- CITY GUIDE
- PODCAST
-
16°
Φαλάτσι, Παζολίνι, οι scomodi
Ένα σύντομο βιβλίο για ανθρώπους, ημέρες, λέξεις και εικόνες που δεν υπάρχουν πια: τα Μολυβένια Χρόνια, ο μυστικισμός της αριστερής τρομοκρατίας
Η Σώτη Τριανταφύλλου διαβάζει το βιβλίο «Ο άβολος Παζολίνι» (Pasolini, un uomo scomodo) της Οριάνα Φαλάτσι, εκδόσεις Athens Review of Books
Ο άβολος Παζολίνι (Pasolini, un uomo scomodo: ο τίτλος δεν μπορεί να μεταφραστεί ικανοποιητικά) είναι ένα σύντομο βιβλίο για ανθρώπους, ημέρες, λέξεις και εικόνες που δεν υπάρχουν πια: τα Μολυβένια Χρόνια, ο μυστικισμός της αριστερής τρομοκρατίας· το τέλος των πυγολαμπίδων όπως έγραφε ο Παζολίνι· και, μαζί μ’ αυτό, το τέλος των «παιδιών της ζωής», των Αθλίων στα λαϊκά προάστια της Ρώμης.
Από τον Νοέμβριο του 1975, όταν ο Παζολίνι βρέθηκε δολοφονημένος στην παραλία της Όστια, έχουν περάσει σαράντα πέντε χρόνια που μοιάζουν με αιώνες· λες και μετά τον θάνατό του τίποτα δεν ήταν πια το ίδιο. Η Οριάνα Φαλάτσι ξεκίνησε να λύσει το μυστήριο της δολοφονίας που παρέμεινε εν πολλοίς ανεξιχνίαστη – δεν ήταν η μόνη· επί δεκαετίες οργίαζαν θεωρίες συνωμοσίας (σύμφωνα με το δόγμα της δεκαετίας του 1970 «όλα είναι πολιτική»)· ακολούθησαν συγκαλύψεις, κιτρινισμός, ο θόρυβος των tabloids· αλλόκοτες συγκρίσεις με τη δολοφονία του Λόρκα στη Γρανάδα. Η Φαλάτσι, με το συνηθισμένο της πάθος, κατέγραψε όσα στοιχεία μπόρεσε να συλλέξει και τα δημοσίευσε στο περιοδικό L’Europeo χωρίς ωστόσο να κατονομάσει τις πηγές της – πράγμα που της στοίχισε καταδίκη τεσσάρων μηνών με αναστολή. Τι περίεργο: τότε είχε εξυψωθεί σε σύμβολο φεμινισμού και δημοσιογραφικής γενναιότητας· σήμερα, οι ορθώς σκεπτόμενοι τη θεωρούν «αντιδραστική» – κυρίως επειδή ήταν από τις πρώτες φωνές εναντίον του ισλάμ· από εκείνες που πνίγηκαν στη συνέχεια στον ορυμαγδό της ισλαμοαριστεροσύνης. Το 1966 συνάντησε τον Παζολίνι στη Νέα Υόρκη – ο κομμουνιστής Παζολίνι έμοιαζε έκθαμβος από την πόλη, την οποία, αναπόφευκτα, έβλεπε σαν μαρξιστής· εστιάζοντας, όπως συνήθιζε, στην παρουσία του υποπρολεταριάτου για το οποίο ένιωθε την έλξη που ένιωθε. Προπάντων, τον ενθουσίαζε ο κίνδυνος που πλανιόταν στη Νέα Υόρκη· σαν να ήταν ένας τόπος όπου πήγαινες για να πεθάνεις. Η Φαλάτσι τού είχε ζητήσει να γράψει τον πρόλογο για την ιταλική έκδοση της ποιητικής συλλογής του Αλέκου Παναγούλη, που βρισκόταν στη φυλακή, στο Μπογιάτι: ο Παζολίνι μόλις που πρόλαβε να γράψει τον πρόλογο, ο Παναγούλης μόλις που πρόλαβε να δει την έκδοση των ποιημάτων του στα ιταλικά. (Σκοτώθηκε σε παράξενο τροχαίο λίγους μήνες μετά τη δολοφονία του Παζολίνι, χωρίς η ελληνική αριστερά να βγει στους δρόμους κραυγάζοντας «δολοφονία» όπως θα έκανε αν ο Παναγούλης ήταν αριστερός.)
Η Φαλάτσι και ο Παζολίνι διέφεραν πολύ, αλλά η συνάντησή τους, όπως καταγράφεται στο Pasolini, un uomo scomodo (Ο άβολος Παζολίνι), αποκαλύπτει εκ των υστέρων τι τους ένωνε, εκτός από τη διανοητική εντιμότητα και την αναζήτηση της δικαιοσύνης: η καχυποψία της κοινής γνώμης της εποχής, ο φθόνος των Ιταλών μικροαστών για τη διεθνή τους λάμψη – η Φαλάτσι ήταν διάσημη για τα ρεπορτάζ της από τις πολεμικές ζώνες κι από τις συνεντεύξεις της με τους ισχυρούς της γης· ο Παζολίνι για τις ταινίες του που δίχαζαν, σκανδάλιζαν και προκαλούσαν μπελάδες στους λογοκριτές (τα μυθιστορήματα και τα ποιήματά του θεωρούνταν λιγότερο σκανδαλώδη κι άλλωστε οι θεατές ήταν περισσότεροι από τους αναγνώστες). Στις δεκαετίες του 1960 και 1970, αυτοί οι δύο πρωταγωνιστές της πνευματικής ιταλικής ζωής (τότε η Ιταλία είχε πνευματική ζωή) διασταυρώνονταν και συγκρούονταν: ο Παζολίνι ήταν μια σύνθεση αντιφάσεων· αγάπη και μίσος για τη θρησκεία (την εκκλησία, τις τελετουργίες), θαυμασμός και απώθηση για τις γυναίκες (με εκφρασμένο οιδιπόδειο σύμπλεγμα πρωτίστως στην κινηματογραφική διασκευή του Οιδίποδα)· μια ακατανίκητη τάση προς τη ρυπαρότητα, προς την ασχήμια που αναδημιουργούσε ως καλαισθησία· σπλαχνικός και ενοχικός· προκλητικός και σεμνός μαζί, επαρχιώτης από το Φριούλι χαμένος στη γειτονιά του Ακατόνε και της Μανταλένας. Αντιθέτως, η Φαλάτσι φαινόταν πάντοτε πιο απλή: ατρόμητη· take no prisoners.
Η ζωή και ο θάνατος του ποιητή, όπως και η έντονη παρουσία της Φαλάτσι σημαδεύουν λοιπόν το ιταλικό πολιτικό τοπίο, που φαίνεται σκεπασμένο με τις στάχτες του Γκράμσι. Κι ο θάνατος, το λιντσάρισμα, μια μορφή κανιβαλισμού σαν εκείνη στο Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι, μοιάζει να φέρνει στην επιφάνεια τη σήψη· να διαψεύδει τις αυταπάτες για την κρυφή γοητεία του υποπρολεταριάτου.
Το 1993, ο Νάνι Μορέτι στο Αγαπημένο μου ημερολόγιο περιπλανιόταν στη Ρώμη του Παζολίνι: άχτιστα οικόπεδα, λαϊκές πολυκατοικίες και χωματόδρομοι· τα υπολείμματα μιας εποχής όπου το Τραστέβερε ήταν ακόμα μια φτωχογειτονιά στη λάθος όχθη του Τίβερη. Με τη βέσπα του κατέληγε στην παραλία της Όστια: ο θάνατος του Παζολίνι αναμοχλεύει ένα αίσθημα συλλογικής ενοχής· για τον κόσμο στον οποίο ζούσαμε και τον οποίον ανεχόμασταν μέσα σε μια τύρβη από ψευδαισθήσεις.
Οριάνα Φαλάτσι, Ο άβολος Παζολίνι, μετάφραση: Κωνσταντίνα Γερ. Ευαγγέλου, πρόλογος: Αλεσάντρο Καναβό, The Athens Review of Books, Αθήνα 2019, σελ. 136
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ένας από τους εκδότες της ταλαντούχας συγγραφέως αποκαλύπτει ότι ήταν ρατσίστρια και αντισημίτρια
Το «Είναι και Χρόνος» και το «Νίτσε: Η βούληση για ισχύ ως τέχνη»
Μιλήσαμε με τη συγγραφέα για τη γοητεία του crime, τα μυστικά της ανθρώπινης ψυχής και το νέο της βιβλίο, «Φόνος στην άκρη του κόσμου»
Ένα πρωτότυπο, συγκινητικό, και συχνά ιδιαίτερα σκληρό, queer μυθιστόρημα μαγικού ρεαλισμού που συνδυάζει τον σωματικό τρόμο με το οικογενειακό δράμα
Το ποίημα της ημέρας είναι από την ποιητική συλλογή «σ’ ένα βαθύ πουθενά», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ύψιλον
Ο γνωστός συγγραφέας μιλάει για τη ζωή του, τα βιβλία του, τη σχέση του με τις λέξεις και τους αριθμούς
Δύο βιβλία κυκλοφόρησαν σχεδόν την ίδια μέρα στη Γαλλία αποκαλύπτοντας την προσωπικότητα, τις πολιτικές αντιφάσεις, τη φιλοδοξία και την προσωπική ζωή του Γάλλου προέδρου
Με αφορμή το νέο του βιβλίο «Γιατί οι εργάτες δεν είναι το επαναστατικό υποκείμενο», ο συγγραφέας μιλά για την κατασκευή της συνείδησης και τις σχέσεις εξουσίας
Δείτε πόσοι άνθρωποι παγκοσμίως χρησιμοποιούν καθημερινά τα chatbots, και πόσοι από αυτούς τα έχουν σαν βοηθούς
Ο δημιουργός του Μιχάλη Κρόκου μιλά για το γράψιμο, τις εμμονές του και το εκρηκτικό μείγμα pulp, σάτιρας και νεο-νουάρ που χαρακτηρίζει τα βιβλία του
Το μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας που κέρδισε το κορυφαίο λογοτεχνικό βραβείο προκαλεί ανάμεικτες αντιδράσεις και αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τα κριτήρια της βράβευσης.
Ο κορυφαίος επιθετικός και ο πατέρας του χάρισαν ιστορικό αντίτυπο του 1594 σε δημοτική βιβλιοθήκη
Ο 81χρονος Βρετανός συγγραφέας γράφει ιστορία κατακτώντας το κορυφαίο λογοτεχνικό βραβείο
Ένα εβδομαδιαίο podcast για το βιβλίο, και τις νέες σειρές και ταινίες.
Δείτε το αναλυτικό πρόγραμμα εκδηλώσεων
Ο Γάλλος συγγραφέας Φιλίπ Ζεναντά αποκάλυψε ότι χρησιμοποίησε ChatGPT στο βραβευμένο μυθιστόρημά του
Έκθεση στη Βρετανική Βιβλιοθήκη αποκαλύπτει τις ρίζες του διάσημου ντετέκτιβ
Η συγγραφική πατρότητα στην εποχή των αλγορίθμων, και η αμηχανία της λογοτεχνικής κριτικής
Ο Στάθης Καλύβας και η Νατάσα Τριανταφύλλη μιλούν για το «Big Bang 1970-1973» ή αλλιώς για μία ιστορική στιγμή που σβήστηκε από τη συλλογική μνήμη
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.