«Το μενού»: Μια ανελέητη σάτιρα της «υψηλής» γαστρονομίας

Η ιδέα τού να βάλεις σε ένα σπίτι μία ομάδα μελών της μεγαλοαστικής τάξης για να απολαύσουν ένα δείπνο κραυγάζει βέβαια από μακριά ότι είναι ένα νεύμα (ή και δύο, ή και μια ολόκληρη παντομίμα νευμάτων) στον «Εξολοθρευτή Άγγελο» του Λουίς Μπουνιουέλ, μιας από τις καλύτερες και πιο αβανταδόρικες ταινίες του σπουδαίου αυτού είρωνα, φιλμ γυρισμένο εξήντα ολόκληρα χρόνια πριν από το «Μενού» του Μαρκ Μάιλοντ που είδαμε στο ΗΒΟ.

Και πράγματι, έχουμε πολλές ομοιότητες και πολλά δάνεια εδώ – δάνεια φυσικά που ο σκηνοθέτης δεν θέλει να κρύψει. Έχουμε καταρχάς την ομάδα των αδιανόητα πλούσιων κυρίων και κυριών που έρχονται σ’ αυτό το «εστιατόριο», ένα εστιατόριο στο οποίο φτάνεις μόνο με… πλοιάριο, για να φάνε έναντι 1.200 δολαρίων (!!!) το κεφάλι, έχουμε το υπηρετικό προσωπικό (που όμως στο «Μενού» δεν θα εγκαταλείψει το σπίτι όπως στον «Άγγελο», όχι πριν το τέλος τουλάχιστον, όπου θα το εγκαταλείψουν μαζικά…), και έχουμε βέβαια και την απόλυτη αδυναμία των καλεσμένων/πελατών να ξεφύγουν από τον χώρο όπου έχουν τόσο άφρονα (και γελοιωδώς, στην περίπτωση του «Μενού») βρεθεί. Κυρίως όμως έχουμε το περιβόητο «πέταγμα της μάσκας» και την αποκάλυψη του πραγματικού τους εαυτού. Γιατί εδώ κανείς –με μόνο μία εξαίρεση– δεν είναι αυτό που φαίνεται ότι είναι. Και στις δύο ταινίες ο εγκλεισμός θα οδηγήσει τα θύματα στην απώλεια της όποιας αξιοπρέπειάς τους. Στο δε «Μενού», θα χάσουν πολλά περισσότερα από την αξιοπρέπειά τους.

Έχουμε να κάνουμε επίσης ξεκάθαρα με κωμωδίες, κι ας έχει κάποια στοιχεία τρόμου το «Μενού» (και μερικά κομμένα δάχτυλα… και όχι μόνο δάχτυλα), κωμωδίες πλημμυρισμένες με μαύρο χιούμορ, και πασπαλισμένες με εντελώς… σουρεαλιστικές καταστάσεις. Αν όμως ο Μπουνιουέλ, μαζί με τον Ιονέσκο, είναι οι πιο γνωστοί –και στον καιρό τους εντελώς μέινστριμ εδώ που τα λέμε– σουρεαλιστές του θεάματος, δεν πιάνουν μία μπροστά σε έναν πολύ ψαγμένο, πολύ ακριβό, πολύ «δημιουργικό» σεφ. Γιατί τίποτε δεν συγκρίνεται με την υψηλή γαστρονομία όταν μιλάμε για αλλόκοτες ακρότητες – ίσως ούτε καν η (επίσης υψηλή) ραπτική με τις συχνά γκροτέσκες και ασφαλώς κωμικές δημιουργίες της. Έτσι, μπορεί μεν οι «κακοί» της υπόθεσης στο «Μενού» να είναι, υποτίθεται, οι υποκριτές μικροαστοί που ήρθαν να φάνε σ’ αυτό το αλλόκοτο εστιατόριο πληρώνοντας ένα καλό μηνιάτικο έκαστος –μικροαστοί παρά το μεγαλοαστικό/αριστοκρατικό τουπέ τους: όλοι κατά βάθος είναι λαϊκοί τύποι ώς το μεδούλι, και ανθρωπάκια–, αλλά ο μεγαλύτερος υποκριτής εδώ είναι βέβαια ο #1 σεφ παγκοσμίως, ο μισελενάτος, ακραία κουρασμένος και απογοητευμένος από τα πάντα πρωταγωνιστής της ταινίας, που τον υποδύεται με πολύ κέφι ο Ρέιφ Φάινς.

Μια καυστική σάτιρα για την υποκρισία –των διαπροσωπικών σχέσεων, των παντοδύναμων μίντια, της κακόζηλης τέχνης, της αφ’ υψηλού κριτικής, της haute cuisine– αλλά και ένα καλό μάθημα για την «ανάγκη» του καταναλωτισμού της μόδας, το «Μενού» έχει σασπένς, ωραίες κορυφώσεις (καναδυό, μάλιστα, σε ταράζουν με την ωμή αμεσότητά τους), έναν σκηνικό βγαλμένο από αρχιτεκτονικό εφιάλτη, καλογραμμένο σενάριο, βιτριολικό χιούμορ, μερικούς απολαυστικά αντιπαθητικούς χαρακτήρες, μία υπέροχη Άνια Τέιλορ-Τζόι (αυτή είναι η μόνη φυσιολογική ηρωίδα της ταινίας), μία σειρά από κωμικά πιάτα που θέλεις βέβαια να τα πετάξεις στα σκουπίδια αντί να τα φας, και –δόξα τω Θεώ– το πιο ωραίο τσίζμπεργκερ του κόσμου.

Δείτε το σαν αυτή τη μαύρη κωμωδία που είναι, με τις, όχι λίγες, αιματηρές της πινελιές. Και έχετε οπωσδήποτε από δίπλα κάτι ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ που να τρώγεται, γιατί το «Μενού» θα σας ανοίξει την όρεξη. Κανένα από τα πιάτα του δεν τρώγεται, και σίγουρα όχι το ψωμί του. Καλή σας… απόλαυση!