Explainer | Γιατί η ΕΕ «βάζει φρένο» σε δέματα από Shein και Temu;

Η συμφωνία για την κατάργηση της απαλλαγής από δασμούς των δεμάτων που εισάγονται στην Ευρώπη αξίας κάτω των 150 ευρώ, φέρνει αλλαγές στο κόστος που θα έχει για την τσέπη μας μία μικρο-αγορά από τις δημοφιλείς πλατφόρμες Shein και Temu. 

Η πολιτική συμφωνία που αφορά Shein και Temu και επιτεύχθηκε την Πέμπτη, αναμένεται να υιοθετηθεί επίσημα στην επόμενη συνάντηση των Ευρωπαίων υπουργών Οικονομικών που έχει προγραμματιστεί για τις 12 Δεκεμβρίου.

Πώς η ροή δεμάτων κινητοποίησε την ΕΕ για τα δέματα από Shein και Temu;

Η ροή δεμάτων που φτάνουν στην ΕΕ από το εξωτερικό αυξάνεται συνεχώς. Το 2024, καταγράφηκαν περισσότερα από 12 εκατομμύρια δέματα κάθε μέρα. Αυτό είναι διπλάσιο από ό,τι το 2023 και τριπλάσιο από ό,τι το 2022. Πάνω από το 90% αυτών των φθηνών ειδών - είδη μόδας, καλλυντικά, παιχνίδια, εργαλεία DIY, διακόσμηση σπιτιού και άλλες οικιακές συσκευές - προήλθαν από την Κίνα και - κατά κύριο λόγο - από τις ιστοσελίδες Shein και Temu.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υποβάλει αρκετές προτάσεις τα τελευταία χρόνια. Τον Μάιο του 2023, παρουσιάστηκε μια νομοθετική πρόταση που ζητούσε τη μεταρρύθμιση της τελωνειακής ένωσης. Η πρόταση θα όριζε την άρση της δασμολογικής απαλλαγής για τα μικρά δέματα για τα μέσα του 2028. Στόχος είναι η παροχή πρόσθετων οικονομικών πόρων για τις υπερφορτωμένες τελωνειακές υπηρεσίες λόγω της εισροής κινεζικών προϊόντων. Αυτό είναι το μέτρο που οι ευρωπαϊκές αρχές ήθελαν να εφαρμόσουν ταχύτερα. «Αυτό το χρονοδιάγραμμα είναι ασυμβίβαστο με τον επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασης», δήλωσε ο Επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφκοβιτς σε επιστολή του προς τους υπουργούς Οικονομικών την Πέμπτη.

Ποια είναι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το ύψος του τέλους διαχείρισης των δεμάτων; 

Στις 5 Φεβρουαρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε επίσης, από τον Νοέμβριο του 2026, κάθε δέμα να υπόκειται σε τέλος διαχείρισης 2 ευρώ, επιπλέον των μελλοντικών δασμών. Παρόλο που προς το παρόν τίποτα δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να το πράξουν, οι Βρυξέλλες έχουν επιδιώξει να αποφύγουν διαφορετικές χρεώσεις που θα μπορούσαν να διαταράξουν την ορθή λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Η Ρουμανία ήδη επιβάλλει χρέωση 5 ευρώ ανά δέμα για τον λόγο αυτό και η Γαλλία σχεδιάζει τέλος 2 ευρώ. Διαρρέεται ότι το τέλος των δύο ευρώ θα ισχύει για δέματα που αποστέλλονται απευθείας στους καταναλωτές, ενώ τα δέματα που αποστέλλονται σε αποθήκες θα φορολογούνται με χαμηλότερο συντελεστή 0,50 ευρώ (0,42 λίρες).

Ποια ήταν τα σκάνδαλα που έκαναν αναγκαία τη συμφωνία; 

Μετά τα πρόσφατα σκάνδαλα που αφορούσαν κούκλες του σεξ που πωλούνται στον κινεζικό γίγαντα Shein, και υπό το πρίσμα των κοινωνικών, περιβαλλοντικών και ηθικών προβλημάτων που θέτουν αυτές οι ιστοσελίδες, ο στόχος της μεταρρύθμισης είναι η καταπολέμηση των προβλημάτων που προκαλούνται από τη μη συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. 

Οι γαλλικές αρχές εξέφρασαν στις αρχές του μήνα την πρόθεσή τους να προχωρήσουν σε απαγόρευση της πρόσβασης της Shein στη γαλλική αγορά, εφόσον η κινεζική εταιρεία επαναλάβει την πώληση ερωτικών βοηθημάτων σε μορφή κούκλας μικρού κοριτσιού. Η ενέργεια αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στη Γαλλία, με τις ρυθμιστικές αρχές να εντοπίζουν τα προϊόντα στην ιστοσελίδα της Shein και να ζητούν την άμεση απόσυρσή τους. Ο υπουργός Οικονομικών, Ρολάν Λεσκύρ, δήλωσε στο BFM TV ότι η κυβέρνηση «θα χρησιμοποιήσει όλα τα νόμιμα μέσα» για να εμποδίσει τη δραστηριότητα της εταιρείας, αν τέτοια πρακτική επαναληφθεί. Σε απάντησή της μέσω email στο Reuters, η Shein ανέφερε πως τα επίμαχα προϊόντα «αποσύρθηκαν αμέσως μόλις διαπιστώθηκαν τα σοβαρά ελαττώματα», υπογραμμίζοντας ότι η εταιρεία «δεν εγκρίνει ούτε ανέχεται τέτοια αντικείμενα».

Ωστόσο, λίγες ημέρες αργότερα η Shein άνοιξε το πρώτο φυσικό της κατάστημα στη Γαλλία. 

Πόσους χρήστες έχουν Temu και Shein στην EE;

Οι Ευρωπαίοι λιανοπωλητές έχουν παραπονεθεί στο παρελθόν ότι αντιμετωπίζουν αθέμιτο ανταγωνισμό από ξένους ανταγωνιστές, οι οποίοι, όπως υποστηρίζουν, δεν συμμορφώνονται με τα αυστηρά πρότυπα προϊόντων της ΕΕ. Η Shein και η Temu έχουν δηλώσει προηγουμένως ότι θα συνεργαστούν με τις ρυθμιστικές αρχές και τα πρότυπα καταναλωτών. Η Temu αναφέρει ότι έχει 92 εκατομμύρια χρήστες στην ΕΕ, ενώ η Shein έχει δηλώσει ότι έχει πάνω από 130 εκατομμύρια.

Πριν από τους δασμούς των ΗΠΑ προς την Κίνα νωρίτερα φέτος, πλατφόρμες όπως η Shein και η Temu βασίζονταν στην αποκαλούμενη εξαίρεση «de minimis» για την αποστολή ειδών χαμηλής αξίας απευθείας σε πελάτες στις ΗΠΑ χωρίς να χρειάζεται να πληρώσουν δασμούς ή φόρους εισαγωγής.

Ποιος ο τζίρος Shein και Temu στην Ελλάδα; 

Σύμφωνα με τη σχετική έρευνα της ΕΣΕΕ, ο ετήσιος τζίρος των Temu και Shein στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι κυμαίνεται από 528 εκατ. έως 627 εκατ. ευρώ, ενώ η απώλεια δημοσίων εσόδων από φορολογία και εισφορές εκτιμάται σε 200 εκατ. ευρώ το χρόνο. Με περίπου 20% της αγοράς να έχει ήδη μετατοπιστεί εκτός ελληνικού εμπορικού ιστού.

Με πληροφορίες από Le Monde, BBC, Politico, Οικονομικός Ταχυδρόμος