Βερολίνο: Μια πολύπλευρη πόλη που πάντα υπάρχει κάτι καινούργιο να ανακαλύψεις. Επίσκεψη με αφορμή το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Berlinale.
Έχω πάει στο Βερολίνο δεκάδες φορές τα τελευταία 20 χρόνια, γιατί εκεί ζει μόνιμα η αδερφή μου. Μέχρι που έφτασα ξανά εκεί την προηγούμενη Πέμπτη, είχα να το επισκεφθώ τρία χρόνια – το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα που είχα αφήσει ποτέ να περάσει χωρίς να πάω. Είναι μία πόλη που γνωρίζω πολύ καλά, όχι μόνο γιατί την έχω επισκεφθεί πολλές φορές, αλλά γιατί κάθε φορά που πάω φροντίζω να βλέπω καινούργια μέρη (αν και υπάρχουν κάποια αγαπημένα), γιατί έχω οδηγήσει αρκετά εκεί και γιατί κάποιες επισκέψεις έχουν κρατήσει πολλές ημέρες, δίνοντάς μου την ευκαιρία να εξερευνήσω ακόμα περισσότερο.
Παρόλα αυτά, όταν έφτασα την Πέμπτη, μου έκανε φοβερή εντύπωση πόσο οικεία ένιωθα όταν βγήκα από τις πύλες του αεροδρομίου. Ήταν κυριολεκτικά σαν να ερχόμουν στο δεύτερο σπίτι μου. Είχε παραδόξως λιακάδα, αλλά έκανε πάρα πολύ κρύο, κάτι το οποίο ήταν ευπρόσδεκτο. Αποφάσισα αυτή τη φορά να πάω εκεί τον Φεβρουάριο –κάτι που παραδόξως δεν είχε τύχει ξανά στο παρελθόν–, γιατί δεν έχω παραβρεθεί ποτέ στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βερολίνου (Berlinale), και η αδερφή μου μου είχε πει ότι αξίζει.
Λίγες ημέρες πριν, στις 10 το πρωί ακριβώς (ώρα Γερμανίας), εγώ και η αδερφή μου φυλάγαμε καραούλι στην ιστοσελίδα του φεστιβάλ γιατί τα εισιτήρια φεύγουν αμέσως, και ο καθένας μπορεί να αγοράσει μόνο δύο. Έχοντας λοιπόν δει τις επιλογές μας, πήραμε εισιτήρια για δύο ταινίες, μία Αυστριακή του 2026 με τον τίτλο «The Loneliest Man in Town», και για ένα ιαπωνικό anime του 2026 με τον τίτλο «A New Dawn», στο οποίο θα ερχόταν και η 12χρονη ανιψιά μου.
Εκτός από τις παλιότερες ταινίες που ανήκουν στην κατηγορία Retrospective, όλες οι άλλες ταινίες είναι καινούργιες και κάνουν πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Βερολίνου
Οι ταινίες της Berlinale προβάλλονται σε αμέτρητες αίθουσες στην πόλη, καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Η πρώτη ταινία που είδαμε ήταν την Παρασκευή στις 19:00 και η δεύτερη την Κυριακή στις 11:00. Περιττό να πω ότι και στις δύο η αίθουσα ήταν γεμάτη, παρά το γεγονός ότι ήταν οι τελευταίες ημέρες του φεστιβάλ. Εκτός από τις παλιότερες ταινίες που ανήκουν στην κατηγορία Retrospective ―όπως το «Run Lola Run», που προβάλλανε την Κυριακή το βράδυ―, όλες οι άλλες ταινίες είναι καινούργιες και κάνουν πρεμιέρα στο φεστιβάλ.
Το φεστιβάλ αυτό θεωρείται εξίσου σημαντικό με αυτά των Καννών και της Βενετίας, ιδρύθηκε το 1951 και διεξάγεται κάθε χρόνο τον Φεβρουάριο, με εξαίρεση το 1970 όταν διακόπηκε η διεξαγωγή του λόγω πολιτικών αναταράξεων. Τα βραβεία που απονέμονται είναι η Χρυσή Άρκτος και η Αργυρή Άρκτος (γι’ αυτό και σήμα κατατεθέν είναι το όρθιο αρκουδάκι που βλέπουμε παντού στο Βερολίνο). Φέτος, τη Χρυσή Άρκτο κέρδισε ο σκηνοθέτης Ilker Çatak, για την ταινία του «Yellow Letters», και την Αργυρή η ηθοποιός Sandra Hüller, για την ερμηνεία της στην ταινία «Rose».
Καθότι δεν παραβρέθηκα στην πρεμιέρα των δύο ταινιών που είδα, η εμπειρία ήταν πολύ κοντά σε αυτή του να πας απλά να δεις μια ταινία στον κινηματογράφο ― με εξαίρεση βέβαια το γεγονός ότι δεν υπάρχουν τρέιλερ ή διαφημίσεις πριν την προβολή της ταινίας, ότι δεν μπορείς να καταναλώσεις τίποτα μέσα στην αίθουσα, εκτός από νερό, ότι όλοι σέβονται τον χώρο και τη διαδικασία, και ως εκ τούτου, κανείς δεν μιλάει, ούτε κοιτάει το κινητό του.
Tο Βερολίνο είναι μια πολύπλευρη πόλη, και όσες φορές και αν πας δεν σε αφήνει εύκολα να νομίζεις ότι το έμαθες
Η αδερφή μου μου εξήγησε ότι πολλές φορές κάποια μέλη της παραγωγής (ηθοποιοί, σκηνοθέτες κ.λπ.) ανεβαίνουν στη σκηνή μετά το τέλος της ταινίας και κάνουν ένα μικρό Q & A (ερωτήσεις και απαντήσεις) για τα μέλη του κοινού. Σε ένα μάλιστα είχε λάβει μέρος και η ανιψιά μου, η οποία έκανε μία ερώτηση για την ταινία που μόλις είχε παρακολουθήσει. Στεναχωρήθηκα που δεν είχα την ευκαιρία να το βιώσω, γιατί ειδικά για την πρώτη ταινία είχα πολλές ερωτήσεις. Ένας ακόμα λόγος, λοιπόν, να ξαναπάω του χρόνου.
Ακόμα και οι Γερμανοί πιστεύουν ότι το Βερολίνο είναι κάτι διαφορετικό από την υπόλοιπη χώρο, ίσως κάτι όχι τόσο «γερμανικό»
Ο γαμπρός μου είναι Γερμανός και, ενώ γεννήθηκε στο Βερολίνο, μεγάλωσε σε μια κωμόπολη έξω από τη Φρανκφούρτη και επέστρεψε στο Βερολίνο ως ενήλικας για δουλειά. Ανά τα χρόνια έχουμε κάνει πολλές κουβέντες για τη διαφορά του Βερολίνου με άλλες πόλεις της Γερμανίας, και είναι γεγονός ότι ακόμα και οι Γερμανοί πιστεύουν ότι το Βερολίνο είναι κάτι διαφορετικό και ίσως όχι τόσο «γερμανικό».
Αυτή η φορά δεν ήταν η εξαίρεση, την Κυριακή το απόγευμα, αφού απολαύσαμε ένα καταπληκτικό brunch στο Veronika και είδαμε τις τέσσερεις εκθέσεις φωτογραφίας στο μουσείο Fotografiska ―εκ των οποίων οι δύο μας γονάτισαν συναισθηματικά: η μία με τον τίτλο «Father», από την Νταϊάνα Μαρκόσιαν, και η δεύτερη «Memoria», του Τζέιμς Ναχτγουέι, ο οποίος είναι φωτογράφος πολέμου―, η αδερφή μου και η ανιψιά μου επιστρέψανε στο σπίτι και ο γαμπρός μου, ο σύντροφός μου και εγώ κάναμε ένα τουρ της πόλης με το αυτοκίνητο, ενώ ο γαμπρός μου μας ξεναγούσε σε διάφορα σημεία και μας εξηγούσε πως η πόλη έχει εξελιχθεί και μεταλλαχθεί τις τελευταίες 2-3 δεκαετίες. Ήταν μία ιδιαίτερα σκοτεινή και βροχερή ημέρα, και μείναμε έξω μέχρι να πέσει το φως.
Δύο ημέρες πριν είχαμε πάει σε ένα πανέμορφο μπαρ στην περιοχή Mitte, το Freundschaft, το οποίο φημίζεται για την επιλογή κρασιών του ―παρόλο που εμείς ήπιαμε μπίρα― και καθίσαμε σε έναν γωνιακό καναπέ, γιατί δυστυχώς δεν υπήρχε χώρος στην τεράστια δρύινη μπάρα του, και μιλούσαμε για την ιστορία της πόλης, της χώρας και της Ευρώπης γενικότερα, ενώ μασουλάγαμε από τα πιο νόστιμα χειροποίητα ψωμιά με βούτυρο που έχω φάει ποτέ· εντάξει, και λίγα αλλαντικά.
Ενώ το Βερολίνο είναι μια πολύ καθαρή και οργανωμένη πόλη, η ομορφιά του πηγάζει από την αρχιτεκτονική, ιστορική και πολιτισμική ποικιλομορφία του
Νομίζω ότι το Βερολίνο, σε αντίθεση με άλλες πρωτεύουσες ή μεγαλουπόλεις της Ευρώπης που έχω επισκεφθεί, δεν θέλει να σου προβάλλει κάτι. Δεν επιθυμεί να σου δείξει επιδεικτικά κάποιο συγκεκριμένο μνημείο ή έναν αρχιτεκτονικό ρυθμό. Δεν έχει ένα συγκεκριμένο χρώμα ή μία μονόπρακτη προσωπικότητα την οποία απλώνει χιλιομετρικά σαν ένα ομοιόμορφο και μαζεμένο «κάλυμμα». Αντιθέτως, τονίζει την ανομοιομορφία του με μία παράξενη συνέπεια, και ενώ είναι μια πολύ καθαρή και οργανωμένη πόλη, η ομορφιά της πηγάζει από την αρχιτεκτονική, ιστορική και πολιτισμική ποικιλομορφία της ― και αδιαμφισβήτητα από την πολύ έντονη και βαθιά ενσωματωμένη λατρεία της για τις τέχνες και την ευρύτερη καλλιτεχνική φύση του ανθρώπου.
Γι’ αυτό ίσως είναι δύσκολο να αντιληφθείς το vibe της πόλης με μία μόνο επίσκεψη. Γι’ αυτό ίσως, μετά από 20 χρόνια πολυάριθμων επισκέψεων, ακόμα έχω ερωτήσεις, ακόμα μαθαίνω κι ακόμα ανακαλύπτω.
Μιλήσαμε με τον Σταύρο Ιωαννίδη για την αποστολή στο Νεπάλ με την ομάδα του ΣΚΑΪ, και τη σειρά ντοκιμαντέρ Prime Time, που θα προβληθεί σήμερα, Τρίτη 20 Ιανουαρίου, στις 00.15
17°
