Ίδρυμα Θεοχαράκη: Είδαμε τις δύο εκθέσεις της σεζόν 2026-2027

Δυο νέες εκθέσεις εγκαινιάζονται παράλληλα στο Ίδρυμα Θεοχαράκη, που ξεκινά δυναμικά τη νέα σεζόν 2026-2027. Η πρώτη έκθεση, που καταλαμβάνει τον 3ο και τον 4ο όροφο του Ιδρύματος είναι αφιερωμένη στον ριζοσπαστικό και αντισυμβατική αρχιτέκτονα Χρήστο Παπούλια, που έφυγε από τη ζωή πριν από δυο χρόνια. Ενώ η δεύτερη στην Αμερικανίδα εικαστικό Kylie Manning. 

Οι εκθέσεις στο Ίδρυμα Θεοχαράκη

Τα «αδύναμα έργα» του Χρήστου Παπούλια

Ένας αρχιτέκτονας που προσπάθησε να φέρει σε διάλογο όλες τις τέχνες ενώ παράλληλα ήταν γνωστός παγκοσμίως για την αντισυμβατική σκέψη του και τα σχέδιά του. Η έκθεση προέκυψε από τη μελέτη του αρχείου του και χωρίζεται σε δυο μέρη, τα οποία ακολουθούν τη λογική του ίδιου του καλλιτέχνη. Την επιμέλεια μοιράζονται ο Γιώργος Τζιρτζιλάκης και η αρχιτεκτονική ομάδα Ασκήσεις Εδάφους (Κώστας Ευσταθίου, Νίκος Λάμπρου, Κωνσταντίνος Τσέλλος).  Η περιήγηση ξεκινά από πάνω προς τα κάτω, από τον 4ο στον 3ο και όχι το αντίθετο, όπως ίσως να αναμέναμε. Και οι δυο όροφοι είναι δομημένοι ακριβώς με τον ίδιο τρόπο. Στη μέση της αίθουσας μια μεγάλη προθήκη που φτάνει από τη μια άκρη στην άλλη και αφορά στοιχεία που βρέθηκαν στο αρχείο του αρχιτέκτονα, από σημειώσεις μέχρι σχέδια που είτε έχουν υλοποιηθεί είτε όχι. Στον δεξί τοίχο -που είναι σε γκρι απόχρωση- θα βρούμε αναρτημένα σχέδια του αρχιτέκτονα. Ενώ στον ακριβώς απέναντι τοίχο εκτίθενται τα έργα των φίλων του, από τον Γιάννη Κουνέλλη και τον Γιάννη Λάππα, μέχρι και τον Δημήτρη Ντοκατζή και την Αγγελική Τσεκούρα. Στον τρίτο όροφο βλέπουμε τα έργα που δημιουργεί όταν επιστρέφει από τις σπουδές του στην Ιταλία, αναζητώντας ακόμη την προσωπική του ταυτότητα. Η αίθουσα φέρει τον τίτλο «Κρύπτη». Εδώ δεσπόζει το σχέδιό του για το νέο μουσείο της Ακρόπολης, που δεν υπεβλήθη ποτέ, το οποίο από ό,τι μας ανέφεραν οι επιμελητές δούλευε περί τα 5 χρόνια και παρουσιάζει ένα σχεδόν υπόγειο μουσείο με κάθε λεπτομέρεια. Αυτό το ριζοσπαστικό σχέδιο της δεκαετίας του 1990 τον κάνει γνωστό στο εξωτερικό. Και ουσιαστικά αποτέλεσε και ορόσημο για την ταυτότητα και την αναγνωρισιμότητα του καλλιτέχνη. Η κάτω αίθουσα φιλοξενεί μεταγενέστερα έργα του καλλιτέχνη, όπου διαφαίνεται η ταυτότητά του. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουμε το κτίριο του ΔΕΣΤΕ (όπου βρίσκουμε και την αλληλογραφία με τον Δάκη Ιωάννου) αλλά και το σχέδιό του για το Θέατρο Θησείον. 

«Κylie Manning: Υπό νεφελώδη ουρανό»

Κατεβαίνοντας έναν όροφο, ο επισκέπτης θα βρεθεί στην έκθεση «Υπό νεφελώδη ουρανό» της Κylie Manning, σε επιμέλεια του Άκη Κόκκινου. Με έμπνευση από τον τίτλο της αλλά και από τις πινελιές της ίδιας της καλλιτέχνιδος, μέρος της έκθεσης είναι καλυμμένο από λευκές κουρτίνες, καλώντας τον επισκέπτη να ακολουθήσει τη διαδρομή που επιθυμεί, να απομονωθεί για λίγο μαζί με κάποια έργα της καλλιτέχνιδος. Το παιχνίδι με τις λευκές κουρτίνες -που δημιουργεί μια μικρότερη αίθουσα μέσα στην αίθουσα- μας αποκαλύπτει παράλληλα και το πίσω μέρος των καμβάδων, καθιστώντας τη διαδρομή μας πιο... περιπετειώδη. Όπως ανέφερε ο επιμελητής της έκθεσης, η περιήγηση στους πίνακες της Μanning απαιτεί να αφιερώσουμε λίγο χρόνο, να κοιτάξουμε πέρα από την αφαίρεση και να δούμε το δεύτερο επίπεδό τους. Εκεί θα καταφέρουμε να διακρίνουμε τις κρυφές μορφές που βρίσκονται υπό τον... νεφελώδη ουρανό της εικαστικού.

Η επόμενη έκθεση

Οι δυο εκθέσεις που ανοίγουν τη σεζόν θα ολοκληρωθούν στις 21 Φεβρουαρίου. Τον Μάρτιο θα εγκαινιαστεί μια ακόμη έκθεση με τίτλο «Το Άλλο του Πράγματος | Το γυναικείο πρόσωπο του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα»,  σε επιμέλεια της
Έφης Ρέντζου, σε συνεργασία με την Πολύνα Κοσμαδάκη και το Τμήμα Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης του Μουσείου Μπενάκη. Η έκθεση αναδεικνύει το έργο Ελληνίδων καλλιτέχνιδων που, στα μεταπολεμικά χρόνια, αναπλάθουν το ιστορικό κίνημα του υπερρεαλισμού – ως άμεση ή έμμεση επιρροή – και διαμορφώνουν μια εναλλακτική εκδοχή του μοντέρνου, διακριτή από τις κυρίαρχες τάσεις της εποχής στην Ελλάδα.

Μουσική και χορός στο Ίδρυμα Θεοχαράκη

Όπως ανακοινώθηκε στη συνέντευξη τύπου, φέτος οι εκθέσεις του Ιδρύματος Θεοχαράκη θα πλαισιώνονται από ένα μουσικό-χορευτικό πρόγραμμα που επιμελούνται ο Αλέξανδρος Καλοφωλιάς και η Μαργαρίτα Τρίκκα αντίστοιχα. Η αρχή γίνεται με την έκθεση του Χρήστου Παπούλια. Η πρωτότυπη σύνθεση του Αλέξη Καλοφωλιά, «Χρήστος Παπούλιας: Υπεράσπιση της κρύπτης», διερευνά το ηχητικό τοπίο που αναδύεται από τη σύγκλιση των στοιχείων που ο Χρήστος Παπούλιας θεωρούσε κεντρικά στη σκέψη και την πρακτική του: το σκοτάδι και το φως και την αλληλεπίδραση τους ως ανθρωπολογικά, ιστορικά και χωρικά μεγέθη. Η σύνθεση θα διατρέχει τους εκθεσιακούς χώρους σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα. Από την άλλη, η Μαργαρίτα Τρίκκα θα παρουσιάσει το «Undisturbed Cutting», σε διάλογο με την έκθεση, παρουσιάζοντας το ανθρώπινο σώμα ως ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο τοπίο, όπου κάθε κίνηση αφήνει κάποιο ίχνος και κάθε ίχνος συνιστά τόπο μνήμης

Όσον αφορά το υπόλοιπο μουσικό πρόγραμμα του Ιδρύματος, στο αμφιθέατρο του Ιδρύματος Θεοχαράκη επιστρέφουν για δεύτερη χρονιά οι «Ηχοχρωμίες», με εννέα νέες συναυλίες σε επιμέλεια της Λορέντας Ράμου, του Σταύρου Γασπαράτου και του Μιχάλη Παρασκάκη. Ο κύκλος ξεκινά στις 10 Νοεμβρίου με το You Don’t Have to Die to Become a Ghost. Τον ίδιο μήνα κάνει πρεμιέρα και η νέα σειρά «Ηχητικές Αποκλίσεις», σε επιμέλεια του Αχιλλέα Σταύρου, με τη συναυλία ΧΩΜΑ των Γιώργη Ξυλούρη (Ψαρογιώργη) και Μάρκου Πινακουλάκη. Ακολουθούν τέσσερις ακόμη συναυλίες με τον Μπάμπη Παπαδόπουλο, τη Σαββίνα Γιαννάτου, τον Σπύρο Μάνεση, τον Νίκο Γιούσεφ, την Ειρήνη Τηνιακού, τον Γιώργο Κατσάνο και τα Κτίρια τη Νύχτα.

Στο πρόγραμμα επιστρέφουν και γνώριμες συνεργασίες. Ο πιανίστας Άρης Γραικούσης παρουσιάζει στις 10 Δεκεμβρίου ένα ρεσιτάλ με έργα στα οποία η μουσική συνδέεται με την ποιητική αφήγηση. Την 1η και τη 15η Απριλίου 2027 συνεργάζεται με την ηθοποιό και σκηνοθέτρια Ανδρομάχη Δαύλου για μια μουσικοθεατρική παράσταση με υπερρεαλιστική και ονειρική ατμόσφαιρα. Ο Δαυίδ Ναχμίας επιστρέφει επίσης με τα Μουσικά Σάββατα, έναν κύκλο τριών συναυλιών τον Ιανουάριο, τον Μάρτιο και τον Απρίλιο.

Θέατρο και Κινηματογράφος στο Ίδρυμα Θεοχαράκη

Ο κινηματογράφος εντάσσεται φέτος στο πρόγραμμα του Ιδρύματος μέσα από τη νέα σειρά «Μετεικάσματα», σε επιμέλεια των Jacob Moe και Γκέλυς Μαδεμλή. Οι προβολές σχεδιάζονται σε άμεση σχέση με τις εκθέσεις και λειτουργούν ως παράλληλες αναγνώσεις των θεματικών τους. Οι Ψίθυροι Στρατηγικής συνομιλούν με την έκθεση «Αδύναμα έργα | Η αρχιτεκτονική του Χρήστου Παπούλια και οι φίλοι του», το Καιρός, Νερό, Μύθος με την έκθεση «Kylie Manning | Υπό νεφελώδη ουρανό», ενώ το Όνειρο, Γλώσσα, Άλλο Σώμα συνδέεται με την έκθεση «Το Άλλο του Πράγματος | Το γυναικείο πρόσωπο του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα».

Στο θέατρο, η σεζόν 2026/2027, σε επιμέλεια της Ραφίκας Σαουίς, ξεκινά με ένα νέο πρόγραμμα καλλιτεχνικής φιλοξενίας και ανταλλαγής ανάμεσα στην Αθήνα και το Βερολίνο. Σε συνεργασία με το Goethe-Institut Athens και στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος Antifascism: Now, οι Helen Ambia Nzanga, Ioannis Morlai Kamara και Brikena Gishto θα αναπτύξουν από κοινού μια νέα καλλιτεχνική ιδέα, με αφετηρία τη συνάντηση διαφορετικών θεατρικών πρακτικών και εμπειριών.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμη δύο παραστάσεις τον Δεκέμβριο. Στις 5 και 6 Δεκεμβρίου παρουσιάζεται το The Rainbow Cinema της Vladlena Sandu, ενώ στις 12 και 13 Δεκεμβρίου, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Dario Fo, παρουσιάζεται το Mistero Buffo, σε συνεργασία με το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών.