Εθνική Πινακοθήκη: Ξενάγηση στην έκθεση «Η σαγήνη του αλλόκοτου» από τη Συραγώ Τσιάρα

Έπειτα από τις πράξεις βανδαλισμού στα έργα του Χριστόφορου Κατσαδιώτη, η Εθνική Πινακοθήκη προσκάλεσε τους δημοσιογράφους τον σε μια ξενάγηση στην έκθεση «Η σαγήνη του αλλόκοτου» την Πέμπτη 13 Μαρτίου στις 12.00. Την ξενάγηση πραγματοποίησε η ίδια η Συραγώ Τσιάρα, η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, που είναι άλλωστε και η επιμελήτρια της συγκεκριμένης έκθεσης. Με τη σύμφωνη γνώμη του καλλιτέχνη αποφάσισε να διατηρήσει ορατά τα ίχνη της βίας και του βανδαλισμού ως σύμπτωμα.

Θυμίζουμε ότι ο ο βουλευτής της Νίκης, Νίκος Παπαδόπουλος, με τη συνδρομή ακόμη ενός ατόμου επιτέθηκε σε τέσσερα έργα τέχνης του Χριστόφορου Κατσαδιώτη, με τίτλους: «Εικόνισμα 1ο», «Εικόνισμα 16ο», «Εικόνισμα 17ο», «Ο Άγιος Χριστόφορος». Όπως αναφέρει η Εθνική Πινακοθήκη στη σχετική ανακοίνωσή της μετά το συμβάντα: «Οι ανωτέρω τα απέσπασαν βίαια από τον τοίχο και τα πέταξαν στο δάπεδο με συνέπεια τη θραύση τους».

Στην ξενάγησή της η Συραγώ Τσιάρα μίλησε για κάθε καλλιτέχνη ξεχωριστά και για τα έργα που επέλεξε η ίδια ως επιμελήτρια να συμπεριληφθούν σε αυτήν. Η κ. Τσιάρα μιλώντας για το έργο του Τάσου Μαντζαβίνου «Η δύναμις μου εν ασθενεία τελειούται», έκανε απολύτως σαφές ότι κακώς παρουσιάζεται ως ένα από τα έργα στα οποία επιτέθηκαν, μέρος και αυτό των ανακριβειών που έχουν κυκλοφορήσει. Είναι ένα έργο που αντλεί τα στοιχεία του από την ορθόδοξη παράδοση και την απόδοση των δρακοντοκτόνων αγίων και συγκεκριμένα του Αγίου Γεωργίου. Και σε αυτό το έργο γίνεται μια ερμηνεία από τον καλλιτέχνη προσωπικών εσωτερικών ψυχικών καταστάσεων και τραυματικών εμπειριών. Μιλώντας για τον Χριστόφορο Χριστόφορος Κατσαδιώτης ανέφερε ότι χρησιμοποιώντας αυτή την εικονογραφική παράδοση και τον τύπο του εικονίσματος κάνει την οικειοποίηση – ο όρος στην τέχνη είναι appropriation και είναι ένα καλλιτεχνικό ρεύμα με μεγάλη, διεθνή διάδοση – της θρησκευτικής φόρμας για να δημιουργήσει αιχμηρά, ψυχικά πορτρέτα. Δεν κάνει λατρευτικές εικόνες. Είναι ένας καλλιτέχνης που μιλάει για σκοτεινές πλευρές του ψυχισμού μας, για το αλλόκοτο και το γκροτέσκο που είναι ένα κομμάτι όλων μας. Οι καλλιτέχνες με έναν τρόπο το φέρνουν μπροστά μας και δημιουργούν εικόνες που μπορούν να αποκαλύψουν όντως πτυχές του τέρατος που ίσως κρύβουμε όλοι μέσα μας.

Η κ. Τσιάρα μοιράστηκε και το εξής: αφορμή για την έκθεση αυτή αποτέλεσε ένα έπιπλο που υπήρχε στο γραφείο της διευθύντριας. Πρόκειται για ένα ξύλινο ερμάριο γοτθικού ρυθμού, που αποτελεί πλέον έργο της έκθεσης, με διάκοσμο που περιλαμβάνει μοτίβα θρησκευτικά και γκροτέσκες φιγούρες. Ήδη από το Μεσαίωνα είχε εμφανιστεί το γκροτέσκο στοιχείο. Επίσης στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή τέχνη το στοιχείο της παραμόρφωσης υπάρχει στην εκκλησιαστική τέχνη. Ο Άγιος Χριστόφορος αποδίδεται κυνόμορφος κάτι που μπορεί να το δει κάποιος αν επισκεφτεί το Βυζαντινό & Χριστιανικό Μουσείο. Η ορθόδοξη εικονογραφία έχει πολύ μεγάλη ανεκτικότητα, αίσθημα δημοκρατίας και συμπερίληψης. Είναι ανοιχτή στο αλλόκοτο και το διαφορετικό πολύ πριν αποφασίσει η κ. Τσιάρα να το εντάξει στη συγκεκριμένη έκθεση.

Κατέληξε παρουσιάζοντας το ΣΥΜΠΤΩΜΑ, την πράξη βανδαλισμού που συνέβη στις 10/3 και η οποία έχει λυπήσει βαθύτατα όχι μόνο την διεύθυνση και το ΔΣ της ΕΠΜΑΣ αλλά και όλο το προσωπικό της Εθνικής Πινακοθήκης. Η διευθύντρια ανασκεύασε όλα τα ψέματα που έχουν αναπαραχθεί. Ενημέρωσε για τις νόμιμες ενέργειες που έκανε αμέσως η ΕΠΜΑΣ εναντίον του ανθρώπου που βανδάλισε τα έργα και εξέφρασε την απορία της για την σκόπιμη παραποίηση των στοιχείων. Εξήγησε ότι τα έργα βρίσκονται στο πάτωμα από την πρώτη στιγμή που βανδαλίστηκαν και ότι δεν είναι αυτά που παρουσιάζονται στα Μέσα, σε διάφορες τηλεοπτικές εκπομπές και ιστοσελίδες. Διέψευσε τις φήμες περί μετακίνησης των έργων και επέμεινε στην 16σελιδη αναφορά που έστειλε όταν έγινε η επερώτηση στην Βουλή στις 4/2/25. Kαι μάλιστα διάβασε στους δημοσιογράφους την τελευταία σελίδα από αυτήν την αναφορά όπου εξέθεσε το ψέμα του βουλευτή της Νίκης ο οποίος είχε παρουσιάσει φωτογραφία ενός έργου που δεν υπάρχει στην έκθεση.
Η κ. Τσιάρα εξήγησε ότι ως ιστορικός τέχνης μελετά και την ορθόδοξη εικονογραφία και δεν είχε ποτέ την πρόθεση να προσβάλει το θρησκευτικό συναίσθημα των πιστών, ούτε πρόκειται να το κάνει ποτέ. Υπερασπίστηκε το έργο της και κάλεσε τους δημοσιογράφους στο Αμφιθέατρο της ΕΠΜΑΣ όπου έγινε η προβολή του βίντεο από το αρχείο του κτηρίου με το συμβάν της 10ης Μαρτίου. Στη συνέχεια απάντησε στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων ευχαριστώντας τους για την παρουσία τους. 

Λίγα λόγια για την έκθεση «Η σαγήνη του αλλόκοτου» στην Εθνική Πινακοθήκη

Η έκθεση έχει στηθεί στον Ενδιάμεσο Χώρο της Εθνικής Πινακοθήκης, είναι προσβάσιμη δωρεάν σε όλους τους επισκέπτες και βρίσκεται σε διάλογο με την έκθεση «Los caprichos» του Γκόγια, σε επιμέλεια της Κατερίνας Ταβαντζή. Με αφετηρία τα χαρακτικά του Γκόγια, η έκθεση φιλοξενεί έργα δέκα καλλιτεχνών που εξετάζουν τις σχέσεις του ανθρώπινου με το ζωόμορφο και το τεχνολογικό, ανατρέποντας παραδοσιακές αντιφάσεις. Μέσα από ποικιλία μέσων, οι καλλιτέχνες αμφισβητούν τα στερεότυπα και αναζητούν νέες, ανατρεπτικές ερμηνείες της ανθρώπινης ύπαρξης. Να τονίσουμε ότι ο Γκόγια φιλοτέχνησε τα συγκεκριμένα χαρακτικά σε μια εποχή που υπήρχε ακόμη έντονος ο φόβος της Ιεράς Εξέτασης.Η έκθεση «Η σαγήνη του αλλόκοτου» συγκεντρώνει έργα παλαιότερων αλλά και νεώτερων καλλιτεχνών που πραγματεύονται και εικονίζουν το αλλόκοτο, το γκροτέσκο, το αταξινόμητο και το υβριδικό, αν και προέρχονται από διαφορετικές αφετηρίες. Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης θεματικής επιλέχτηκαν άλλωστε και τα παραπάνω έργα του Χριστόφορου Κατσαδιώτη. 

Οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν με τα έργα τους στη συγκεκριμένη έκθεση είναι οι ακόλουθοι:  Άγγελος Αντωνόπουλος, Γιάννης Γαίτης, Σίλεια Δασκαλοπούλου, Μαριάννα Ιγνατάκη, Διονύσης Καβαλλιεράτος, Χριστόφορος Κατσαδιώτης, Τάσος Μαντζαβίνος, Μαλβίνα Παναγιωτίδη, Άγγελος Παπαδημητρίου, Φίλιππος Τσιτσόπουλος.

Περισσότερα για την έκθεση «Η σαγήνη του αλλόκοτου» μπορείτε να διαβάσετε στο σχετικό μας άρθρο, όπου ξεναγηθήκαμε λίγο πριν ανοίξει στο κοινό

Σχετικό Άρθρο

Ελλαδα Ποιος είναι ο καλλιτέχνης πίσω από τα έργα που βανδάλισε ο βουλευτής της Νίκης στην Εθνική Πινακοθήκη

Newsroom 11.03.2025, 11:00