Η καθημερινότητά μας είναι αβέβαιη και συχνά χαοτική και μέσα σε αυτή είναι φυσιολογικό να νιώθουμε άγχος για το πώς θα καταφέρουμε να ανταπεξέλθουμε σε όλα
Υπάρχουν στιγμές που τα γεγονότα γύρω μας μπορεί να φαίνονται ιδιαίτερα αγχωτικά. Είτε πρόκειται για τον αδιάκοπο κύκλο ειδήσεων και σημαντικών αλλαγών στον κόσμο, είτε για μια τραγωδία στο σπίτι, είτε για την καθημερινή πίεση να ανταπεξέλθουμε, η αβεβαιότητα που συνοδεύει αυτές τις στιγμές μπορεί να μας αγχώνει όλο και πιο πολύ.
Παρακάτω παρουσιάζονται μερικές συμβουλές για τη διαχείριση εκείνων των στιγμών που κατακλυζόμαστε από άγχος.
Βάλε στο παιχνίδι συναισθήματα που δεν μεταφράζονται εύκολα
Οι λέξεις που χρησιμοποιείς μπορούν να διαμορφώσουν ισχυρά την εσωτερική σου ζωή. Πολλές μελέτες έχουν δείξει, για παράδειγμα, ότι η χρήση πιο ακριβών όρων για να περιγράψεις τα συναισθήματά σου μπορεί να σε βοηθήσει να αντιμετωπίσεις τη ζωή καλύτερα. Αντί να λες απλά ότι είσαι «αγχωμένος», μπορείς να προσδιορίσεις αν νιώθεις απογοήτευση, άγχος, ανησυχία ή υπαρξιακή απελπισία.
Αυτή η ικανότητα διάκρισης των διαφορετικών συναισθημάτων είναι γνωστή ως «συναισθηματική λεπτομέρεια» – και μπορεί να προσφέρει οφέλη τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία.
«Μπορείς να θεωρήσεις τις λέξεις και τις έννοιες που συνδέονται με αυτές ως εργαλεία για τη ζωή», λέει η νευροεπιστήμονας Λίζα Φέλντμαν Μπάρετ στο Northeastern University στη Βοστόνη.
Μετάτρεψε το άγχος σε πλεονέκτημα
Η λέξη «άγχος» προέρχεται από τα αρχαία λατινικά και ελληνικά, που σημαίνουν «πνιγηρό» και «ανήσυχο». Για όποιον έχει βιώσει κρίση άγχους, γίνεται εύκολο να καταλάβει γιατί. Μπορεί να φαίνεται παράλογο ότι η εμπειρία αυτή θα μπορούσε να είναι ωφέλιμη, αλλά η έρευνα δείχνει ότι εκτός των ακραίων καταστάσεων που συνοδεύουν τις αγχώδεις διαταραχές, το άγχος μπορεί να λειτουργήσει ως κινητήριος δύναμη που ενεργοποιεί την επιθυμία για επιβράβευση και κοινωνική σύνδεση.
Όταν είμαστε αγχωμένοι, είμαστε πιο δημιουργικοί και καινοτόμοι. Ο εγκέφαλός μας ανταποκρίνεται με μεγαλύτερη συγκέντρωση και αποτελεσματικότητα, οδηγώντας σε αυξημένη παραγωγικότητα.
Για να αξιοποιήσεις θετικά το άγχος, απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας. Τα «αρνητικά» συναισθήματα συχνά είναι φυσικές αντιδράσεις σε δύσκολα γεγονότα, και όσοι βρίσκουν νόημα στο πλήρες φάσμα των ανθρώπινων συναισθημάτων τείνουν να έχουν πιο ανθεκτική ψυχική υγεία.
Αντί να βλέπεις το άγχος ως σήμα που πρέπει να εξαλείψεις, προσπάθησε να το δεις ως πληροφορία και μέσο προετοιμασίας. Άτομα που εκπαιδεύονται να θεωρούν το άγχος ως ένδειξη ότι είναι έτοιμα να ανταπεξέλθουν σε μια πρόκληση, αντί για ένδειξη δυσφορίας, αποδίδουν καλύτερα υπό πίεση.
Τεχνικές που βοηθούν στην αξιοποίηση του άγχους περιλαμβάνουν την εξερεύνηση της πηγής του με περιέργεια και τη χρήση του για να θέτεις χρήσιμους στόχους. Οι ηθοποιοί, για παράδειγμα, χρησιμοποιούν αυτήν τη στρατηγική για να αντιμετωπίσουν τα νεύρα τους, και η έρευνα δείχνει ότι βοηθά και σε δύσκολες εξετάσεις ή δημόσιες ομιλίες.Μακροπρόθεσμα, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο επαγγελματικής εξουθένωσης.
Έρευνες έχουν δείξει ότι η ανησυχία μπορεί να βοηθήσει σε διάφορα θέματα, από την προετοιμασία για πυρκαγιές μέχρι την προσπάθεια διακοπής του καπνίσματος. Και όταν η ανησυχία αφορά κάτι που δεν μπορείς να αλλάξεις, η κατανόηση αυτού του περιορισμού μπορεί να την εξασθενήσει.
Σύμφωνα με την Κέιτ Σουίνι, ψυχολόγο υγείας στο University of California, Riverside, μια καλή διαδικασία για την αξιοποίηση της ανησυχίας περιλαμβάνει:
Εντόπισε την ανησυχία.
Κάνε μια νοητική λίστα πιθανών ενεργειών για να αντιμετωπίσεις το πρόβλημα.
Αν όλες οι πιθανές ενέργειες έχουν γίνει, προσπάθησε να εισέλθεις σε καταστάσεις που μειώνουν την ανησυχία, όπως η ροή (flow), η ενσυνειδητότητα (mindfulness) και το δέος (awe).
Βελτίωσε τη διάθεσή σου με βιβλίο, μουσική ή το περιβάλλον σου
Άτομα που διαβάζουν τακτικά για ευχαρίστηση τείνουν να είναι λιγότερο αγχωμένα, καταθλιπτικά ή μοναχικά, ενώ είναι περισσότερο κοινωνικά συνδεδεμένα και αυτοπεποίθητα.
Η «βιβλιοθεραπεία» αφορά την προσαρμογή της επιλογής βιβλίου στη διάθεση ή στις ψυχικές ανάγκες ενός ατόμου, με στόχο την ανακούφιση και αναζωογόνηση του πνεύματος.
Αν δεν έχεις χρόνο για βιβλίο, η αγαπημένη σου μουσική μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη διάθεσή σου. Επιλέγοντας προσεκτικά, μπορείς να βελτιώσεις την ψυχολογία σου.
Επιπλέον, η φροντίδα του περιβάλλοντος σου – φυτά, εικόνες φυσικών τοπίων, φωτογραφίες αγαπημένων προσώπων – έχει δείξει ότι βοηθά στη βελτίωση της διάθεσης.
Η έρευνα δείχνει ότι οι λάτρεις των ιστοριών τρόμου αντιμετωπίζουν καλύτερα δύσκολες καταστάσεις και μειώνουν το άγχος στην καθημερινότητά τους.
Μέτρα όλα εκείνα για τα οποία νιώθεις ευγνώμων
Η ιδέα του «μέτρησε τις ευλογίες σου» έχει επιστημονική βάση. Η καταγραφή τριών θετικών γεγονότων της ημέρας μπορεί να αυξήσει την ευτυχία και να μειώσει τα καταθλιπτικά επεισόδια.
Δεν χρειάζονται σημαντικά γεγονότα – ακόμα και απλά καθημερινά γεγονότα, όπως μια φιλική συνομιλία, μπορούν να έχουν θετικό αποτέλεσμα.
Αναγνώρισε τι μπορείς και τι δεν μπορείς να ελέγξεις
Οι αρχαίοι φιλόσοφοι, όπως ο Επίκτητος, δίδαξαν ότι πρέπει να διακρίνουμε μεταξύ όσων μπορούμε να ελέγξουμε (σκέψεις, επιλογές, ενέργειες) και όσων όχι. Η ανθεκτικότητα προκύπτει όταν αποδεχόμαστε τις αναπόφευκτες δυσκολίες χωρίς να προσκολλόμαστε σε πράγματα εκτός ελέγχου.
Αξιοποίησε τη σωστή μορφή ελπίδας
Η ελπίδα είναι πιο αποτελεσματική όταν συνδέεται με δράση, τόσο ατομική όσο και συλλογική. Η ελπίδα που στηρίζεται σε προσωπικούς στόχους και στην πορεία προς την επίτευξή τους βοηθά στην κατανόηση των δυσκολιών και προσφέρει προοπτική.
Πώς να μιλήσεις στα παιδιά για τις αντιξοότητες
Οι δύσκολες στιγμές επηρεάζουν και τα παιδιά. Η συζήτηση με τους γονείς μπορεί να διαμορφώσει τη μνήμη, τη συμπεριφορά και την ικανότητα ρύθμισης των συναισθημάτων τους.
Η «εκπαίδευση συναισθημάτων» (emotion coaching) περιλαμβάνει την αναγνώριση, επικύρωση και συζήτηση των συναισθημάτων, οδηγώντας τα παιδιά σε υγιείς στρατηγικές αντιμετώπισης και ενισχύοντας την ανθεκτικότητά τους.
17°
