Τοξικοί γονείς: 10 χαρακτηριστικά των παιδιών τους – Α’ Μέρος

Όλοι το ξέρουμε πια: η γονεϊκότητα δεν είναι εύκολη υπόθεση και οι γονείς όλου του κόσμου κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν, αλλά πολύ συχνά κάνουν και σοβαρά λάθη. Λάθη που στην παιδική μας ηλικία μας πλήγωσαν, τα ξεπεράσαμε και συνεχίσαμε παρακάτω. Ή και όχι.

Γιατί τους γονείς τους κουβαλάμε και όταν φεύγουμε από το σπίτι. Και όταν δεν υπάρχουν πια στη ζωή. Και πολύ συχνά μπορεί να ήταν και άνθρωποι που δεν ήταν έτοιμοι να γίνουν γονείς. Ή δεν έπρεπε να γίνουν ποτέ. Και ενώ πάνω κάτω όλοι γνωρίζουμε τι σημαίνει τοξική γονεϊκότητα, εν τούτοις ποτέ δεν τη συνδέουμε με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και συνήθειές μας που μας ταλαιπωρούν και μας πηγαίνουν πίσω ως ενήλικες.

Σύμφωνα με την κλινική ψυχολόγος Alexandra Stratyner, Ph.D., η οποία έχει διερευνήσει το πώς το αίσθημα της απόρριψης και του αποκλεισμού στην παιδική ηλικία μπορεί να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις, «η παιδική ηλικία, ως η πιο σημαντική περίοδος για την ανάπτυξή μας, μπορεί να μας επηρεάσει σημαντικά για το υπόλοιπο της ζωής μας. Η απόρριψή μας ως παιδιά μπορεί να προκαλέσει συναισθήματα μοναξιάς, θλίψης, θυμού, αυτοαμφισβήτησης και άγχους. Αν αυτά τα συναισθήματα δεν αντιμετωπιστούν, μπορεί να παραμείνουν στην ενήλικη ζωή, γεγονός που μπορεί να βλάψει την ψυχική υγεία του ατόμου».

Ποια είναι, όμως, σύμφωνα με την ειδικό αυτά τα 10 χαρακτηριστικά των ενηλίκων που συνδέονται με τοξικότητα στις γονεϊκές σχέσεις, απόρριψη και συμπεριφορές αποκλεισμού από δραστηριότητες, ομάδες και αποφάσεις;

#1- Κοινωνική ανασφάλεια

Μερικές φορές οι άνθρωποι κατηγορούν τον εαυτό τους για τον αποκλεισμό, γεγονός που με τη σειρά του τους κάνει να αισθάνονται ότι κάτι δεν πάει καλά με αυτούς. «Η πιθανή ανασφάλεια εντός των καταστάσεων θα μπορούσε να προέρχεται από τις μειωμένες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, οπότε υπάρχουν κυριολεκτικά λιγότερα δεδομένα για να αντλήσουμε σχετικά με το πώς να αλληλεπιδρούμε με τους άλλους», εξηγεί η Stratyner. Αν οι γονείς μας απαγόρευαν ή μας αποθάρρυναν να παίρνουμε πρωτοβουλίες, να συμμετέχουμε σε ομάδες και δραστηριότητες, αυτό το κοινωνικό άγχος έχει εξήγηση.

#2- Τελειομανία

Κάποιος που αγνοήθηκε στην παιδική ηλικία μπορεί να κάνει ό,τι μπορεί για να τον προσέξουν ως ενήλικα, κάτι που μπορεί να εκδηλωθεί ως τελειομανής συμπεριφορά.

#3 - Δημιουργικότητα

Παιδιά που έχουν βιώσει αποκλεισμό και απόρριψη από την ίδια τους την οικογένεια, πολύ συχνά αναζητούν και βρίσκουν άλλες διεξόδους εκτόνωσης, όπως το γράψιμο, η μουσική, η γυμναστική. Στην ενήλικη ζωή τους η δραστηριότητα αυτή γίνεται μονόδρομος όταν πρέπει να διαχειριστούν προβλήματα, να βρουν λύσεις για ενήλικα προβλήματα ή να καταπνίξουν την οργή και την απόγνωσή τους.

#4 - Αφοσίωση

Τα παιδιά που έχουν βιώσει γονεϊκή απόρριψη ή αποκλεισμό μαθαίνουν γρήγορα τη σημασία της πίστης στις σχέσεις και της αφοσίωσης στους άλλους – και κυρίως σε εκείνους που τους δείχνουν προσοχή. «Αυτό συμβαίνει επειδή εκτιμούν πολύ τη σχέση και θα έκαναν τα πάντα για να την προστατέψουν», εξηγεί η δρ Stratyner, ωστόσο επισημαίνονται οι κίνδυνοι του να γίνουν αυτοί οι άνθρωποι θύματα εκμετάλλευσης.

#5 - Ενσυναίσθηση

Παιδιά που απορρίφθηκαν ή δεν ήταν τα «αγαπημένα» του γονιού, παιδιά συνηθισμένα στις εναλλαγές της διάθεσης του γονιού και τα ξεσπάσματά του, πολύ συχνά εμφανίζουν αυξημένη ενσυναίσθηση. Ο λόγος; Έπρεπε πάντα να ανιχνεύουν τη διάθεση του γονιού, προκειμένου να κάθονται φρόνιμα και να μην προκαλούν βίαιες τιμωρίες. Κάπως έτσι, ωστόσο, οι ενήλικες που μεγάλωσαν κατ’ αυτό τον τοξικό τρόπο, μπορούν εύκολα να «διαβάζουν» τη διάθεση των άλλων στον ίδιο χώρο. Αν πονούν, αν είναι λυπημένοι, αν έχουν νεύρα...

#6 - Χαμηλή αυτοεκτίμηση

Το να σε απορρίπτουν στην παιδική ηλικία, να μη σε επιβραβεύουν, να σε κρατούν πάντα εκτός αποφάσεων και σοβαρών σχεδίων, στην ενήλικη ζωή σημαίνει χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοαμφισβήτηση. Έχεις μάθει ότι δεν είσαι καλός/-ή/-ό σε τίποτα κι ας μην είναι καθόλου έτσι. Ο κλινικός ψυχολόγος  Dr. Joel Frank, εξηγεί: «Αν κάποιος αποκλείστηκε ως παιδί, μπορεί να διστάζει να μοιραστεί τις ιδέες του στη δουλειά, φοβούμενος ότι δεν θα εκτιμηθεί».

#7 - Υπερβολική ανάλυση

Υπεραναλύετε; Σκέφτεστε τα πάντα εξαντλητικά; Έχετε υπολογίσει όλες τις παραμέτρους κάθε κατάστασης που πρέπει να αντιμετωπίσετε; Είστε αυστηροί με τον εαυτό σας ό,τι κι αν γίνει, ακόμα κι αν δεν εμπλέκεστε σε κάτι;

«Τα άτομα μπορεί να παρατηρήσουν μια αυξημένη αίσθηση επαγρύπνησης, παρακολουθώντας συνεχώς για σημάδια απόρριψης», λέει ο δρ Φρανκ.

#8 - Ανάγκη επιβεβαίωσης

Αν οι γονείς δεν σας επιβράβευσαν ποτέ, εκτός από χαμηλή αυτοεκτίμηση, στην ενήλικη ζωή σας εκφράζετε την ανάγκη επιβεβαίωσης. Πολύ συχνά αξιολογείτε την αξία σας, βάσει της γνώμης των άλλων και του τρόπου με τον οποίο σας επιβραβεύουν – ή και όχι.  

#9 - Απομόνωση

«Μερικές φορές, όταν ένα άτομο αποκλείεται συχνά ή απορρίπτεται από τους γονείς κατ’ αρχάς στην παιδική του ηλικία, θα επικεντρωθεί στον εαυτό του και θα δημιουργήσει τον δικό του κόσμο, είτε πρόκειται για έναν φανταστικό κόσμο με τον οποίο συνδέεται είτε γίνεται υπερβολικά ανεξάρτητο και δεν θέλει να έχει πολλή, ή και καθόλου, σχέση με τους άλλους», εξηγεί ο δρ Σμιθ.

#10 – Τάση να ευχαριστούν τους άλλους / να απολογούνται χωρίς λόγο

Πολύ συχνά, παιδιά που εισέπραξαν απόρριψη και αποκλεισμό, προσπαθούν να είναι αρεστοί σε όλους ως ενήλικες. Δεν λένε ποτέ όχι, κάνουν ό,τι τους ζητηθεί χωρίς αντίρρηση και πολύ συχνά χωρίς κριτική σκέψη, και επίσης, ζητούν συγνώμη πολύ συχνά, ακόμα και όταν δεν φταίνε.

Με πληροφορίες από Parade.com