- CITY GUIDE
- PODCAST
-
22°
23 Αυγούστου: Ημέρα μνήμης ή αφορμή ξανά για διχασμό
Μέχρι σήμερα στο πολιτικό καφενείο των κοινωνικών δικτύων αμφισβητείται η χρησιμότητα της Ευρωπαϊκής Ημέρας Μνήμης για τα Θύματα του Σταλινισμού και του Ναζισμού
Γιατί η Ελλάδα δεν υιοθέτησε την Ευρωπαϊκή Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Σταλινισμού και του Ναζισμού και γιατί η σημασία της αμφισβητείται μέχρι σήμερα
Η 23η Αυγούστου έχει καθιερωθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως Ευρωπαϊκή Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Σταλινισμού και του Ναζισμού. Η επιλογή της ημερομηνίας παραπέμπει στο Σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μολότοφ του 1939, που άνοιξε τον δρόμο για τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τη διαίρεση της Ευρώπης. Το ψήφισμα εγκρίθηκε με συντριπτική πλειοψηφία –533 ψήφοι υπέρ, 44 κατά και 33 αποχές–, όμως η ελληνική στάση είχε ξεχωριστό ενδιαφέρον: οι περισσότεροι Έλληνες ευρωβουλευτές δεν το στήριξαν, ενώ μέχρι σήμερα στο πολιτικό καφενείο των κοινωνικών δικτύων αμφισβητείται η χρησιμότητα της κοινής ημέρας μνήμης δύο ξεχωριστών ιστορικών φαινομένων.
Γιατί; Η απάντηση βρίσκεται σε τρεις διαφορετικούς άξονες.
Πρώτον, η ιστορική μνήμη του Εμφυλίου: Σε αντίθεση με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, η Ελλάδα δεν έζησε σοβιετική κατοχή αλλά έναν αιματηρό εμφύλιο πόλεμο, όπου ο κομμουνισμός συνδέθηκε για πολλούς με την Αντίσταση και όχι με την καταπίεση. Αυτό έκανε δύσκολη την ταύτιση με τη βαλτική και πολωνική εμπειρία του σταλινισμού.
Δεύτερον, οι ιδεολογικές σταθερές του πολιτικού συστήματος: Στην Ελλάδα, ιδίως στην Αριστερά, η εξίσωση ναζισμού και κομμουνισμού θεωρείται προσβολή της ιστορικής μνήμης, καθώς αγγίζει άμεσα τον συμβολισμό της Εθνικής Αντίστασης.
Τρίτον, η πολιτική κουλτούρα απόστασης από την «ευρωπαϊκή κανονικότητα»: Η χώρα μας συχνά κρατά αποστάσεις από αφηγήσεις που προέρχονται από την Ανατολική Ευρώπη, θεωρώντας ότι δεν αντικατοπτρίζουν την ελληνική εμπειρία του 20ού αιώνα.
Η θέση, ωστόσο, ότι μια κοινή Ημέρα Μνήμης για τα θύματα του ναζισμού και του κομμουνισμού είναι ανιστόρητη και πολιτικά φορτισμένη παραβλέπει τον πραγματικό ρόλο τέτοιων ημερών. Μια Ημέρα Μνήμης δεν επιχειρεί να συμψηφίσει ή να εξισώσει διαφορετικά ιστορικά φαινόμενα· λειτουργεί κυρίως ως υπενθύμιση προς αποφυγήν παρόμοιων εγκλημάτων στο μέλλον.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η 9η Δεκεμβρίου, που έχει καθιερωθεί από τον ΟΗΕ ως Διεθνής Ημέρα Μνήμης και Αξιοπρέπειας για τα Θύματα του Εγκλήματος της Γενοκτονίας. Και σε αυτή την περίπτωση δεν εξισώνονται διαφορετικές γενοκτονίες, ούτε επιχειρείται να σβηστούν οι ιστορικές ιδιαιτερότητες κάθε περίπτωσης. Αναγνωρίζεται, όμως, ότι οι προθέσεις και τα μέσα που οδηγούν σε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας έχουν συχνά κοινά χαρακτηριστικά.
H Μνήμη οφείλει να επισημαίνει τις ομοιότητες που μπορούν να οδηγήσουν στην επανάληψη της βίας και του μίσους
Με άλλα λόγια, οι Ημέρες Μνήμης δεν είναι «ιστοριογραφία» αλλά εργαλεία πρόληψης. Η Ιστορία ασφαλώς κρίνει κάθε φαινόμενο αυτοτελώς· όμως η Μνήμη οφείλει να επισημαίνει τις ομοιότητες που μπορούν να οδηγήσουν στην επανάληψη της βίας και του μίσους. Αυτή η υπενθύμιση είναι πολύτιμη, ιδίως για τις νεότερες γενιές.
Επομένως, μια κοινή Ημέρα Μνήμης δεν «συμψηφίζει» ούτε «ομογενοποιεί». Αναδεικνύει την ανάγκη επαγρύπνησης απέναντι σε κάθε μορφή ολοκληρωτισμού –όποιο ιδεολογικό προσωπείο κι αν φορά– και συμπληρώνει την ιστορική ανάλυση με τον ηθικό και πολιτικό στόχο της πρόληψης.
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι ιστορικές παθογένειες του κράτους που οδήγησαν στη σημερινή κανονικοποίηση της παραβατικότητας
Η πολιτική αντίφαση του νόμιμου, του ηθικού και της πολυετούς παρουσίας
Το μήνυμα του προέδρου του ΠΑΣΟΚ για την 53η επέτειο - Αιχμές κατά της ΝΔ για την ιστορική μνήμη
Οι δηλώσεις του νέου υφυπουργού Ανάπτυξης, Βασίλη Σπανάκη
Το μήνυμα του πρωθυπουργού για τα 53 χρόνια από την εξέγερση
Η εικόνα της προσφοράς και οι «τρεις αγορές»
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κατέθεσε στεφάνι
Πρώτη η ΝΔ στην εμπιστοσύνη για ελληνοτουρκικά, ακρίβεια και διαφθορά
Τι θα κρίνει την κάλπη
Στο τραπέζι και το τουρκολιβυκό μνημόνιο κατά την ημίωρη συνάντηση
Στο 5,7% ο δείκτης τον Οκτώβριο - Ενέργεια και τρόφιμα συνεχίζουν να ασκούν ανοδικές πιέσεις στις τιμές
Τι έδειξαν οι νέες αυτοψίες στην Κυψέλη
Τι δήλωσε ο υφυπουργός Εργασίας Κώστας Καραγκούνης
Στον απόηχο των εξελίξεων με το καλώδιο στην Κύπρο
Δείτε φωτογραφίες από τη συνάντηση
Παραμένει «αλμυρή» η τιμή του diesel για τους οδηγούς
Η επιστολή του δημάρχου Αθηναίων
«Έχουν παρατηρηθεί υπερβολές στις χρηματικές κυρώσεις», το σχόλιο Φλωρίδη
Ποιοι κόβονται λόγω εισοδήματος
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.