Ο Νεοϋορκέζος που άλλαξε τα δεδομένα στη φωτογραφία μόδας, μετατρέποντας τις μέχρι τότε στατικές απεικονίσεις σε εικόνες γεμάτες ενέργεια και συναίσθημα
- CITY GUIDE
- PODCAST
-
19°
Ρίτσαρντ Άβεντον: Ο αντιφατικός φωτογράφος
Ρίτσαρντ Άβεντον: Με αφορμή την νέα ταινία του Ρον Χάουαρντ, «Avedon», θυμόμαστε ξανά τον φωτογράφο που άλλαξε για πάντα τον τρόπο που βλέπουμε τη μόδα αλλά και τους ανθρώπους
Η ταινία είχε κάνει πρεμιέρα στις Κάννες, παίρνοντας καλές κριτικές, κάποιες από αυτές διθυραμβικές. Και γιατί όχι; Έχει δυνατό σκηνοθέτη και πολύ δυνατό αντικείμενο –έναν φωτογράφο που ήξερε να κινείται με άνεση ανάμεσα στα γεμάτα glamour εξώφυλλα των περιοδικών και τα εικονοκλαστικά, γεμάτα αιχμηρά κοινωνικά σχόλια, πορτρέτα απλών, άσημων, ξεχασμένων ανθρώπων.
Στην ταινία μιλούν πολλοί που γνώριζαν τον Ρίτσαρντ Άβεντον –η Τουίγκι, ο Λάρι Γκαγκόσιαν, ο Κάλβιν Κλάιν, ο γιός του Άβεντον, Τζον- και έχουν πολλά να πουν για τον καλλιτέχνη που ευθαρσώς δήλωνε ότι αντιπαθούσε τον καλό φωτισμό, βαριόταν να φωτογραφίζει παιδιά και αδιαφορούσε πλήρως για την τεχνική της φωτογραφίας. Η ταινία αναφέρεται και στην τραγική ιστορία της ψυχικά ασθενούς αδερφής του που λάτρευε αλλά και στους προβληματικούς γάμους του.
Ο Ρίτσαρντ Άβεντον έκανε καριέρα στα περιοδικά σε μια εποχή που τα περιοδικά ήταν κάτι πολύ σημαντικό. Ήταν μόλις είκοσι ενός όταν άρχισε την συνεργασία με το Harper’s Bazaar, όπου έμεινε είκοσι χρόνια, μέχρι να ακολουθήσει την θρυλική Νταϊάνα Βρίλαντ στη Vogue, όπου έμεινε ακόμη παραπάνω. Όταν η Τίνα Μπράουν πήρε τα ηνία στον New Yorker, τον έκανε βασικό φωτογράφο της εφημερίδας. Αργότερα στα μέσα της δεκαετίας του 80 έγινε συνεκδότης και συνεργάστηκε στενά σχεδόν σε κάθε τεύχος με το cult περιοδικό Egoiste.
Ωστόσο, η επαφή του με την φωτογραφία είχε ξεκινήσει αρκετά νωρίτερα και πολύ διαφορετικά. Στα δεκαεννιά του χρόνια, κατατάχθηκε στον στρατό, όπου του ανέθεσαν ένα πρότζεκτ που έμελλε να τον καθορίσει –να βγάζει τις φωτογραφίες ταυτότητας των φαντάρων. Κατέληξε να τραβήξει πάνω από δέκα χιλιάδες πορτρέτα. Βαρετή, μονότονη δουλειά, θα σκεφτόταν κανείς. Ο Άβεντον, ωστόσο, κοιτάζοντας αυτά τα σαστισμένα, κάπως τρομαγμένα από το φλας, πρόσωπα μπροστα από ένα λευκό φόντο είδε ότι ήταν αποκαλυπτικά. Το όραμά του είχε ήδη πάρει μορφή.
Στα μελλοντικά πορτρέτα του έβαζε πάντα τους ανθρώπους μπροστά από ένα απλό, λευκό φόντο. Καμμία ωραιοποίηση, καμμία λείανση, κανένα φιλτράρισμα της ατέλειας, μόνο γυμνή, αποκαλυπτική αλήθεια και αυθεντικότητα. Και όμως, παρότι δεν κολάκευε, παρότι δεν ζαχάρωνε το χάπι, όλοι οι δυνατοί, από τον Ρίγκαν και τον Κίσινγκερ μέχρι τον Μπους, ήθελαν να ποζάρουν για τον Άβεντον.
Κυρίως όμως φωτογράφισε τους διάσημους. Τον Τζον Λένον, τον Όρσον Ουέλς, τον Μάικλ Τζόρνταν, την Ελιζαμπεθ Τέιλορ, την Αντζέλικα Χιούστον, τον Τρούμαν Καπότε, τον Οπενχάιμερ, την Μέριλιν να αγκαλιάζει τρυφερά τον Άρθουρ Μίλερ. Όλα τα πορτρέτα του μοιάζουν φρέσκα, σαν να τραβήχτηκαν χτες. Και όλα είναι κάπως, απροσδιόριστα, διαφορετικά από την εικόνα των διάσημων που έχουμε συνηθίσει. Πιο αδρά, πιο διεισδυτικά. Η Μέριλιν, λίγο κουρασμένη, λίγο μπουχτισμένη, σε μια από τις εξαιρετικά σπάνιες στιγμές που δεν φοράει την περσόνα της. Ο Τσάρλι Τσάπλιν, στην πιο διάσημη ίσως φωτογραφία του Άβεντον, να χαμογελάει στην κάμερα κάνοντας κερατάκια με τα χέρια.
Ο ίδιος είχε πει ότι η τεχνική της φωτογραφίας -το διάφραγμα ή η ταχύτητα του κλείστρου- ποτέ δεν τον ενδιέφερε. Η δική του τεχνική ήταν ο τρόπος που προσέγγιζε το θέμα του, τον άνθρωπο απέναντι από την κάμερα, είτε ήταν η Μέριλιν, η Λορίν Χάτον ή ένας εργάτης στα διυλιστήρια πετρελαίου της Οκλαχόμα. Στις φωτογραφίσεις μόδας, έβαζε τα μοντέλα να πηδούν επειδή βαριόταν να τα φωτογραφίζει στατικά και στημένα, όπως συνηθιζόταν μέχρι τότε –λέγεται ότι χοροπηδούσε και χόρευε κι αυτός μαζί τους για να τις απελευθερώσει.
Και από τις πασαρέλες μεταπηδούσε στην εμπόλεμη Σαιγκόν, τους Αμερικανούς στρατηγούς στο Βιετνάμ, τους ασθενείς στην ψυχιατρική πτέρυγα ενός νοσοκομείου. Κάποιοι δεν μπορούσαν να το χωνέψουν. Κάποιοι απορούσαν με αυτή την αντίφαση, κάποιοι ενοχλούνταν και τον κατηγορούσαν ότι είναι ένα κομμάτι του συστήματος με επίφαση κοινωνικής συνείδησης. Πώς γίνεται να θέλεις να κάνεις κοινωνική κριτική και συγχρόνως να κάνεις το διαφημιστικό για το άρωμα Obsession;
Ίσως όμως τελικά να μην υπήρχε καμμία αντίφαση στη δουλειά του. Γιατί είτε φωτογράφιζε την Ναστάζια Κίνσκι είτε τον άρρωστο πατέρα του, υπήρχε μια συνέχεια –μια επιθυμία να ανατρέψει τους κανόνες, να αποφύγει το αναμενόμενο, να φωτίσει αυτό που δεν θέλουμε να δείχνουμε. Και, ναι, κοινωνική συνείδηση είχε, ακόμη και όταν κινούνταν στον κόσμο της μόδας – απειλώντας το Harper’s Bazaar με παραίτηση, κατάφερε να βάλει στις σελίδες του την Τσίνα Ματσάδο, κάνοντας την, το 1959, το πρώτο μη λευκό μοντέλο σε μεγάλο αμερικανικό περιοδικό μόδας.
Η ταινία του Ρον Χάουαρντ δεν μπορεί να κρύψει τον θαυμασμό της για τον μεγάλο φωτογράφο. Ούτε εμείς.
Δειτε περισσοτερα
Η γυναίκα που δεν έγινε ποτέ απλώς η «μούσα» του Ρικ Όουενς
Πώς είναι να μεγαλώνεις με διαβήτη τύπου 1 και γιατί έχει σημασία να μιλάς γι’ αυτό, ώστε κανείς να μη νιώθει μόνος
Με αφορμή την έκθεση ESOSTREFIA, μιλά για την επιστροφή στην αναλογική φωτογραφία, την ατέλεια, τη μνήμη, την τεχνητή νοημοσύνη και την ανάγκη να ξαναβρεί κανείς τον λόγο για τον οποίο ξεκίνησε να φωτογραφίζει
Λίγα λεπτά μακριά από την Πιάτσα ντι Σπάνια και τη Φοντάνα ντι Τρέβι στη Ρώμη, o σκηνοθέτης της ταινίας «Να με φωνάζεις με το όνομά σου» σχεδίασε ένα ξενοδοχείο 26 δωματίων
Με αφορμή τη δωρεά του σπάνιου αρχείου του γλύπτη στο Takis Foundation, η ιδιοκτήτρια της Γκαλερί Ζουμπουλάκη μιλάει για τη φιλία τους