνία, αίφνης, θα είχε καλές πιθανότητες επιτυχίας. Ένα ανεξάρτητο βιβλιοπωλείο με ειδίκευση στην παιδική και εφηβική λογοτεχνία, με παιδική λέσχη, παιδότοπο, συνεργάτες που θα πρόσφεραν στα παιδιά κάτι παραπάνω από ένα ευχάριστο απόγευμα έχει περισσότερες πιθανότητες να ευημερήσει από ένα ακόμη «ίδιο» με τα άλλα βιβλιοχαρτοπωλείο.
4. Γειτονιά. Ένα ανεξάρτητο βιβλιοπωλείο πρέπει να γίνει ο πυρήνας των ζυμώσεων της γειτονιάς του. Να πρωτοστατεί στα θέματα που απασχολούν την κοινότητα. Και πρέπει να της μαθαίνει πράγματα: να είναι ένας δίαυλος αμφίδρομης επικοινωνίας.

Το αναγνωστικό κοινό στην Ελλάδα θα διευρύνεται ολοένα. Και, μολονότι αγαπάμε τα μεγάλα βιβλιοπωλεία των αλυσίδων με τα άπειρα βιβλία –και όχι μόνο βιβλία, αλλά και χίλια δυο άλλα προϊόντα που επίσης αγαπάμε και θέλουμε να έχουμε–, είμαστε με το μέρος των ανεξάρτητων βιβλιοπωλείων. Αυτές οι νησίδες πολιτισμού πρέπει να επιβιώσουν. Και θα επιβιώσουν.