Δορυφόροι: Το νέο «όπλο» της Ευρώπης απέναντι στις πυρκαγιές

Καθώς οι δασικές πυρκαγιές εξαπλώνονται ξανά σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι δορυφόροι αποκτούν ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στη μάχη για τον περιορισμό τους.

Όπως αναφέρει σε άρθρο του το Politico, οι εικόνες και τα δεδομένα που συλλέγουν από το διάστημα μπορούν να βοηθήσουν τις αρχές και τις πυροσβεστικές δυνάμεις να εντοπίζουν τις φωτιές σε πρώιμο στάδιο, να παρακολουθούν την πορεία τους και να καταγράφουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις καμένες εκτάσεις.

Η τεχνολογία αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε ένα ακόμη θερμό ευρωπαϊκό καλοκαίρι, με μεγάλες πυρκαγιές να έχουν εκδηλωθεί στη Γαλλία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Περίπου 600.000 εκτάρια έχουν καεί σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την αρχή του έτους. Μόλις το περασμένο Σαββατοκύριακο, το Βέλγιο επλήγη από μία από τις μεγαλύτερες πυρκαγιές στην ιστορία του, στη φυσική περιοχή Χοχες Βεν.

Η νέα αυτή αξιοποίηση των δορυφόρων υπενθυμίζει, παράλληλα, ότι η Ευρώπη χρειάζεται να ενισχύσει την παρουσία της σε έναν ακόμη στρατηγικό τεχνολογικό τομέα.

Μετά την εμφάνιση του Starlink του Έλον Μασκ, που έδειξε πώς οι δορυφορικές υπηρεσίες μπορούν να αλλάξουν δραστικά από τις τηλεπικοινωνίες μέχρι τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, η διαστημική τεχνολογία για τη διαχείριση φυσικών καταστροφών αποτελεί έναν ακόμη τομέα στον οποίο η Ευρώπη μπορεί να αναπτύξει τις δικές της δυνατότητες.

Η Ελλάδα πρωτοπορεί

Η Ελλάδα, μια χώρα που βρίσκεται αντιμέτωπη με ολοένα μεγαλύτερες πυρκαγιές σχεδόν κάθε καλοκαίρι, ήταν η πρώτη που προχώρησε σε συγκεκριμένη δράση.

Στις αρχές Μαΐου, ένας πύραυλος της SpaceX του Έλον Μασκ μετέφερε στο διάστημα τέσσερις μικρούς δορυφόρους, οι οποίοι έχουν σχεδιαστεί ειδικά για να βοηθούν την Ελλάδα στον εντοπισμό και την παρακολούθηση των δασικών πυρκαγιών σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.

Ήταν ένα σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη του «Hellenic Fire System», το οποίο η ελληνική κυβέρνηση χαρακτήρισε ως το πρώτο εθνικό δορυφορικό σύστημα αυτού του είδους.

Το σύστημα δημιουργήθηκε μέσω μιας ευρωπαϊκής συνεργασίας, με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), της Ελληνικής Διαστημικής Υπηρεσίας, της γερμανικής πλατφόρμας wildfire intelligence OroraTech και της φινλανδικής εταιρείας ICEYE, η οποία ειδικεύεται σε δορυφορικά συστήματα ραντάρ.

«Ενσωματώνοντας διαστημικές δυνατότητες στα συστήματα αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών, εξοπλίζουμε τις πυροσβεστικές υπηρεσίες με τα εργαλεία που χρειάζονται για να ανταποκρίνονται ταχύτερα», δήλωσε κατά την παρουσίαση του συστήματος τον Μάιο ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου.

Οι δορυφόροι που εκτοξεύτηκαν πριν από το καλοκαίρι διαθέτουν δύο υπέρυθρες κάμερες. Αυτές καταγράφουν τη θερμική ενέργεια που εκπέμπεται από τις πυρκαγιές, επιτρέποντας στους δορυφόρους να εντοπίζουν θερμά σημεία και να υπολογίζουν την έντασή τους.

Στόχος του συστήματος είναι να υποστηρίζει την έγκαιρη ανίχνευση νέων εστιών και τη συνεχή παρακολούθηση της συμπεριφοράς των πυρκαγιών, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος.

Από τις πυρκαγιές στις φυσικές καταστροφές

Ο ρόλος των δορυφόρων στη συλλογή μεγάλου όγκου δεδομένων και εικόνων σε πραγματικό χρόνο δεν περιορίζεται στις πυρκαγιές.

Η φινλανδική εταιρεία ICEYE προσφέρει υπηρεσίες παρακολούθησης σε κυβερνήσεις και επιχειρήσεις για τη διαχείριση φυσικών καταστροφών, όπως πλημμύρες και δασικές πυρκαγιές, αλλά και ανθρωπογενών καταστροφών, όπως η παράνομη αποψίλωση δασών.

Η ICEYE συγκέντρωσε 1 δισ. ευρώ σε νέα χρηματοδότηση φέτος και έγινε η πρώτη εταιρεία που έλαβε χρηματοδότηση από το Scaleup Europe Fund, ένα νέο ταμείο που υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και έχει ως στόχο να βοηθήσει ευρωπαϊκές εταιρείες να αναπτυχθούν γρήγορα.

«Αν θέλουμε να είμαστε αποτελεσματικοί στη διαχείριση του περιβάλλοντος γύρω μας, τόσο σε επίπεδο ανάπτυξης όσο και πρόληψης ή διαχείρισης φυσικών καταστροφών, αυτού του είδους τα διαστημικά συστήματα είναι εξαιρετικά αποτελεσματικά», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της ICEYE, Ράφαλ Μοντζέφσκι.

Όπως ανέφερε, η εταιρεία έχει μέχρι σήμερα επικεντρωθεί κυρίως στη διαχείριση των πυρκαγιών, όμως πλέον προσπαθεί να περάσει στο επόμενο στάδιο: στην πρόβλεψη των πυρκαγιών ή, τουλάχιστον, στον εντοπισμό τους όσο το δυνατόν νωρίτερα.

Αντίστοιχες υπηρεσίες προσφέρονται και για την παρακολούθηση πλημμυρών και ζημιών που προκαλούνται από ισχυρούς ανέμους, όπως συμβαίνει κατά τη διάρκεια τυφώνων.

Η Ευρώπη μπορεί να παίξει κεντρικό ρόλο

Η αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων θα μπορούσε να γίνει ακόμη πιο αποτελεσματική εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλάμβανε ρόλο κεντρικού συντονιστή και «αγοραστή» των σχετικών υπηρεσιών.

«Η αξιοποίηση των διαστημικών δυνατοτήτων γίνεται πολύ πιο αποτελεσματικά σε επίπεδο ΕΕ, μέσω της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρά σε εθνικό επίπεδο, από 27 διαφορετικές χώρες», υποστήριξε ο επικεφαλής της ICEYE.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη κυβερνήσεων και υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης για την καταγραφή και τον εντοπισμό δασικών πυρκαγιών.

Το European Forest Fire Information System (EFFIS), το οποίο λειτουργεί στο πλαίσιο του ερευνητικού μηχανισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καταγράφει τόσο τις ενεργές πυρκαγιές όσο και τις καμένες εκτάσεις, αξιοποιώντας δεδομένα από τον δορυφόρο MODIS της NASA και τον Sentinel-3 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.

Μέχρι σήμερα, νέα δεδομένα και εικόνες είναι διαθέσιμα περίπου κάθε 10 λεπτά.

Ωστόσο, η εκτόξευση ενός νέου δορυφόρου της τρίτης γενιάς του Meteosat, που είναι προγραμματισμένη για την επόμενη Πέμπτη, αναμένεται να επιταχύνει σημαντικά τη διαδικασία.

Με το νέο σύστημα, οι εικόνες θα είναι διαθέσιμες κάθε 2,5 λεπτά, γεγονός που θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά όχι μόνο τον εντοπισμό των πυρκαγιών, αλλά ακόμη και την πρόβλεψη πιθανών νέων εστιών.

Πηγή: Politico