Kατακερματισμένη σκέψη

* Toυ Βασίλη Καραγιάννη

Tο νεοελληνικό πρόβλημα είναι απλό: δεν υπάρχει σήμερα καμιά συγκεκριμένη ομάδα που να παράγει σύγχρονη φιλοσοφική και πολιτική σκέψη. Λείπει αυτή η δύναμη από την κοινωνική ζωή που διατυπώνει το concept συγκεκριμένα και προτείνει στρατηγικές για να υλοποιηθεί. H μία αιτία είναι ότι όλοι θέλουν να αρέσουν σε όλους, παίζοντας το θεατρικό παιχνίδι των εντυπώσεων, και δεν αντέχουν τη σύγκρουση. H άλλη αιτία βρίσκεται στην έλλειψη κουλτούρας, εμβάθυνσης, διερεύνησης της αιτίας των προβλημάτων, που οδηγούν κατά συνέπεια στην αδυναμία σύνθεσης. Tο αποτέλεσμα είναι μια ομιχλώδης μεταφυσική προτάσεων και αντιπροτάσεων, που καταντάει να χρησιμοποιείται ψευδοεπικοινωνιακά μόνο από τα τηλεοπτικά κανάλια για κάλυψη του προγράμματός τους. Tο χειρότερο, η ενέργεια και η γνώση ταλαντούχων προσώπων διασκορπίζεται στο κενό, οι άνθρωποι φθείρονται, οι ιδέες τους δεν χρησιμοποιούνται και το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να τις ρίξουν στην ελεύθερη αγορά για να βγάλουν μερικά χρήματα παραπάνω. 

H έννοια της δημιουργικότητας κατά αυτόν τον τρόπο εξανεμίζεται, «άσε που η δολιοφθορά απέναντι σε σοβαρές εργασίες κυριαρχεί, από τη συνωμοσία των ηλιθίων», όπως λέει και κάποιος φίλος. H «κατακερματισμένη σκέψη» είναι χαρακτηριστικό πατερναλιστικών κοινωνιών σε αποσύνθεση. Πολλές διαφορετικές ταχύτητες εξέλιξης διεισδύουν σε ένα σύστημα «κλειστό» επί χρόνια, κάποιοι πασχίζουν να το κλείσουν ακόμη περισσότερο και το οδηγούν σε εντροπία. Aυτό το φαινόμενο μπορεί να ευνοεί κοντοπρόθεσμα μικρές αντιδραστικές ομάδες, που πασχίζουν να κατοχυρώσουν τα συμφέροντά τους, αλλά μακροπρόθεσμα τείνει να μετατρέψει τη χώρα σε ζωντανή διάψευση –οπισθοδρόμηση– του νόμου της εξέλιξης.

H μετατροπή του κοινωνικού οργανισμού από πολυσύνθετη δύναμη σε απλό άθροισμα μονοκυτταρικών αμοιβάδων, όπου ο καθένας θα κοιτάει μόνο το προσωπικό του συμφέρον για να επιβιώσει κι όλοι θα ’ναι εναντίον όλων, είναι μια προοπτική δυσοίωνη, αλλά τείνει να αποτελεί μια πραγματικότητα που μας περικλείει.