- CITY GUIDE
- PODCAST
-
19°
Ο μύθος του Δία και της Λήδας και το «κύκνειο άσμα»
Η μεταμόρφωση του Δία σε κύκνο είναι μία από τις πιο ποιητικές, εικαστικά γόνιμες και συμβολικά πολυσήμαντες μεταμορφώσεις της ελληνικής μυθολογίας. Δεν είναι τυχαίο ότι ενέπνευσε τους σημαντικότερους ζωγράφους και γλύπτες από την Ελληνική και Ρωμαϊκή αρχαιότητα μέχρι σήμερα.
Σύμφωνα με την πιο γνωστή εκδοχή του μύθου, ο Δίας ερωτεύτηκε τη βασίλισσα Λήδα, σύζυγο του βασιλιά της Σπάρτης Τυνδάρεω. Μεταμορφώθηκε σε κύκνο και πλησίασε τη Λήδα, ενώ ο μύθος συνδέει την ένωσή τους με τη γέννηση της Ελένης, της Κλυταιμνήστρας και των Διοσκούρων, Κάστορα και Πολυδεύκη.
Η μεταμόρφωση, δεν αποτελεί τέχνασμα ερωτικής προσέγγισης. Είναι η προσωρινή εγκατάλειψη της φαντασιακής μορφής του υπέρτατου θεού, προκειμένου να εισέλθει στον κόσμο των θνητών με φυσική υπόσταση. Ο κύκνος, με τον λευκό πλουμιστό λαιμό, την αρμονική κίνηση και την επιβλητική παρουσία του, αποτελεί σύμβολο ομορφιάς. Η επιλογή του προσφέρει στον Δία μια μορφή που δεν τρομάζει, αλλά γοητεύει. Η θεϊκή δύναμη δεν εμφανίζεται ως κεραυνός ή απειλή, αλλά ως ομορφιά. Ο κύκνος συνδέθηκε στην αρχαιότητα με τον έρωτα, την Αφροδίτη και την ερωτική γοητεία. Η χάρη του σώματός του, η κίνηση στο νερό και η λευκότητά του εντείνουν τον ερωτισμό. Ο κύκνος ανήκει στον αέρα, στη γη και στο νερό. Πετά, βαδίζει και κολυμπά.
Ο κύκνος συνδέθηκε με τον Απόλλωνα, τη μουσική και την ποιητική έμπνευση. Η περίφημη έκφραση «κύκνειο άσμα» αναφέρεται στο τελευταίο τραγούδι του κύκνου πριν από τον θάνατό του, σύμφωνα με αρχαία δοξασία.
Η φιλοσοφική διάσταση
Ο Δίας δεν παριστάνει τον κύκνο. Μεταμορφώνεται σε κύκνο. Η θεϊκή ταυτότητα αποκτά ζωική μορφή. Το θείο και το φυσικό συνυπάρχουν στο ίδιο σώμα. Η μεταμόρφωση θέτει ένα διαχρονικό ερώτημα: πόσο σταθερή είναι η ταυτότητα ενός όντος και πόσο μπορεί να αλλάξει η μορφή του χωρίς να χαθεί η ουσία του;
Στην αρχαία παράδοση, η Λήδα δεν παρουσιάζεται πάντοτε ως γυναίκα που επιλέγει ελεύθερα αυτή την ένωση. Στην Ελένη του Ευριπίδη, η ηρωίδα αναφέρεται στην προσέγγιση του Δία με τη μορφή του κύκνου. Η θεϊκή μεταμόρφωση μπορεί επομένως να ερμηνευθεί και ως αλληγορία της άνισης σχέσης εξουσίας ανάμεσα στον αθάνατο θεό και τη θνητή γυναίκα.
«Ελένη» του Ευριπίδη, οι στίχοι 16-21.
ἡμῖν δὲ γῆ μὲν πατρὶς οὐκ ἀνώνυμος
Σπάρτη, πατὴρ δὲ Τυνδάρεως· ἔστιν δὲ δὴ
λόγος τις ὡς Ζεὺς μητέρ᾽ ἔπτατ᾽ εἰς ἐμὴν
Λήδαν κύκνου μορφώματ᾽ ὄρνιθος λαβών,
ὃς δόλιον εὐνὴν ἐξέπραξ᾽ ὑπ᾽ αἰετοῦ
δίωγμα φεύγων, εἰ σαφὴς οὗτος λόγος.
Ελένη: «Πατρίδα μου είναι η ονομαστή Σπάρτη και πατέρας μου ο Τυνδάρεως. Υπάρχει ένας μύθος ότι ο Δίας πέταξε προς τη μητέρα μου, τη Λήδα, παίρνοντας τη μορφή κύκνου, ο οποίος πέτυχε να πλαγιάσει δολίως μαζί της, ξεφεύγοντας από την καταδίωξη ενός αετού. Αν είναι γεγονός αυτός ο μύθος».
-Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς – Leda and the Swan. Η μπαρόκ αντίληψη του σώματος, η κίνηση και η ένταση της ερωτικής σκηνής κυριαρχούν.
-Κονσταντίν Μπρανκούζι: «Λήδα», γλυπτό από μάρμαρο σε τσιμεντένια βάση, 1920, Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγο. Η εκδοχή του Μπρανκούζι μεταμορφώνει την Μεταμόρφωση. Η Λήδα είναι ο κύκνος και όχι ο Δίας. Ο Δίας μένει εκτός εικόνας. Μπρανκούζι: «Ποτέ δεν θα μπορούσα να φανταστώ έναν άνδρα να μεταμορφώνεται σε κύκνο, αλλά μια γυναίκα, ναι.».
Οι απλές γραμμές του έργου και η χρήση του σκυροδέματος αποτελούν παράδειγμα της αισθητικής Art Deco της δεκαετίας του 1920.
Aπό την ένωση του Διός με την Λήδα γεννιέται η Ελένη, η απαγωγή της οποίας από τον Πάρη, θα γίνει αφορμή για τον Τρωικό Πόλεμο. Έτσι, μια ερωτική μεταμόρφωση του Δία συνδέεται μυθολογικά με έναν από τους γνωστότερους πολέμους της ανθρώπινης ιστορίας.
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η εξημέρωση του σκύλου, τα λιοντάρια που κάποτε ίσως ζούσαν στην Ελλάδα και η ξεχωριστή θέση της κουκουβάγιας
Ο Ζευς μεταμορφώθηκε σε Σάτυρο για να προσεγγίσει ερωτικά την Αντιόπη, κόρη του Νυκτέα ή του Ασωπού
Ενισχύεται η ασφάλεια του σημαντικού μνημείου του 4ου αιώνα π.Χ.
Δείτε αναλυτικά το πρόγραμμα
Ο κωμικός μιλάει στην ATHENS VOICE για το stand-up comedy πέρα από τα viral βίντεο
Η φιλοσοφία των μεταμορφώσεων στην ελληνική μυθολογία
Η Αλεξάνδρα Μαράτη εμπνεύστηκε από την πολυβραβευμένη ταινία και τις δικές της διαδρομές στις ερήμους της Αφρικής
Με αφορμή τη δωρεά του σπάνιου αρχείου του γλύπτη στο Takis Foundation, η ιδιοκτήτρια της Γκαλερί Ζουμπουλάκη μιλάει για τη φιλία τους
Η πολιτιστική ατζέντα της εβδομάδας
Μία ακουαρέλα του 18ου αιώνα αποκάλυψε το μυστικό της τοποθεσίας του
Επτά κιτρινισμένες σελίδες αποκαλύπτουν τις αλλαγές που έκανε λίγες ώρες πριν την ομιλία που έμεινε στην ιστορία
Ο πρωτοπόρος των εννοιολογικών κόμιξ έρχεται στο στούντιο της Athens Voice
Ομόφωνη γνωμοδότηση του ΚΑΣ για την υδραυλική θωράκιση, τον φωτισμό και την αύξηση της χωρητικότητας
Το reunion στη σκηνή του «Ολύμπιον» 33 χρόνια μετά την ταινία
Από τη σκέψη και τη γλώσσα μέχρι τις αισθήσεις και τη δημιουργικότητα, βλέπουμε πόσα πολλά μπορούν να συμβαίνουν μέσα από μια τόσο απλή και αγαπημένη δραστηριότητα.
Η DC αλλάζει ξανά διοίκηση, αφήνοντας πίσω της ένα ακόμη ανολοκλήρωτο σχέδιο
Την είδηση έκανε γνωστή ο Σπύρος Μπιμπίλας
Τα παιδιά δεν χρειάζεται να διδαχθούν πώς να αναρωτιούνται· το κάνουν ήδη
To επίτευγμα της οχυρωματικής αρχιτεκτονικής σηματοδοτεί τη βυζαντινή παρουσία στην περιοχή
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.