Μικρά ποιοτικά εκδοτικά, για πολύ μικρά παιδιά - Μέρος 2ο

Όπως γράφαμε και στο προηγούμενο σημείωμά μας, τα οφέλη του παιδικού βιβλίου είναι μεγάλα και αδιαμφισβήτητα. Είτε τα ίδια είναι καινούργια, σύγχρονα, και μιλούν για θέματα του καιρού μας, είτε παλιά, κλασικά, και θίγουν εκείνες τις πλευρές της ζωής που μένουν πάντα αναλλοίωτες, τα βιβλία είναι η μεγάλη και καλοκουρδισμένη χρονοπύλη των παιδιών για το μέλλον. Εξ ου και ο πλούτος της παιδικής λογοτεχνίας, που πάντα συνοδεύεται και από την εικαστική προσέγγιση των εικονογράφων της, είναι πλούτος που πρέπει να μοιράζεται ισόποσα σε όλα τα παιδιά: κανένα τους δεν κάνει να αποκλείεται από αυτόν τον θησαυρό και να μένει, έτσι, πίσω. Τα παιδικά βιβλία ακονίζουν τη φαντασία, αναλύουν τα συναισθήματα, συζητούν για την αλληλεπίδρασή μας με τους ανθρώπους, τα ζώα και τη φύση, σφυρηλατούν ρωμαλέες σχέσεις των παιδιών με τους κηδεμόνες τους, καθώς τούς ακούν να διαβάζουν το βιβλίο ενώ εκείνα κοιτούν τις ζωγραφιές, και βέβαια πάνω απ’ όλα αφηγούνται ιστορίες: διασκεδαστικές, συγκινητικές και ευφρόσυνες — γιατί πριν και πέρα από καθετί ο άνθρωπος είναι ένα ζώο που απολαμβάνει τις αφηγήσεις και ζει μέσα από αυτές. Είμαστε περιπετειώδεις. Επαναλαμβάνουμε συχνά ότι στην Ελλάδα έχουμε την τύχη —χάρη στη συνολική δράση εκδοτών, επιμελητών, συγγραφέων και εικονογράφων— να διαθέτουμε μία πελώρια βιβλιοθήκη παιδικής λογοτεχνίας, γεμάτης διαμάντια. Και πάλι, οφείλουμε να προσθέσουμε ότι υπάρχουν ασφαλώς και πολλά βιβλία που για μία σειρά από λόγους δεν είναι καλά. Είναι φτιαγμένα πρόχειρα, ή τρόπον τινά προκατασκευασμένα, ετοιματζίδικα, ή γεμάτα κλισέ — ή όλα αυτά μαζί. Δεν πειράζει: υπάρχουν πολύ περισσότερα που είναι σκέτα αριστουργήματα. Ως εκ τούτου, οι αναγνώστες που έχουν παιδιά είναι διπλά τυχεροί. Και διπλά αναγνώστες.

Βιβλία για μικρά παιδιά από τις Εκδόσεις Περισπωμένη

Σήμερα θα παρουσιάσουμε έναν εκδοτικό που βέβαια δεν έχει καμία ανάγκη από συστάσεις: οι Εκδόσεις Περισπωμένη, που ήδη συμπλήρωσαν 13 χρόνια ζωής έχοντας εκδώσει στο διάστημα αυτό 170 προσεκτικά επιλεγμένους και σχολαστικά επιμελημένους τίτλους, είναι γνωστές για τα εξαίσιας ομορφιάς βιβλία τους: βιβλία που συνεχίζουν τη μακρά τυπογραφική παράδοση υψηλής αισθητικής και τεχνογνωσίας που ξεκίνησε από παλιά στη χώρα μας και ήκμασε τον προηγούμενο αιώνα χαρίζοντάς μας μερικά συγκλονιστικά αριστουργήματα τυποτεχνίας, και που σήμερα διακονούν ευάριθμοι μεν πλην σημαντικοί εκδότες-τυπογράφοι. Ένας από αυτούς που επενδύουν στην παράδοση είναι η Περισπωμένη. Μέσα στον κατάλογό της υπάρχουν επίσης λίγα αλλά στ’ αλήθεια ξεχωριστά παιδικά βιβλία. Δεν θα μείνουμε στον «Πετρομαλλιά», αυτό το έπος, ή στον «Καρυοθραύστη», ένα βιβλίο για το οποίο είχαμε γράψει και στο παρελθόν δυο λόγια —άλλωστε πολύ γνωστά και καλά διαβασμένα και τα δυο τους, καθώς δεν χρειάζεται να έχεις παιδιά για να τα πάρεις: τα θέλεις κι εσύ, ανυπερθέτως—, αλλά σε δύο άλλα της βιβλία που διαβάσαμε πρόσφατα, και προτείνουμε και σε εσάς. Είναι αυτά:

1. Αριστείδης Τσαλδάρης, «Σκιουράκι καλεί Αστροχώρι» (εικονογράφηση Αγλαΐα Περράκη)

Μια παράξενη, όμορφη και γεμάτη φαντασία ιστορία, όπου πρωταγωνιστούν κυρίως ζώα, μεγάλα και μικρά, καθώς όλα τους ζουν μονοιασμένα, μαζί με ανθρώπους και με θηρία των παλιών καιρών. Το βιβλίο έχει τον υπότιτλο «Μια χριστουγεννιάτικη ιστορία», και τώρα βέβαια έχουμε καλοκαίρι και καύσωνα, οπότε η ιστορία εδώ μοιάζει εκτός εποχής, αλλά εμείς τη διαβάσαμε μόλις με μεγάλη χαρά και την προτείνουμε για τους μήνες του χειμώνα που θα ’ρθει. Άλλωστε, είναι γεμάτη, ξαναλέμε, ζωάκια που μιλάνε πολύ και κάνουν πράγματα μαζί. Η δε εικονογράφηση είναι μαγική. Θα συνεπάρει τα παιδιά.

Βάλθηκε λοιπόν όλο το Αστροχώρι, άνθρωποι και ζώα, να φτιάξουν στη μεγάλη Αστροπλατεία ένα δέντρο χριστουγεννιάτικο, όχι όρθιο, αφού δεν θα έφθανε ποτέ τόσο ψηλά όσο θα χρειαζόταν, αλλά πλαγιαστό, με τα κλωνάρια του πάνω στο πλακόστρωτο να κοιτάνε προς τον ουρανό. Γιατί όμως; Ποιος τους το ζήτησε; Πώς θα το στολίσουν, πώς θα το φωτίσουν; Τι μαγικό τελικά θα σκαρφιστούν για να στείλουν εκεί έξω όμορφα χριστουγεννιάτικα μηνύματα;

Ο άνθρωπος είναι ένα ζώο που απολαμβάνει τις αφηγήσεις και ζει μέσα από αυτές. Είμαστε περιπετειώδεις.

2. Γιάννης Βαρούχας, «Άγγελοι επί γης» (εικονογράφηση: Αποτυπώματα, δίγλωσση έκδοση: ελληνικά/αγγλικά)

Αυτό είναι ένα βιβλίο πολύ ξεχωριστό και πολύ συγκινητικό, καθώς μιλά για έναν εγκαταλειμμένο σε μια ταράτσα σκυλάκο. Το τέλος του βέβαια είναι καλό —ο σκυλάκος σώζεται—, αλλά ώς τότε θα γεννήσει πολλές συζητήσεις και θα ευαισθητοποιήσει τα μικρά παιδιά. Υπάρχουν πολλά βιβλία με ευτυχισμένα σκυλάκια και γατάκια, και ανάμεσά τους μπόλικα είναι πολύ καλά, αλλά οι «Άγγελοι επί γης» αφηγούνται μια διαφορετική ιστορία, με έναν διαφορετικό τρόπο.

Μια μικρή, συγκινητική ιστορία, βασισμένη στα αληθινά γεγονότα διάσωσης του Ρίνγκο —ενός σκύλου που είχε εγκαταλειφθεί επί δεκατέσσερα χρόνια δεμένος σε μία ταράτσα στο Ληξούρι Κεφαλονιάς— από τους ανθρώπους του ζωοφιλικού σωματείου ΑΡΚ (DORIS - ARK Animal Rescue Kefalonia). Την εικονογράφηση του βιβλίου επιμελήθηκε το εργαστήρι ζωγραφικής για παιδιά και εφήβους της Μαρίνας Στελλάτου «Αποτυπώματα».

Και τα δύο βιβλία με τα σκληρά καπάκια είναι σχεδιασμένα και επιμελημένα τυπογραφικά από τον ίδιο τον εκδότη, όπως και όλα τα βιβλία του οίκου. Σπουδαία δουλειά, όπως και να τη δεις. Και πολύ ωραία, φίνα χαρτιά.

* * *

Μας γράφει ο εκδότης Σωτήρης Σελαβής (φιλολογικό ψευδώνυμο του Σωτήρη Ζ. Φασούλα, ποιητή και μεταφραστή):

«Από τα πρώτα βιβλία της Περισπωμένης ήταν το παραμύθι “Στη σκιά του Αόρατου Βασιλιά” του Ιονά Κυρατζή, με την πληθωρική χρωματικά και καθαρή σχεδιαστικά εικονογράφηση της Βερένας Κυρατζή, που εγκαινίασε τη σειρά της Σύγχρονης Εικονογραφημένης Παιδικής Λογοτεχνίας. Πρόκειται για το θαυμαστό ταξίδι μιας πανέξυπνης γάτας προς την αποκάλυψη του μυστικού που κρύβει ο Αόρατος Βασιλιάς. Ακολούθησαν οι “Άγγελοι επί γης” του Γιάννη Βαρούχα, μια μικρή, συγκινητική ιστορία, βασισμένη στα αληθινά γεγονότα διάσωσης του Ρίνγκο —ενός σκύλου που είχε εγκαταλειφθεί επί δεκατέσσερα χρόνια δεμένος σε μία ταράτσα στο Ληξούρι Κεφαλονιάς— από τους ανθρώπους του ζωοφιλικού σωματείου ΑΡΚ. Την εικονογράφηση του βιβλίου επιμελήθηκε το εργαστήρι ζωγραφικής για παιδιά και εφήβους της Μαρίνας Στελλάτου, Αποτυπώματα. Το 2023 κυκλοφόρησε η πρωτότυπη χριστουγεννιάτικη ιστορία του Αριστείδη Τσαλδάρη “Σκιουράκι καλεί Αστροχώρι”, εικονογραφημένη φαντασμαγορικά από τη Χανιώτισσα ζωγράφο Αγλαΐα Περράκη. Η αγάπη της Περισπωμένης για τις vintage εικονογραφήσεις και την Golden Age of Illustration έφερε την Ωραία Περισπωμένη, μια νέα σειρά κλασικής εικονογραφημένης παιδικής λογοτεχνίας. Την άνοιξε ο θρυλικός “Πετρομαλλιάς” (“Der Struwwelpeter”), το πιο πολυδιαβασμένο παιδικό βιβλίο στην Ευρώπη, σε νέα μετάφραση Χάρη Ιωσήφ, ενώ για τις φετινές γιορτές προγραμματίζεται η έκδοση του περίφημου βικτοριανού παραμυθιού “Παραμονή Χριστουγέννων”, με την κλασική και τόσο εκφραστική εικονογράφηση του William Denslow από το μακρινό 1902».