Ο ΘΟΚ επιστρέφει στην Επίδαυρο με τον Ίωνα, σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου

Τα Επιδαύρια κλείνουν φέτος με μια παράσταση που δεν παρουσιάζεται συχνά. Πρόκειται για τον «Ίωνα» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία του Θωμά Μοσχόπουλου, με τον Γιάννη Τσουμαράκη στον ομώνυμο ρόλο. Ο σκηνοθέτης συνεργάζεται για δεύτερη με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου (ΘΟΚ), ο οποίος επιστρέφει στην Επίδαυρο με δική του παραγωγή, έπειτα από αρκετά χρόνια απουσίας.

Ίων, σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου στην Επίδαυρο

Ένα ασυνήθιστο έργο του Ευριπίδη επιλέγει ο Θωμάς Μοσχόπουλος στη δεύτερη συνεργασία του με τον ΘΟΚ, έπειτα από τον «Επιθεωρητή» του Νικολάι Γκόγκολ που ανέβασε τη θεατρική σεζόν 2024- 2025. Μια από τις πιο άγνωστες και λιγότερο παιγμένες τραγωδίες του μεγάλου τραγικού ποιητή, η οποία μάλιστα δεν έχει ως κεντρικό ήρωά της κάποιον μεγάλο άρχοντα, αλλά μια κακοποιημένη γυναίκα και το νόθο παιδί της, θέτοντας ζητήματα ταυτότητας, εξαπάτησης, γυναικείας αυτοδιάθεσης, σεξουαλικής βίας, αμφισβήτηση της πατριαρχίας και των θεών, που είναι τόσο επίκαιρα στον δημόσιο διάλογο στις μέρες μας. 

Κεντρική ηρωίδα είναι μια γυναίκα, η Κρέουσα (Στέλα Φυρογένη) αλλά και ο νόθος γιος της, ο Ίων (Γιάννης Τσουμαράκης). Πρόκειται για μια τραγωδία που έχει πολλά στοιχεία κωμωδίας, με νότες χιούμορ, ενώ έχει παράλληλα αίσιο τέλος, εν αντιθέσει με τις περισσότερες γνωστές σωζόμενες τραγωδίες. 

Όλα ξεκινούν όταν ο θεός Απόλλωνας, γοητευμένος από την ομορφιά της Κρέουσας, της κόρης του Ερεχθέα, καταφέρνει με δόλιο τρόπο να την εξαπατήσει και να τη βιάσει. Από τον βιασμό γεννιέται ένα αγόρι, που η μάνα του κρύβει σε έναν βράχο, πιστεύοντας ότι δεν θα το βρει κανείς και θα πεθάνει. Ωστόσο, ο Απόλλωνας το βρίσκει και το σώζει. Το δίνει στον Ερμή ώστε να το μεταφέρει στους Δελφούς και να μεγαλώσει εκεί με ασφάλεια. Το παιδί, δίχως όνομα και καταγωγή, μεγαλώνει στο Μαντείο των Δελφών, θεωρώντας ότι «ανήκει στον θεό». Μεταξύ μας, καλά θεωρούσε, μιας και ο Απόλλωνας ήταν ο πραγματικός του πατέρας. 

Εν τω μεταξύ, η Κρέουσα παντρεύεται έναν μη Αθηναίο, τον Ξούθο (Νεοκλής Νεοκλέους), ο οποίος διαδέχεται τον Ερεχθέα στον θρόνο. Το ζευγάρι όμως δεν μπορεί να κάνει παιδιά, με αποτέλεσμα να καταφύγει στου Δελφούς για να μάθει το γιατί. Ο δολοπλόκος, θα λέγαμε, θεός Απόλλωνας δίνει ψεύτικο χρησμό στον Ξούθο, λέγοντάς του ότι έχει γιο, από κάποιο νεανικό του... ατόπημα, παρουσιάζοντας τον Ίωνα ως δικό του παιδί. Η Κρέουσα αποφασίζει να σκοτώσει το παιδί αλλά για καλή της τύχη το σχέδιό της αποτυγχάνει. Έπειτα από την παρέμβαση της θεάς Αθηνάς, γίνεται η αποκάλυψη και η Κρέουσα βρίσκει τον γιο της, ενώ εκείνος αποκτά ταυτότητα, καταγωγή αλλά και τη δική του θέση στην πόλη της Αθήνας.

Η συνεργασία του Θωμά Μοσχόπουλου με τον ΘΟΚ

Οι επιλογές των κειμένων που αποφασίζει να ανεβάσει κάθε φορά ο Θωμάς Μοσχόπουλος ξεφεύγουν από την πεπατημένη. Πάντοτε ψάχνει το πιο σπάνιο ή αν καταπιαστεί με ένα κλασικό κείμενο θα φροντίσει να ξεχωρίσει με το ανέβασμά του ή με τη διασκευή που ο ίδιος θα κάνει. Εδώ η επιλογή του κειμένου γίνεται ακριβώς επειδή η τραγωδία αυτή δεν παρουσιάζεται τόσο συχνά, ενώ μάλιστα το κεντρικό πρόσωπο είναι μια γυναίκα η οποία παλεύει για τα δικαιώματά της ενάντια στους άντρες -και δη του ς θεούς- που την κακομεταχειρίζονται. Μια γυναίκα που ζητά αυτοδιάθεση, που δεν επιθυμεί να ζει με το παιδί-καρπό του βιασμού της, που στη συνέχεια πηγαίνει κόντρα στον πατέρα της επιλέγοντας να παντρευτεί έναν μη Αθηναίο -επειδή εκείνον ήθελε- αλλά και κόντρα στον σύζυγό της, όταν επιχειρεί να σκοτώσει το νόθο παιδί του, επειδή δεν είναι δικός της κληρονόμος. 

Ο πρόεδρος του ΘΟΚ Παντελής Βουτουρής, έπειτα από τη συνεργασία του με τον Μοσχόπουλο για το ανέβασμα του «Επιθεωρητή», αποφάσισε να του προτείνει να είναι εκείνος ο σκηνοθέτης που θα αναλάβει το μεγάλο come-back του ΘΟΚ στο αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου. 

Η μετάφραση που θα ανέβει στην Επίδαυρο είναι του ίδιου του σκηνοθέτη και θα κυκλοφορήσει μάλιστα από τις εκδόσεις Νεφέλη. Ο Θωμάς Μοσχόπουλος υπόσχεται ότι θα δούμε ένα «έργο ενδιαφέρον, ρευστό αλλά και γεμάτο εκπλήξεις τόσο για εκείνον που το ανεβάζει όσο και για το κοινό που θα το παρακολουθήσει». Στο ανέβασμα, πέρα από τη Στέλα Φυρογένη, η οποία ζει και εργάζεται τα τελευταία χρόνια στην Κύπρο, θα συμμετέχουν πολλοί νέοι ηθοποιοί. Τη μουσική υπογράφει η Αναστασία Δημητριάδου (Nama Dama), που αποτελεί ένα εύρημα για τον Θωμά Μοσχόπουλο και του «δίνει έμπνευση για να πάει παρά πέρα». Ο σκηνοθέτης τονίζει ότι θα υπάρχει και ένα υποβόσκον κωμικό στοιχείο στην παράσταση, η οποία άλλωστε έχει αίσιο τέλος. Το σκηνικό σύμπαν υπογράφει ο για χρόνια συνεργάτης του σκηνοθέτη Βασίλης Παπατσαρούχας.

Άλλο ένα ενδιαφέρον στοιχείο του ανεβάσματος θα είναι ο ρόλος του χορού. Εν αντιθέσει με το αρχαίο κείμενο, που προβλέπει έναν αμιγώς γυναικείο χορό, ο Μοσχόπουλος θα παρουσιάσει έναν μεικτό χορό, καθώς εκείνος είναι που θέτει πιο έντονα τα ζητήματα της ταυτότητας που απασχολούν το έργο και αυτά αφορούν και τα δυο φύλα.

Ο «Ίων», σε σκηνοθεσία του Θωμά Μοσχόπουλου κάνει πρεμιέρα στην Κύπρο στις 16 Ιουλίου και στη συνέχεια θα κάνει περιοδεία στην Ελλάδα και την Κύπρο. Αυτή είναι η παράσταση που κλείνει το φετινό πρόγραμμα του Αρχαίου Θεάτρου της Επιδαύρου στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026.