Ζωτικές λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος: Οδηγίες χρήσης

Τα τελευταία χρόνια, αλλά πολύ πιο έντονα, νομίζω, στη διάρκεια του 2022, πληθαίνουν τα άρθρα, οι συμβουλές, οι εφαρμογές, για το πώς να ζούμε. Η ιδέα μοιάζει να έχει κάτι από φιλοσοφία, ε; Ποιος είναι ο καλός βίος, αυτός που αξίζει να ζήσει κανείς; Να είμαστε στωικοί, να είμαστε μεγαλόθυμοι, να δίνουμε προτεραιότητα στις σχέσεις μας με τους άλλους, στον εαυτούλη μας, στη δουλειά μας, στα παιδιά μας, στα σκυλιά ή τα γατιά μας; Τι είναι ηθικό, τι δεν είναι, και γιατί; Κι όμως, όχι. Ο καιρός αυτών των αναζητήσεων μοιάζει να έχει παρέλθει μαζί με την πανδημία και τα λοκντάουν. Ίσως να πεθάναμε για λίγο από μια υπερβολική δόση υπαρξιακών αναζητήσεων την προηγούμενη διετία, όταν ψάχναμε κάθε τόσο να βρούμε τη λέξη που περιέγραφε επακριβώς σε κάθε στάδιο αυτής της πρωτόγνωρης εμπειρίας την απόλυτη φρίκη μας (και, κακά τα ψέματα, όσα ονόματα κι αν δώσαμε σε αυτά τα συναισθήματα, επρόκειτο πάντα για αγνή φρίκη και απελπισία). Ίσως όταν επανήλθαμε στη ζωή, να διαπιστώσαμε ότι είχαμε ξεχάσει τι είναι το ανθρώπινο σώμα και πώς λειτουργεί. 

Μια σύντομη περιήγηση στα ΜΚΔ και στον ξένο Τύπο με κάνει να αναρωτιέμαι πώς γίνεται να είμαι ακόμα ζωντανή. Αρχίζω να φοβάμαι ότι όπου να ’ναι θα καταρρεύσω, ότι στην πραγματικότητα είμαι βαριά άρρωστη κι αυτό δεν θ’ αργήσει να εκδηλωθεί. Δεν φταίει το φαγητό που τρώω, το νερό που πίνω, ο αέρας που αναπνέω. Φταίει, σύμφωνα με ένα σωρό δημοσιεύματα, το πώς τρώω, πώς πίνω νερό, πώς αναπνέω, πώς κοιμάμαι, πώς κάνω έρωτα. Απ’ ό,τι φαίνεται, σχεδόν όλοι, τα κάνουμε όλα λάθος. Τα πιο βασικά, δηλαδή. Αυτά που, αν δεν τα κάνουμε, πεθαίνουμε. Κάθε δεύτερη ανάρτηση στο Instagram κι ένας γκουρού, που έρχεται να σε πληροφορήσει ότι δεν το είχες καταλάβει, αλλά αναπνέεις λάθος, περπατάς λάθος, όχι, το να βάζεις το ένα πόδι μπροστά από το άλλο και ανά πάσα στιγμή ένα από τα δύο να ακουμπάει στο έδαφος δεν αρκεί, ενεργοποιείς αρκετά τους γλουτούς σου, έχεις επίγνωση των κοιλιακών σου, φροντίζεις να κρατάς τους ώμους χαμηλά και προς τα πίσω; Όχι; Λυπάμαι, με κάθε βήμα που κάνεις οδεύεις προς τον θάνατο (έτσι κι αλλιώς αυτό συμβαίνει, αλλά όταν μας το λένε με τέτοιο τρόπο ακούγεται ακόμα πιο τρομακτικό), κάτι πρέπει να κάνεις, εγώ σου προτείνω ένα μοναδικό πρόγραμμα που έχω σχεδιάσει αφού διάβασα ανατομία, φυσιολογία και ψυχολογία του πέλματος, μέσα σε τρεις μήνες θα μάθεις να περπατάς από την αρχή, θα μάθεις να αναπνέεις με μοναδική άνεση, θα είναι μια πρωτόγνωρη εμπειρία, θα είναι σαν να είσαι φτιαγμένος γι’ αυτά τα πράγματα.

Δεν θα αμφισβητήσω το συναίσθημα που βρίσκεται στη βάση όλων αυτών, που είναι φυσικά ότι πάρα πολύς κόσμος, ο περισσότερος, ίσως, δεν νιώθει καλά. Δυσκολεύεται να κοιμηθεί, δυσκολεύεται να αναπνεύσει, αντιλαμβάνεται ότι το πρόβλημά του είναι βαθύ και δομικό. Μου κάνει όμως εντύπωση που μοιάζει να μας είναι ευκολότερο να πιστέψουμε ότι για αυτή την «αδιαθεσία» φταίμε εμείς, που δεν έχουμε καταλάβει με πόσο λάθος τρόπο επιτελούμε τις ζωτικές μας λειτουργίες και είμαστε πρόθυμοι να πληρώσουμε, με χρήμα και με χρόνο, για να μάθουμε πώς πρέπει να υπάρχουμε. Μου κάνει εντύπωση που οι, κυριολεκτικά απάνθρωπες, συνθήκες της ζωής μας δεν μπαίνουν με ουσιαστικό τρόπο στη συζήτηση αλλά θεωρούνται η μοναδική σταθερά που δεν μπορεί να κλονιστεί.

Ειδικά από την πανδημία και μετά, όπου διαταράχτηκαν όλες μας οι βεβαιότητες, θα έλεγε κανείς ότι διανύουμε μια φάση όπου προσπαθούμε να αποδείξουμε ότι τα πράγματα μπορούν να συνεχίσουν ακριβώς όπως ήταν. Όπως συμβαίνει συχνά με τους ψυχαναγκασμούς, το σώμα εξεγείρεται, θα πρέπει όμως ίσως να εξετάσουμε και να θεραπεύσουμε όχι το ατομικό σώμα του καθένα μας, αλλά το συλλογικό, κοινωνικό μας σώμα, που πέρα από κάθε αμφιβολία, έχει ξεχάσει πώς να αναπνέει, πώς να τρώει, πώς να υπάρχει. Όσο δεν γίνεται αυτό, θα αγκιστρωνόμαστε σε ψευδαισθήσεις ελέγχου της ζωής μας προσπαθώντας να βελτιστοποιήσουμε κάθε μας λειτουργία, ο καθένας μόνος του και υγιής για να ζήσει τι, και πώς;