- CITY GUIDE
- PODCAST
-
23°
50 χρόνια Σατυανάντα Γιόγκα στην Ελλάδα
Μια φιλοσοφική συζήτηση για την επίγνωση του ανθρώπου και την πρακτική της γιόγκα
Η Σουάμι Σιβαμούρτι Σαρασουάτι μιλά για τη Σατυανάντα Γιόγκα, την αυτογνωσία, την επίγνωση και τη φιλοσοφία της ινδικής παράδοσης στην Ελλάδα.
Τη συνάντησα, σ’ ένα καταπράσινο μικρό κοινόβιο στην Παιανία – ένα άσραμ πρέπει να πω κανονικά, αλλά πώς να εξηγήσω με μία λέξη στα ελληνικά πώς στο ινδουιστικό αυτό πνευματικό ερημητήριο ο καθένας προσφέρει υπηρεσίες σε όλους, είτε μαγειρεύει, είτε φροντίζει τους κήπους και τα παγόνια που κυκλοφορούν παντού, είτε καλλιεργεί τη γη που προσφέρει το φαγητό τους ή καθαρίζει; Μια ηλικιωμένη γυναίκα με πρόσωπο φωτεινό είχε βγει πρωί πρωί από το ξύλινο σπιτάκι της και σκούπιζε μ’ ένα παραδοσιακό σάρωθρο, σταθερά, ήρεμα, σαν να μην είχε ούτε μία έγνοια στη ζωή της· ζήλεψα την ευλυγισία της και τη χαρά που ήταν ζωγραφισμένη στο πρόσωπό της.
Είχα έρθει εδώ, στο Σατυανάντασραμ της Παιανίας, για να συναντήσω τη γυναίκα που έφερε στην Ελλάδα τη Σατυανάντα Γιόγκα πριν από 50 χρόνια: τη Σουάμι Σιβαμούρτι Σαρασουάτι. Γεννημένη στην Αυστραλία, σπούδασε εκεί αρχαία ελληνική φιλοσοφία και ιστορία, πριν ο δάσκαλός της (γκούρου) στην Ινδία τη στείλει στην Ελλάδα να δει αν υπήρχε εδώ εύφορο έδαφος για τη διδασκαλία και την πρακτική της γιόγκα. Σε μια εποχή που στη χώρα μας υπήρχαν μόνο δύο δάσκαλοι γιόγκα, κι αυτοί στην Αθήνα, η Σουάμι εγκαταστάθηκε στην Καλαμάτα και σύντομα βρέθηκε αντιμέτωπη με την παροιμιώδη ελληνική ξεροκεφαλιά. «Στην αρχή είχα μεγάλες αντιδράσεις από την Εκκλησία, επειδή νόμιζαν ότι είχα έρθει να διδάξω κάποια θρησκεία. Πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα έκτοτε!»
Καθόμαστε απέναντι, στην αυλή του καταλύματός της. Μου έχουν προσφέρει ένα υπέροχο, γλυκό τσάι (από ιβίσκο;), το οποίο τιμώ δεόντως. Της ζητώ να πιάσει την ιστορία από την αρχή, να μας πει τι και πώς είναι η Σατυανάντα Γιόγκα, για όλους εμάς που δεν γνωρίζουμε τίποτα γι’ αυτήν την πρακτική πέραν από τις (πώς να το πω;)… δυτικές, γυμναστικές της εκδοχές.
Σουάμι Σιβαμούρτι Σαρασουάτι: Tι είναι η Σατυανάντα Γιόγκα
«Η Σατυανάντα Γιόγκα έχει τις ρίζες της στον Σουάμι Σιβανάντα, από το Ρισικές της Ινδίας, ο οποίος ήταν γιατρός στη Βρετανική Μαλάγια. Εγκατέλειψε το ιατρικό επάγγελμα, επειδή ένιωθε ότι δεν μπορούσε να προσφέρει στους ανθρώπους όσα πραγματικά εκείνοι χρειάζονταν· ήθελε να τους αγγίξει σε πολύ βαθύτερο επίπεδο, να απαλύνει τον τεράστιο πόνο τους. Έτσι, πήγε στα Ιμαλάια και επιδόθηκε σε εντατική σάντανα, δηλαδή στις γιογκικές πρακτικές, με μεγάλη προσήλωση. Σιγά σιγά άρχισαν να συγκεντρώνονται γύρω του κι άλλοι άνθρωποι και τελικά δημιουργήθηκε ένα άσραμ. Το βασικό του αξίωμα ήταν “Υπηρέτησε, αγάπησε, πρόσφερε”. Έλεγε πως η γιόγκα αρχίζει υπηρετώντας τους άλλους. Η γιόγκα είναι προσφορά. Ο δικός του γκούρου, ο Σουάμι Σατυανάντα, ακολούθησε τα βήματά του και ίδρυσε τη Σχολή Γιόγκα του Μπιχάρ (Bihar Yoga), ένα από τα πλέον καθιερωμένα και αναγνωρισμένα κέντρα της γιόγκα παγκοσμίως. Εμείς αυτή την παράδοση ακολουθούμε.
» Η ονομασία Σατυανάντα Γιόγκα προέρχεται από τον Σουάμι Σατυανάντα Σαρασουάτι· αυτό ήταν το όνομά του. Πρόκειται για μια ολιστική πρακτική με πολύ συστηματική και επιστημονική προσέγγιση. Δεν είναι σε καμία περίπτωση γιόγκα του συρμού, ετοιματζίδικη και αποσπασματική. Αντλεί τις παραδοσιακές της διδασκαλίες από αρχαία κείμενα και τις μεταδίδει με σύγχρονο τρόπο, προσαρμοσμένο στη νοοτροπία του σημερινού ανθρώπου. Έχει μάλιστα ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά. Ένα από αυτά είναι το ρητό “κεφάλι, καρδιά και χέρια”, που αναφέρεται στην επιδίωξή μας να εναρμονίσουμε τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις πράξεις μας, ώστε να συμφωνούν μεταξύ τους. Συνήθως οι άνθρωποι σκέφτονται ένα πράγμα, αισθάνονται κάτι άλλο και κάνουν κάτι εντελώς διαφορετικό. Εμείς προσπαθούμε να τα εναρμονίσουμε αυτά τα τρία, ώστε να σκεφτόμαστε, να αισθανόμαστε και να πράττουμε με τον ίδιο τρόπο. Αυτό μας βοηθά να απαλλαγούμε, φυσικά, από το άγχος, την ανησυχία και την ένταση, επειδή μέσα από αυτή την πρακτική μαθαίνουμε να είμαστε αληθινοί απέναντι στον εαυτό μας.
» Ένα άλλο βασικό χαρακτηριστικό της Σατυανάντα Γιόγκα είναι η επίγνωση (awareness). Επίγνωση σημαίνει να παίρνουμε τη θέση του παρατηρητή: να ταυτιζόμαστε μ’ εκείνο το μέρος του εαυτού μας που ξέρει ότι υπάρχουμε και μας παρατηρεί. Έτσι μαθαίνουμε να κρατάμε μια απόσταση από το σώμα, τον νου και τα ερεθίσματα που λαμβάνουμε από τις αισθήσεις μας. Με τον καιρό, αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε ότι δεν είμαστε ούτε το σώμα μας ούτε ο νους μας, ούτε οι αισθήσεις μας. Υπάρχει κάτι πέρα απ’ αυτά. Και αυτή η πρακτική και η μάθηση μάς συνδέει με την αρχαία ελληνική διδασκαλία, το “γνώθι σαυτόν”, η οποία ήταν ιδιαίτερα σημαντική για όσους αναζητούσαν την αλήθεια από αρχαιοτάτων ετών.
» Θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε ότι σκοπός της Σατυανάντα Γιόγκα είναι να γνωρίσουμε τον αληθινό μας εαυτό, πέρα από το σώμα, τον νου και τις αισθήσεις. Για να το πετύχουμε αυτό, χρησιμοποιούμε διαφορετικές μεθόδους. Μία από αυτές είναι οι άσανα, δηλαδή οι σωματικές στάσεις. Η πραναγιάμα, επίσης, που εξασκεί την αναπνοή, ενώ υπάρχουν και τεχνικές χαλάρωσης, όπως η Γιόγκα Νίντρα, ο διαλογισμός και άλλες πρακτικές. Αυτή είναι η πρακτική πλευρά της Σατυανάντα Γιόγκα. Μία από τις πτυχές της.
» Η δεύτερη πτυχή αφορά τη σέβα, δηλαδή την υπηρέτηση της κοινότητας. Φροντίζουμε ώστε όσα μαθαίνουμε στην αίθουσα διδασκαλίας ή το ματ, καθώς και τα οφέλη που αποκομίζουμε, να μη μένουν μόνο σ’ εμάς ή στην άμεση οικογένειά μας. Τα μεταφέρουμε σε έναν ευρύτερο κύκλο ανθρώπων, προσφέροντας στην κοινότητα και στην κοινωνία μέσα στην οποία ζούμε. Αυτό είναι εξίσου σημαντικό, αν όχι σημαντικότερο, από τις ίδιες τις σωματικές πρακτικές της γιόγκα.
» Υπάρχει και μια τρίτη πτυχή, η σανιάσα. Γι’ αυτό με βλέπετε ντυμένη στα πορτοκαλί: γιατί η σανιάσα είναι ένας ολόκληρος τρόπος ζωής, ο τρόπος ζωής του ανθρώπου που έχει εκπληρώσει όσα ήθελε να πετύχει στην κοινωνική και οικογενειακή ζωή του και συνειδητοποιεί ότι σκοπός της ζωής του είναι να προσφέρει στους άλλους, να βρίσκεται στην υπηρεσία τους και να προσφέρει ένα χέρι βοήθειας. Να διδάσκει γιόγκα όπου υπάρχει ανάγκη, να προσφέρει στην κοινωνία ή να ακολουθεί την ιδιαίτερη αποστολή που του αναλογεί.
Αυτή είναι με λίγα λόγια η Σατυανάντα Γιόγκα».
— Ο δάσκαλός σας σας έστειλε στην Ελλάδα, έχετε πει. Έχετε καταλάβει γιατί σας έστειλε ειδικά εδώ και όχι σε κάποιο άλλο μέρος του κόσμου;
Ναι, βέβαια. Στην Αυστραλία μελέτησα πολύ την ελληνική ιστορία, την ελληνική τέχνη και τον πολιτισμό και πάντα ένιωθα μεγάλο πάθος για την Ελλάδα. Όταν πρωτοπάτησα το πόδι μου εδώ, ήταν σαν να επέστρεφα στο σπίτι μου. Δεν λέω, χαίρομαι που μεγάλωσα και σπούδασα στην Αυστραλία και που είχα εκεί μια οικογένεια: για ένα διάστημα, εκεί ήταν το σπίτι μου. Όμως, όταν πάτησα για πρώτη φορά σε ελληνικό έδαφος, στην Πάτρα, ερχόμενη από την Ιταλία, και είδα μια παρέα Ελλήνων που είχε στρώσει πικνίκ και κάποια στιγμή ένας άνδρας σηκώθηκε κι άρχισε να χορεύει, σκέφτηκα: «αυτός είναι ο τόπος μου!».
Όταν αργότερα πήγα στην Ινδία, ο γκούρου μου, ο Σουάμι Σατυανάντα, γνώριζε πόσο αγαπούσα την Ελλάδα. Έτσι, ήταν φυσικό να μου πει «πήγαινε στην Ελλάδα, δες αν οι Έλληνες ενδιαφέρονται για τη γιόγκα· να είσαι προετοιμασμένη για τα πάντα, για καλοκαιρινές κατασκηνώσεις, διαλέξεις, τηλεόραση, ό,τι προκύψει. Να βρίσκεσαι εκεί όπου υπάρχει ανάγκη. Ξεκίνα με μικρά βήματα».Έτσι, ξεκίνησα από την Καλαμάτα. Στη συνέχεια ήρθαν κι άλλοι άνθρωποι και αυξήθηκε το ενδιαφέρον στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη οπότε κι εγώ άρχισα να επισκέπτομαι αυτές τις πόλεις και να μένω για μεγαλύτερα διαστήματα, μέχρι που εγκαταστάθηκα εδώ. Ο γκούρου μου αγαπούσε κι αυτός την Ελλάδα πολύ· ήρθε εδώ οκτώ φορές κι έλεγε ότι εδώ έζησε μερικές από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές της ζωής του.
Ο Μέγας Αλέξανδρος, ξέρετε, πήγε στην Ινδία και συνάντησε εκεί μια ομάδα Τζαϊνιστών, μια πολύ ιδιαίτερη θρησκευτική κοινότητα της Ινδίας. Εντυπωσιάστηκε από τις διδασκαλίες και τη σοφία τους, και από το ατάραχο της φύσης τους, κι έχοντας ήδη μαθητεύσει ήδη κοντά στον Αριστοτέλη κατάλαβε ότι οι άνθρωποι αυτοί αναζητούσαν την αλήθεια: την εμπειρία της πραγματικότητας πέρα από το σώμα, τον νου, τον εαυτό και τις αισθήσεις. Αυτή η αναζήτηση αποτελούσε και σημαντικό μέρος της αρχαιοελληνικής παράδοσης, αλλά βρίσκεται και στο επίκεντρο του ινδικού πολιτισμού: όχι μόνο η γιόγκα, αλλά και οι βαθύτερες διδασκαλίες της Ινδίας, καθώς και τα διάφορα φιλοσοφικά συστήματα της χώρας, αποσκοπούν όλα στο ίδιο πράγμα: στην αυτογνωσία, την κατανόηση του ποιος είμαι πραγματικά, στην ανακάλυψη του σκοπού της ζωής μου.
— Έχω μια φιλοσοφική ερώτηση εδώ. Είπατε ότι η απομάκρυνση από το εγώ, το σώμα και τις αισθήσεις, από όλα όσα συνθέτουν δηλαδή την προσωπική μας ταυτότητα στον δυτικό κόσμο, μας οδηγεί στην επίγνωση. Αυτή η επίγνωση είναι κοινή για όλους, σαν το συλλογικό ασυνείδητο του Γιουνγκ; Και σωματοποιείται κάθε φορά ατομικά;
Στα αγγλικά, η λέξη awareness σημαίνει ότι γνωρίζουμε κάτι. Στη γιόγκα όμως σημαίνει κάτι περισσότερο: να γνωρίζουμε ότι γνωρίζουμε. Για παράδειγμα, τα ζώα έχουν ένα ορισμένο επίπεδο επίγνωσης, αλλά ο νους τους δεν έχει εξελιχθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να έχουν επίγνωση του ότι γνωρίζουν, όπως συμβαίνει με τον άνθρωπο.
— Που έχει την ικανότητα της αυτοσυνειδησίας, θα λέγαμε.
Ναι. Στη γιόγκα, όμως, διακρίνουμε διαφορετικά επίπεδα επίγνωσης. Ο γκούρου μου συνήθιζε να το εξηγεί ως εξής: «η μόνη διαφορά ανάμεσα σε έναν συνηθισμένο άνθρωπο και σ’ έναν γιόγκι», έλεγε, «είναι το επίπεδο της επίγνωσής τους». Καθώς η επίγνωση βαθαίνει και διευρύνεται, αρχίζουμε να κατανοούμε τη βαθύτερη φύση μας και να αντιλαμβανόμαστε καλύτερα τον νου. Ο νους, με τη σειρά του, αποτελείται από τέσσερα στοιχεία: τη μνήμη, τη διάνοια, το εγώ και τις σκέψεις και τους αντιλόγους σε αυτές, που διατρέχουν τον νου. Καθώς διευρύνουμε την επίγνωσή μας, μαθαίνουμε όχι μόνο να κατανοούμε το σώμα μας, τον τρόπο λειτουργίας του και τις ανάγκες του, αλλά και τα ερεθίσματα που δεχόμαστε μέσω των αισθήσεων και τον τρόπο με τον οποίο αυτές επηρεάζουν τον νου. Μαθαίνουμε επίσης να κατανοούμε τον ίδιο μας τον νου, τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία μας, με αντικειμενικότητα, χωρίς να τα κρίνουμε, να τα καταδικάζουμε ή να επιρρίπτουμε ευθύνες, χωρίς ενοχές ή ντροπή.
Η γιόγκα μάς βοηθά να αποσαφηνίσουμε όλα αυτά, ώστε ν’ αρχίσουμε να παρατηρούμε αντικειμενικά το σώμα, τις αισθήσεις και τον νου. Κι έρχεται κάποια στιγμή στον διαλογισμό που υπερβαίνουμε τον νου και συνδεόμαστε με αυτό που οι αρχαίοι Έλληνες αποκαλούσαν «εαυτόν» και οι γιόγκι ονομάζουν συνείδηση. Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη, σκοπός της ζωής είναι να βιώσουμε αυτή την κατάσταση, την πέρα από τον νου, και να αφυπνίσουμε το τεράστιο δυναμικό που διαθέτει ο άνθρωπος. Γιατί, όπως είμαστε σήμερα, αξιοποιούμε μόνο ένα μικρό μέρος των δυνατοτήτων του νου μας και ακόμη μικρότερο μέρος των δυνατοτήτων του εγκεφάλου μας. Υπάρχουν τόσο πολλά εγκεφαλικά κύτταρα που παραμένουν ανενεργά. Όταν, λοιπόν, ασκούμαστε στη γιόγκα –και, για παράδειγμα, στην Κουνταλίνι Γιόγκα– αφυπνίζοντας τα τσάκρα και τα διάφορα ανενεργά κέντρα του εγκεφάλου, αποκτούμε πολύ μεγαλύτερη πρόσβαση στις δυνατότητες του νου και, τελικά, σ’ εκείνη την κατάσταση συνείδησης που βρίσκεται πέρα από αυτόν.
— Ακούω που λέτε όλα αυτά και αναρωτιέμαι αν εισβάλλει ποτέ ο έξω κόσμος σ’ αυτή την ήρεμη κοινότητα εδώ στην Παιανία.
Ναι, βέβαια. Είμαστε πολύ καλά ενημερωμένοι για όσα συμβαίνουν στον κόσμο.
— Να σας ρωτήσω, λοιπόν, γιατί ο κόσμος ξεκουρδίζεται; Οι άνθρωποι είναι τόσο πρόθυμοι να ασκήσουν βία ο ένας στον άλλο. Έχετε κάποια εξήγηση γι’ αυτή τη διάλυση της ανθρωπότητας από τη σκοπιά της γιόγκα;
Σύμφωνα με τις διδασκαλίες της γιόγκα, υπάρχουν τέσσερις γιούγκα, τέσσερις περίοδοι από τις οποίες διέρχεται η Γη. Η εποχή στην οποία βρισκόμαστε σήμερα ονομάζεται Κάλι Γιούγκα. Διαρκεί, φυσικά, χιλιάδες χρόνια και χαρακτηρίζεται από την καταστροφή. Είναι μια εποχή κατά την οποία οι αξίες παρακμάζουν και η βία και η εξαπάτηση τείνουν να κυριαρχήσουν. Όταν ο Σουάμι Σατυανάντα μιλούσε γι’ αυτή τη συγκεκριμένη περίοδο, έλεγε ότι, παρόλο που είναι μια σκοτεινή εποχή, αποτελεί ταυτόχρονα μια περίοδο όπου όσοι είναι πρόθυμοι να προσπαθήσουν να ακολουθήσουν έναν πιο πνευματικό τρόπο ζωής και να καλλιεργήσουν την επίγνωσή τους μπορούν να βιώσουν κάτι εξαιρετικά βαθύ και διαρκές. Έλεγε ότι δεν πρέπει να βλέπουμε αυτή την κατάσταση αρνητικά, αλλά ως μια ευκαιρία να ανακαλύψουμε την εσωτερική μας δύναμη, να αντισταθούμε και να σταθούμε στο πλευρό του καλού αντί του κακού, του φωτός αντί του σκοταδιού. Σε αυτή την περίοδο βρισκόμαστε λοιπόν. Είναι μια σκοτεινή εποχή και θα συνεχίσει να γίνεται ακόμη πιο σκοτεινή.
Γι’ αυτό η γιόγκα είναι τόσο σημαντική. Αν η γιόγκα μπορεί να διευρύνει την επίγνωση ενός ανθρώπου, τότε εκείνος μπορεί να αντιμετωπίσει ευκολότερα τα προβλήματα του κόσμου ή να βρει λύσεις, αντί να παγιδεύεται μέσα σ’ αυτά.
Θα σας δώσω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα επίγνωσης. Λέμε ότι ο Αϊνστάιν ήταν ένας τζνάνα γιόγκι, δηλαδή κάποιος με αφυπνισμένη και διευρυμένη επίγνωση, πέρα από τη σπουδαία διάνοιά του. Στην αυτοβιογραφία του γράφει κάτι σαν κι αυτό: «Με απασχολούσε εμμονικά το ερώτημα πώς μια ακτίνα φωτός ξεκινά από τον Ήλιο και φτάνει στη Γη. Καθόμουν και σκεφτόμουν κι έστυβα το κεφάλι μου να βρω απάντηση».
Ήταν μια εμμονή, μια εσωτερική παρόρμηση, θα λέγαμε. Και τότε, ξαφνικά, πέρασε σε μια κατάσταση που θα ονομάζαμε διαλογισμό: «Μέσα σε ένα κλάσμα δευτερολέπτου, μου ήρθε μια ενόραση και κατανόησα πλήρως τη θεωρία της σχετικότητας στη Φυσική». Είχε βγει από αυτή την κατάσταση σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο. Και μετά χρειάστηκε χρόνια ολόκληρα για να αξιοποιήσει τη διάνοιά του και να μετατρέψει εκείνη την εμπειρία, την ενόραση, τη γνώση, σε μαθηματικά θεωρήματα. Αυτό είναι η επίγνωση. Σε συνδέει με τη διαίσθησή σου, με έναν ανώτερο νου, που μπορεί να επιφέρει μεγάλες αλλαγές στον κόσμο. Βέβαια, μπορεί να συμβεί και το αντίθετο, αν άλλοι άνθρωποι χρησιμοποιούν αυτές τις δυνατότητες διαφορετικά. Ωστόσο, πιστεύω ότι κατά βάθος όλοι οι άνθρωποι είναι καλοί. Οι συνθήκες της ζωής, της οικογένειας και της κοινωνίας μέσα στις οποίες μεγαλώνει κανείς θολώνουν τον νου του και τον επηρεάζουν, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι ν’ αρχίζουν να συμπεριφέρονται με τον τρόπο που συμπεριφέρονται. Στην ουσία, όμως, είναι καλοί, ευγενικοί και διακριτικοί.
Μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του Σατυανάντασραμ εδώ
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Μια φιλοσοφική συζήτηση για την επίγνωση του ανθρώπου και την πρακτική της γιόγκα
Η καθημερινή περιποίηση βασικός πυλώνας για την αντιμετώπισή της
Απευθύνεται τόσο σε ογκολογικούς ασθενείς όσο και σε φροντιστές
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο στην πρωτοβάθμια όσο και στη δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας
Στο συνέδριο, 20 & 21/11, θα συμμετάσχουν περισσότεροι από 450 οφθαλμίατροι και επιστήμονες υγείας
Οι 5 λόγοι, σύμφωνα με την ψυχολογία
Έχουν πολύ διαφορετικές ιδιότητες - Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τα συστατικά τους
Πώς διατηρούνται σε καλύτερες συνθήκες
Τι δείχνει επιστημονική έρευνα
Για τις συνέπειες στη μικροβιακή αντοχή προειδοποιεί η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων
«Υπάρχει κάτι στη μαγνητική σας»
Έχει ήδη εγκριθεί στις ΗΠΑ - Πώς δρα, πού στοχεύει
Ακόμη και 5 λεπτά περπάτημα μπορούν να ωφελήσουν τον οργανισμό
Στο επίκεντρο η καρδιαγγειακή υγεία με ανοιχτές δράσεις στις τοπικές κοινωνίες
«Φοβόμουν να κοιμηθώ» - Οι ανατριχιαστικές περιγραφές ανθρώπων που την έχουν βιώσει
5ος κύκλος του Start4 Health27 που υποστηρίζει νεοφυείς επιχειρήσεις
Ενθαρρύνει τον ουσιαστικό διάλογο μεταξύ ασθενών και ιατρών
Πότε είναι απαραίτητη και πώς πραγματοποιείται
18 Νοεμβρίου - Παγκόσμια ημέρα χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας
Τι πρέπει να προσέξετε
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.