Πολιτικη & Οικονομια

Στη Λευκωσία μέσω Αθηνών: Ενεργειακή συνεργασία και κοινή στάση απέναντι στην κρίση

Οι δύο πρωτεύουσες ενώνουν δυνάμεις για ενεργειακή αυτάρκεια και κοινωνική προστασία

32014-72458.jpg
A.V. Guest
4’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
Στη Λευκωσία μέσω Αθηνών: Ενεργειακή συνεργασία και κοινή στάση απέναντι στην κρίση
© athina vrikki / Unsplash

Στη Λευκωσία μέσω Αθηνών: H κυπριακή πρωτεύουσα σχεδιάζει να αξιοποιήσει την αθηναϊκή τεχνογνωσία για την ενεργειακή κρίση

Των Ηλία Ευθυμιόπουλου* και Ευάγγελου Μαρινάκη**.

Η φετινή χρονιά είδε μια νέα, απροσδόκητη για τον πολύ κόσμο, ενεργειακή κρίση που προκλήθηκε από έναν αναίτιο υπερατλαντικό πόλεμο. Έναν πόλεμο από τον οποίο «η αμερικανική βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου αποκομίζει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια», σύμφωνα με την κατά λέξη διατύπωση του Αμερικανού προέδρου Τραμπ σε προεκλογική συγκέντρωση στα τέλη Οκτωβρίου. Για να προσθέσει κυνικά: «Και δεν με ενδιαφέρει καθόλου, θα το πω όπως είναι: βγάζουμε απίστευτα χρήματα». Αυτό που δεν είπε, ωστόσο, είναι τι συμβαίνει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού και στις ασιατικές αγορές. Εκεί, το σύνολο σχεδόν του ενεργειακού κόστους που προκάλεσε και προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν μετακυλίεται στους καταναλωτές και στις επιχειρήσεις. Θα μπορούσε, βέβαια, να προσθέσει: «Και δεν με ενδιαφέρει καθόλου».

Ιδιαίτερα, όμως, οι πολίτες στην Ευρώπη είδαν στους προϋπολογισμούς τους τις τιμές των καυσίμων να αυξάνονται έως και 50% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, ενώ ο χειμώνας είναι ακόμη μπροστά. Παρά ταύτα, οι ΗΠΑ είναι στους κερδισμένους. Όχι μόνο εξασφάλισαν την αναβάθμιση του σχιστολιθικού αερίου στην εσωτερική τους αγορά, αλλά βρέθηκαν –πολλές φορές εκβιάζοντας τους αγοραστές– να σχεδιάζουν πρωτοφανείς εξαγωγές φυσικού αερίου, στην υγροποιημένη του μορφή.

Έτσι, η αμερικανική οικονομία αποκομίζει διπλό όφελος: από τη μία πλευρά, οι εγχώριοι καταναλωτές απολαμβάνουν εξαιρετικά χαμηλές τιμές φυσικού αερίου και, από την άλλη, οι αμερικανικές εταιρείες εισπράττουν σημαντικά έσοδα από τις εξαγωγές ακριβού LNG.

Γιατί ακριβού; Ο λόγος είναι πρακτικός: η μεταφορά φυσικού αερίου σε μεγάλες αποστάσεις είναι ιδιαίτερα δύσκολη και δαπανηρή, εξαιτίας του τεράστιου όγκου του. Για να καταστεί οικονομικά βιώσιμη η θαλάσσια μεταφορά του, απαιτείται προηγουμένως η ψύξη του στους -162 βαθμούς Κελσίου, διαδικασία που μειώνει τον όγκο του περίπου 600 φορές και το μετατρέπει σε υγρό. Στη συνέχεια, το υγροποιημένο φυσικό αέριο φορτώνεται σε ειδικά δεξαμενόπλοια, σχεδιασμένα για τη μεταφορά του σε μεγάλες αποστάσεις. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα δαπανηρή διαδικασία, καθώς η κατασκευή μιας μονάδας υγροποίησης απαιτεί κατά μέσο όρο επενδύσεις που μπορούν να φθάσουν τα 10 δισ. δολάρια.

Η σκανδαλώδης αυτή εξέλιξη βάζει ιδιαίτερα την Ευρώπη να ξαναδεί με επιτακτικό τρόπο την απεξάρτηση από την ορυκτή ενέργεια, την ταχύτερη αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών και την αναθεώρηση των συνεργασιών μέσω δικτύων σε έναν κόσμο περιορισμένης αλληλεγγύης. Για να μην πούμε αυτό που όλοι κατά βάθος σκέφτονται: ότι ο πόλεμος αυτός ήταν εν πολλοίς κατασκευασμένος και αποτελεί μέρος του εμπορικού πολέμου που εγκαινίασε η κυβέρνηση του Τραμπ, αμέσως μόλις ανέλαβε την εξουσία: με πρόσχημα τα πυρηνικά του Ιράν, να γονατίσει την Ευρώπη.

Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, οι πόλεις έχουν τη δική τους απάντηση: ενεργειακή αυτάρκεια και ενεργειακή δημοκρατία, γιατί οι επιπτώσεις εισάγουν νέες ανισότητες: το αυξημένο ενεργειακό κόστος πλήττει ιδιαίτερα τα ευάλωτα νοικοκυριά και τα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα. Πρόσφατα, σε μια συντονισμένη κίνηση, η Αθήνα και η Λευκωσία αποφάσισαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους για τη θωράκισή τους απέναντι στην εξωτερική απειλή, καθώς και για την από κοινού αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, με την κυπριακή πρωτεύουσα να αξιοποιεί την εμπειρία και την τεχνογνωσία του Δήμου Αθηναίων για τη δημιουργία του πρώτου αντίστοιχου Γραφείου στην Κύπρο.

Η πρωτοβουλία, που ξεκίνησε από την Αθήνα για να στηρίξει ανθρώπους που δυσκολεύονται να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες σε ένα περιβάλλον αυξημένης επικινδυνότητας και μειωμένης ασφάλειας, αποκτά πλέον ενδιαφέρον και πέρα από τα ελληνικά σύνορα. Το Γραφείο Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας του Δήμου Αθηναίων, που δημιουργήθηκε για να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια στα ευάλωτα νοικοκυριά της πόλης, αποτελεί απτό παράδειγμα και για άλλες ευρωπαϊκές πόλεις.

Η αρχή γίνεται από τη Λευκωσία

Την Τρίτη 10 Νοεμβρίου, στην Κύπρο, πραγματοποιήθηκε ειδική εκδήλωση για μια συνεργασία ανάμεσα στο Υπουργείο Ενέργειας της Κύπρου, τον Δήμο Λευκωσίας και τον Δήμο Αθηναίων. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η εμπειρία της Αθήνας και, κυρίως, ο τρόπος με τον οποίο μια τοπική πρωτοβουλία μπορεί να μετατραπεί σε μια οργανωμένη πολιτική κοινωνικής προστασίας.

Το σημαντικότερο αποτέλεσμα της συνάντησης ήταν η προοπτική συνεργασίας των δύο πόλεων και η δημιουργία του πρώτου αντίστοιχου Γραφείου Ενεργειακής Φτώχειας στην Κύπρο. Η Λευκωσία σχεδιάζει να αξιοποιήσει την τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί στην Αθήνα, από τα ψηφιακά εργαλεία και τις διαδικασίες καταγραφής των κοινωνικών και ενεργειακών δεδομένων μέχρι την εκπαίδευση του προσωπικού και την οργάνωση των υπηρεσιών υποστήριξης.

Αντί, όμως, να σχεδιαστεί μια νέα υπηρεσία από την αρχή, η κυπριακή πρωτεύουσα θα μπορεί να βασιστεί σε ένα μοντέλο που ήδη λειτουργεί, έχει δοκιμαστεί στην πράξη και μπορεί να προσαρμοστεί στις δικές της ανάγκες.

Στη Λευκωσία μέσω Αθηνών: Ενεργειακή συνεργασία και κοινή στάση απέναντι στην κρίση
Από τη συνάντηση των δύο Δήμων στη Λευκωσία

Μια διαφορετική προσέγγιση στην ενεργειακή φτώχεια

Στην Αθήνα, η προσπάθεια ξεκίνησε από μια απλή διαπίστωση: για να αντιμετωπιστεί η ενεργειακή φτώχεια, δεν αρκεί να επιδοτείται περιστασιακά ένας λογαριασμός ηλεκτρικού ρεύματος. Χρειάζεται να γνωρίζουμε ποιοι πολίτες αντιμετωπίζουν πραγματικά πρόβλημα, ποιες είναι ακριβώς οι ανάγκες τους (σε ηλεκτρισμό, θέρμανση και ψύξη το καλοκαίρι) και ποιες παρεμβάσεις μπορούν να τους βοηθήσουν σε βάθος χρόνου.

Με αυτή τη λογική δημιουργήθηκε το Γραφείο Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας, το οποίο στεγάζεται στο Σεράφειο, στην οδό Πειραιώς, και έχει ήδη υποστηρίξει πάνω από 1.000 νοικοκυριά. Μέσα από τη νέα αυτή δομή, οι πολίτες μπορούν να λάβουν εξατομικευμένες συμβουλές για τη μείωση της ενεργειακής τους κατανάλωσης, να ενημερωθούν για διαθέσιμα προγράμματα και να αποκτήσουν πρόσβαση σε συγκεκριμένα μέτρα στήριξης.

Μέχρι σήμερα, τα νοικοκυριά που μπήκαν στο πρόγραμμα έχουν απαλλαγεί από τα δημοτικά τέλη, έχουν λάβει την Κάρτα Ενεργειακής Ωφέλειας, έχουν τροφοδοτηθεί με λαμπτήρες LED και έχουν αποκτήσει δωρεάν ενεργειακά αποδοτικά κλιματιστικά, αφού έχει τεκμηριωθεί μια τέτοια ανάγκη. Παράλληλα, μονογονεϊκές οικογένειες έχουν εξασφαλίσει δωρεάν ηλεκτρική ενέργεια για 22 χρόνια. Για τους λόγους αυτούς, το συγκεκριμένο μοντέλο έχει ήδη λάβει αναγνώριση από τον ΟΟΣΑ ως παράδειγμα καλής πρακτικής για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας σε τοπικό επίπεδο.

Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και η κοινωνική διάσταση της ενέργειας

Η συζήτηση με τη Λευκωσία δεν περιορίζεται, ωστόσο, στις πρωτοβουλίες της τοπικής αυτοδιοίκησης. Ένα από τα βασικά θέματα στην πρόσφατη σχετική συνάντηση αντιπροσωπειών στη Λευκωσία ήταν και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, ένα έργο που μπορεί να αλλάξει σημαντικά τον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου. Είναι γνωστό ότι η Κύπρος παραμένει ακόμη και σήμερα αποκομμένη από τα ηλεκτρικά δίκτυα της υπόλοιπης Ευρώπης, γεγονός που επηρεάζει το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και περιορίζει τις δυνατότητες αξιοποίησης φθηνότερων ενεργειακών πηγών.

Η ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης θα μπορούσε, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν στη συνάντηση, να οδηγήσει σε μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στη Μεγαλόνησο έως και 20%. Πρόκειται για μια προοπτική με ιδιαίτερη κοινωνική σημασία, καθώς, σύμφωνα με στοιχεία του κυπριακού Υπουργείου Ενέργειας, σχεδόν το 15% των νοικοκυριών της χώρας αντιμετωπίζει πρόβλημα.

Από τη μια μεριά, η ηλεκτρική διασύνδεση θα μπορούσε να προσφέρει μια σημαντική λύση σε επίπεδο ενεργειακής αγοράς. Από την άλλη, η δημιουργία Γραφείου Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας μπορεί να συμπληρώσει αυτή την προσπάθεια, εξασφαλίζοντας ότι οι πολιτικές για την ενέργεια θα φτάνουν και στα νοικοκυριά που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη.

Η συνεργασία με την κυπριακή πρωτεύουσα έχει μια ευρύτερη σημασία για την Αθήνα. Συνήθως, όταν συζητάμε για καλές πρακτικές στην τοπική αυτοδιοίκηση, αναζητούμε παραδείγματα από άλλες ευρωπαϊκές πόλεις που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στην Ελλάδα. Αυτή τη φορά συμβαίνει το αντίστροφο. Η Αθήνα μπορεί να λειτουργήσει ως εξαγωγός τεχνογνωσίας, με τη Λευκωσία να αποτελεί την αρχή μιας ευρύτερης προσπάθειας.

Στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ανατολική Μεσόγειο.

* Ο Ηλίας Ευθυμιόπουλος είναι συντονιστής της Πρωτοβουλίας ΑΘΗΝΑ21, συγγραφέας και τ. υφυπουργός
** Ο Ευάγγελος Μαρινάκης είναι Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ και Πρόεδρος στην Αναπτυξιακή Αθήνας A.E.

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ NEWSLETTER ΜΑΣ

Tα καλύτερα άρθρα της ημέρας έρχονται στο mail σου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.

// EMPTY